Onder Mediadoctoren

Deskundigheid is een middel dat politici actief inzetten om claims kracht bij te zetten. Tijdens de coronaperiode werd dit extreem zichtbaar: het kabinet maakte in het crisisbeleid allerlei politieke keuzes maar verschuilde zich achter het ‘OMT’: het was allemaal op hun advies. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de depolitisering van de democratie. Dat doen we met Ruben Ros, postdoc bij het Departement Geschiedenis en Kunstgeschiedenis van de Universiteit Utrecht. Ros' proefschrift onderzoekt technocratisch denken in Nederlands parlementair debat tussen 1917 en 1994. We bespreken dit in verschillende periodes. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over de tegenstelling tussen zakelijkheid en emoties, neerkijken op 'belangenpolitiek', en de opkomst van termen als 'realisme', 'efficientie' en 'output'.  Link(s) bij deze aflevering: Proefschrift Ros; Artikel Ros in De Groene over weerbaarheid; Artikel Ros in De Groene over polarisatie. Verwante afleveringen uit het archief: Afl 213: De gedachtevorming van rechts;  Afl 200: Deskundigheid;  Afl 174: Waarom wetenschappers zich niet kunnen permitteren niet-geëngageerd te zijn;  Afl 155: Het belang van duiding.  Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Om straks volwaardig te kunnen functioneren als burgers moeten jongeren onderwezen worden over burgerschap en staatsvormen. Daarover ontstaan geregeld zorgen. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over tieners en democratie. Dan dat doen we met Jaap van Slageren, universitair docent human geography and spatial planning aan de Universiteit Utrecht.  Het gesprek gaat onder andere over burgerschapsonderwijs, verschillen tussen jongeren en de rol van ouders en leraren. Kunnen we de democratie wel overlaten aan de nieuwe generatie?  Verwante afleveringen uit het archief: Afl 179: Hoe populaire cultuur de democratie kapotmaakt, met Joke Hermes;  Afl 213: De gedachtevorming van rechts, met Merijn Oudenampsen;  Afl 211: Mediamythes over kiesgedrag. Arme Hakverdian;  Afl 206: Politieke meningsverandering, Katerina Manevska.  Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Muziek is belangrijk in het leven van mensen, we beleven er veel plezier op en aan, het kan steun bieden, emoties helpen reguleren. Toch gaat onderzoek vaak over de negatieve effecten van muziek. In deze aflevering verwonderen we ons over muziek en welzijn. Dat doen we met Julian Schaap, Universiteit Docent sociologie aan Erasmus Universiteit Rotterdam.  We praten over het belang van fysiek samenzijn en het 'Mozart-effect - en waarom dat bestreden moet worden. Is muziek een medicijn?  Link(s) bij deze aflevering: Studie Goverts, Schaap en De Koster betekenisgeving aan NLse rap; Studie consortium Musician presence and its effects on physiological and psychological well-being in live versus livestreamed concerts; Studie Vandenberg, Berghman en Schaap livestreams tijdens COVID; Studie consortium The impact of different music genres on pain tolerance; Studie consortium AI-muziek en welzijn. Verwante afleveringen uit het archief: Afl 203: Muziek- en jeugdcultuur onder Trump, gaat over groot Europees vergelijkend onderzoek naar welzijn;  Afl 183: Hoe TMF profetisch was voor onze huidige mediacultuur;  Afl 148: Livebeleving van evenementen.  Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Met de komst van televisie kwam een nieuw beroep: illustrator van kindertelevisie. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de geschiedenis van Nederlandse geïllustreerde en geanimeerde televisieprogramma’s voor kinderen. Dat doen we met Grietje Hoogland die recent promoveerde op het proefschrift Drawing for television: Illustration and animation in Dutch public youth television, 1951-1996: media technological, financial and cultural influences forming a professional cultural field. We gaan chronologisch door deze geschiedenis heen, van de grafische dienst van de NTS in de jaren 50 tot Purno de Purno.  Links bij deze aflevering:  Proefschrift Hoogland.  Verwante afleveringen uit het archief: Afl 198: Werken in de media;  Afl 151: Productiestudies; Afl 195: Volksverheffing.  Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Het aantal queer kroegen neemt af: in het Amsterdam van de jaren ’80 waren er ruim zestig bars, in 2021 waren dat er nog maar twintig. Tegelijkertijd zijn er allerlei initiatieven om deze cafés te behouden als een vorm van erfgoed. In deze aflevering verwonderen we ons over de geschiedenis van homo- en lesbocafés in Nederland. Dat doen we met historicus Tijmen van Voorthuizen, promovendus aan de Universiteit Utrecht. We hebben het over de periode 1900 tot nu, met speciale aandacht voor homosocialisatie, datingapps en activisme. Hoe belangrijk is het kroegleven geweest voor de vorming van historische queer identiteiten? Link(s) bij deze aflevering: Artikel Jacobin Veertig jaar De Trut. Verwante afleveringen uit het archief: Afl. 205 – Ongelijkheid in de nacht; Afl. 212 – Darkrooms; Afl. 170 – Waarom fetisjen emanciperend zijn. Onze sponsor is Club Church.

