No title

‘Zelfs bedriegers zijn nuttig’ zegt kolonel Orsini in de nieuwe Italiaanse film L’abbaglio – nu te zien op het IFFR, het filmfestival in Rotterdam. De film volgt de sluwe kolonel die in 1859 de troepen van vrijheidsstrijder Garibaldi aanvoerde om Italië te verenigen. Hoe historisch accuraat is de film? En hoezo en van wie moest Italië eigenlijk bevrijd worden? Italië-kenner en historicus Arthur Weststeijn bekeek de film voor ons en is te gast.

'Tante Bertha' werd in 1945 plechtig gehuldigd omdat ze de moeder van het verzet zou zijn geweest in Rotterdam. Haar reputatie leek niet kapot te kunnen. Ze was de vrouw achter de knokploegen, en ze zou eigenhandig een aantal joden hebben gered. En toch kwamen er al tijdens de oorlog vlekjes, of beter gezegd vlekken, op haar blazoen van verzetsheldin. Want hoe zat het met de joden die ze had geholpen? Het gerucht ging dat ze die had verraden om er zelf beter van te worden. Gerard Groeneveld dook in het omstreden verleden van tante Bertha en beschreef haar leven in de oorlog. Hij is te gast.

Bij een opgraving in het Franse Orléans is een Romeins massagraf ontdekt met 60 skeletten én maar liefst 21 opgerolde ‘vloektabletten’ van lood. Waarom werden in de oudheid vervloekingen meegegeven aan de doden en hoe bijzonder is deze vondst in Orléans? Historicus en promovenda oude geschiedenis Patricia Kret is te gast.

Deze week is de column van Micha Wertheim.

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan kunsthistoricus Sanne Frequin. Zij bespreekt twee historische boeken en een tentoonstelling: Ségurant: de drakenridder - Emanuele Arioli (vert. Annelies Kin, Nathalie Tabury) Moeders, mystici en maîtresses: vrouwen in de vroege middeleeuwen - Luit van der Tuuk Tentoonstelling Zien & Geloven: zintuiglijke ervaring in de late middeleeuwen - Rijksmuseum Twente

Een al lang sluimerend conflict haalde deze week de voorpagina’s, toen de Congolese rebellengroep M23 de stad Goma in Oost-Congo innam. Het is een dramatisch nieuw hoofdstuk in een regio die al lang onrustig is. M23 wordt gesteund met materieel en mensen door de regering van buurland Rwanda en zou uit zijn op de controle over ‘conflictmineralen’-mijnen. Dat is te kort door de bocht, stelt historicus Judith Verweijen, die gespecialiseerd is in gewapend conflict in deze regio. De aanwezigheid van Rwanda daar kan niet losgezien worden van de geschiedenis: de genocide in Rwanda en de daaropvolgende Congo-oorlogen in de jaren negentig.

De komst van DeepSeek zette de AI-wereld op scherp. Deze Chinese app kan, net als ChatGPT, teksten schrijven, vertalen, programmeren en vragen beantwoorden. Maar wel voor een fractie van de ontwikkelkosten van de Amerikaanse concurrent. Er wordt gerefereerd aan een Spoetnik-moment, omdat de lancering door de Sovjet-Unie een soortgelijke schokgolf van verbijstering teweegbracht in het Westen. Is die vergelijking accuraat? We vragen het historicus Ivo van de Wijdeven.

Elke week bespreken we historische boeken met afwisselend Nadia Bouras, Wim Berkelaar, Bart Funnekotter, Sanne Frequin, Annelien de Dijn en Fresco Sam-Sin. Deze week is de beurt aan Nadia Bouras. Zij bespreekt drie historische boeken: Drie vrouwen: de vergeten feministische golf van de jaren dertig - Marie-Claire Melzer De dochter: herinneringen aan anders zijn - Harriët Duurvoort Het verraad van de Jordaan - Stephanie Biesheuvel

De feministische actiegroep Dolle Mina liet deze week weer van zich horen. In de jaren zeventig was hun missie ‘baas in eigen buik’ en de omverwerping van het patriarchaat. Afgelopen donderdag hielden de Dolle Mina's een manifestatie bij het standbeeld van Wilhelmina Drucker in Amsterdam. De naam Dolle Mina verwijst naar deze feministe van het eerste uur, die 100 jaar geleden stierf. Wie was Wilhelmina Drucker (1847-1925) en wat maakt dat zij sindsdien inspiratie biedt aan generaties vrouwen na haar? Te gast zijn Dunya Verwey, Dolle Mina van het eerste uur, en Devika Partiman, directeur van Stichting Stem op een Vrouw.

De column van Abdelkader Benali