Het sacrale zit ook in alledaagse cultuur, je hoeft er geen religie voor te hebben, geen kerk, geen priester. Het zit in de manier waarop we afscheid nemen van een boom en je ziet het als hooligans vuurwerk afsteken ter nagedachtenis aan een vriend. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over afscheidsrituelen. Dat doen we met prof. dr. Irene Stengs, bijzonder hoogleraar Antropologie van ritueel en populaire cultuur aan de Vrije Universiteit, die op 30 januari afscheid nam met een rede over de "onbeheersbare dimensies in alledaagse cultuur". We bespreken vier casestudies - Halloween, het potlood, bomen en hooligans - en dat wat hen bindt, maar ook paasvuren en genderrevealparties komen voorbij. Er zit een kracht in rituelen die maakt dat je nooit zeker weet waar het heen gaat.  Andere afleveringen met Irene Stengs: Afl 39: Populaire cultuur in de regio, oa over Andre Rieu;  Afl 69: Collectieve rouw; Afl 100: Jubilea;  Afl 109: Aantekeningen uit het ondergrondse 5 (29 maart 2020), over hoe corona toen al verbonden was met rituelen – denk aan het applaus voor de zorg.  Verwant: Afl 96: Uitvaarttrends, met Yvonne van der Pijl;  Afl 216: Levenswijsheden uit het jaar 1000, met Carine van Rhijn.

Voetbalcommentaar is niet neutraal. Vaak worden zwarte spelers geframed als ‘natuurlijk fysiek superieur’ en krijgen witte spelers als labels als 'technisch'. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over racistische stereotypen in het voetbal. Dat doen we met Arne van Lienden, Universitair Docent Media & Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.  Er is meer diversiteit op het scherm dan onder de analisten achter de schermen. We bespreken verschillende fases van representatie: de productie van voetbaljournalistiek, de tekst, de receptie ervan én beleid erover. Hoe worden racistische frames in voetbalmedia in stand gehouden? Verwante afleveringen uit het archief: Afl 17: Sport, politiek en media;  Afl 49: Benoemen van afkomst;  Afl 150: Marokkanen in de media;  Afl 175: Hoe ras niet bestaat, maar toch steeds wordt gemeten.  Onze sponsor is Club Church.

Bij technologie is de blik altijd naar voren gericht: vernieuwing, innovatie, disruptie. Terugkijken gebeurt veel minder, terwijl dat juist inzicht geeft in hoe technologieën in het dagelijks leven worden ingebed en hoe ze de samenleving veranderden. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de blijvende impact van de fax en teletekst. Dat doen we met Jesper Verhoef, Universitair Docent Eigentijdse Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.  De internalisering van neoliberale ideeën zie je terug in het alledaags mediagebruik van de jaren 90. De fax en teletekst versnelden het leven waardoor werk en privé steeds meer door elkaar heen gingen lopen. Die trends zien we nu 'on steroids'. We reconstrueren het alledaags gebruik en evalueren de emancipatoire waarde van die technologieën. Waarom wordt er zo weinig gereflecteerd op de toenmalige versnelling? Verwante afleveringen uit het archief: Afl. 125 Over hoe we het Internet moeten redden;  Afl. 183 Over de profetische waarde van TMF;  Afl. 189: Over technologie en de neoliberale universiteit.

Ook in de vroege middeleeuwen konden mensen niet slapen, kregen ze bloedneuzen en zaten ze in over eventuele escapes van hun partners. Nu kijken mensen naar instagramreels of TikTokfilmpjes, maar welke antwoorden vonden mensen toen? In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de Rotulus von Mülinen: een bijna zes meter lange middeleeuwse medische rol vol alledaagse levenswijsheden. Dat doen we met Carine van Rhijn, hoofd van de afdeling middeleeuwse geschiedenis van de Universiteit Utrecht. Carine schetst de context van de vroege middeleeuwen en het belang dat toen aan kennis gehangen werd en aan de kracht van ingrediënten en woorden. Ook in de elfde eeuw wilden mannen niet kaal worden en wilden vrouwen af van haar op 'gekke' plekken. Wat betekent een herwaardering van middeleeuwse medische en praktische kennis voor het nu? En kijken we hierdoor anders naar onze eigen praktische kennispraktijken? Links bij deze aflevering:  Zie hoe we de Rotulus uitrollen in dr. Duits' woonkamer.  Rotulus von Mülinen online.  Verwante afleveringen uit het archief: Afl 191: De inventieve middeleeuwen;  Afl 200: Deskundigheid;  Afl. 47: Religie en populaire cultuur;  Afl 132: Moderne manieren; Afl 195: Volksverheffing. Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Inmiddels heeft AI zijn weg gevonden naar grootschalige, commerciële toepassingen en popt het op in tal van apps, klantenservice en huishoudelijke apparaten. Deze industrialisatie vereist niet veel rekenkracht, grote datacenters en dus veel geld. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zicht over de platformisering van AI. Dat doen we met Fernando van der Vlist, Universitair Docent Media & Informatie aan de Universiteit van Amsterdam. De AI-wedloop gaat om platformen waar gebruikers, makers, adverteerders en andere partijen samenkomen en waar nieuwe afhankelijkheden ontstaan. We praten onder andere over machtsconcentratie, alternatieve infrastructuren en maatschappelijke gevolgen. Wie is de baas van AI? Verwante afleveringen uit het archief: Afl. 130: AI in het journalistieke proces; Afl. 169: Waarom transparantie niet helpt tegen de macht van platformen; Afl. 182: Hoe we dankzij AI betere docenten worden; Afl. 189: Technologie en de neoliberale universiteit. Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl