Macro met Boot en Mujagić | BNR

De Duitse economie stagneert al jaren en kent grote problemen die volgens macro-econoom Edin Mujagic alleen maar groter zullen worden. ‘Daar moet iets aan gebeuren.’ Dat zal onder meer effect hebben op het traditionele begrotingsbeleid van Duitsland, dat grondwettelijk een verbod op rood staan heeft geregeld. ‘Bij die rem worden steeds meer vraagtekens gezet.’  Hoe werkt die rem precies, Edin?  De Duitse regering mag volgens de grondwet niet meer dan 0,35 procent van het bruto binnenlands product rood staan. Deze Schuldenbremse, een rem op schuld, is jarenlang een rotsvaste zekerheid geweest binnen de Europese Unie.  Maar de Duitse economie stagneert en het land loopt op veel fronten achter. Kijk maar naar de belabberde Duitse wegen en bijvoorbeeld de 5G-verbindingen. Als je de grens over rijdt, doet Google Maps het niet meer goed en het duurt lang voordat je weer een signaal hebt.  En met de verkiezingen op 23 februari in aantocht wordt de kans steeds groter dat het Duitse begrotingsbeleid ingrijpend gaat veranderen.  Maar jij bent altijd groot voorstander geweest van een Duitse begrotingsdiscipline?  Ik ben nog steeds groot voorstander van gezonde overheidsfinanciën. In de jaren van de covidpandemie kon Duitsland miljarden lenen om de huishoudens en het bedrijfsleven op de been te houden. Dat kan alleen als je ook gezonde overheidsfinanciën hebt.  Maar als je gezonde overheidsfinanciën hebt omdat je, zoals Duitsland, heel lang te weinig hebt geïnvesteerd in de infrastructuur die nodig is voor de economie, dan heb je eerder te maken met een vloek dan met een zegen.  Dat zie je nu doordringen in de publieke discussie. Die Duitse schuldenrem, die de regering verbiedt rood te staan, wordt steeds meer als een soort zondebok gezien. En als een van de redenen waarom de Duitse economie stagneert.  En dan moet je nog bedenken dat het land te maken krijgt met grote uitgaven. Er moet meer geld naar defensie, naar de juiste infrastructuur voor de economie. Maar de economie zelf heeft ook steun nodig, want die stagneert al heel lang, en je moet rekening houden met een handelsoorlog met de Verenigde Staten.  Dat zelfs de Duitse Bundesbank nu pleit voor het laten vieren van de begrotingsregels, is dan ook veelzeggend. De Bundesbank is van oudsher het bastion dat altijd heeft gezegd geen schulden aan te gaan. Het is dan ook een teken aan de wand dat ook deze instelling nu zegt dat ze te ver zijn doorgeschoten met dat beleid.  Kunnen we ook een andere opstelling van Duitsland in Europees verband verwachten?  Ja, zeker. Als die schuldenrem aan de kant wordt geschoven, dan zullen er de komende jaren veel meer Duitse staatsobligaties worden aangeboden. De vraag daarnaar zal anders zijn, omdat beleggers zich in toenemende mate zullen afvragen of Duits schuldpapier nog wel de veilige haven is die het ooit was.  Maar dit kan ook gevolgen hebben voor de opstelling van Duitsland in de EU. Het uitgeven van Eurobonds werd tot nu toe altijd met een Duits Nein! afgedaan. Maar dat kan nu zomaar een heus Jawohl! worden.  Toen het Verenigd Koninkrijk uit de EU stapte, werd vaak gezegd dat Nederland een trouwe bondgenoot in de EU verloor. Zowel Nederland als het VK hebben zich altijd sterk gemaakt voor een vrije marktwerking.  Met de aankomende veranderingen in Duitsland zal Nederland ook in dit geval in toenemende mate een traditionele bondgenoot op het gebied van verstandig begrotingsbeleid en verstandig monetair beleid verliezen. En dat is een heel slecht vooruitzicht voor ons land.  Als ik in Den Haag zou zitten, zou ik zo snel mogelijk een heisessie opzetten om te bespreken wat deze situatie voor ons betekent. Want op deze manier komen wij steeds meer geïsoleerd te staan in Europa.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het deporteren van mensen die illegaal in Amerika verblijven, één van Trumps belangrijkste verkiezingsthema’s, kan volgens macro-econoom Edin Mujagic stevige gevolgen voor de Amerikaanse economie krijgen. Naar schatting zijn er zo’n 10 miljoen illegalen aan het werk in het land, goed voor 6 à 7 procent van het totaal aantal werkenden. ‘Voor elke gedeporteerde illegale die een baan heeft, komt er een baan vrij voor een Amerikaan. Maar je moet niet vergeten dat dat gebeurt in een omgeving waar arbeid al schaars is’, zegt Mujagic.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vorige week door de Europese Commissie gepresenteerde ‘concurrentierapport’ is volgens macro-econoom Edin Mujagic ‘pure winst’. Daarin concludeert de Commissie onder meer dat het beleid van de afgelopen vijf jaar niet altijd even goed was, aldus Mujagic, en dat er niet altijd genoeg naar bezwaren uit het bedrijfsleven over opeenvolgende lastenverzwaringen. ‘Beter laat dan nooit.’ Toch mag je niet verwachten dat door dit rapport alles ineens goed gaat lopen in Europa, aldus Mujagic. ‘Je moet als Europa bepaalde zaken echt anders regelen, wil je je concurrentievermogen opvijzelen en de strijd aangaan met China en de VS.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft de aangekondigde importheffingen tegen Mexico en Canada na enkele dagen alweer uitgesteld. Het toont de onvoorspelbaarheid van Trump aan, maar ook de problematiek waar de centrale bank in de Verenigde Staten mee kampt. ‘De voorzitter van de Fed gaf al aan dat het ontzettend moeilijk is om vooruit te kijken, omdat er veel onzekerheden zijn, bijvoorbeeld rondom de tarieven. Dat maken we nu mee’, merkt macro-econoom Edin Mujagic op.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen weekend werden de lang aangekondigde importheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump op Canada en Mexico daadwerkelijk aangekondigd. Dinsdag moeten ze ingaan. ‘En daarmee heeft Trump duidelijk als doel om de wereldorde te verstoren’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. 'Trump maakt vijanden van iedereen die hij de schuld kan geven, zelfs als er weinig reden is om iemand de schuld te geven. De Amerikaanse economie draait immers verrassend goed. Toch negeert Trump dit, omdat hij wil dat Amerika weer voor zichzelf opkomt, zonder dat andere landen misbruik maken van de macht die het land heeft als ‘het sterkste land ter wereld’. Dit streven is een belangrijk onderdeel van Trumps beleid, vooral als het gaat om het handelstekort. Economen zullen beweren dat importheffingen leiden tot hogere kosten voor consumenten, meer inflatie, een sterkere dollar en minder concurrentievermogen voor de VS. Maar dit is de economische uitleg voor de mogelijke effecten van Trumps beleid. Trump is hierin niet geïnteresseerd. Wat voor hem telt, is het versterken van de VS als wereldmacht', aldus Boot.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB heeft gisteren opnieuw het belangrijkste rentetarief met een kwart procentpunt verlaagd, tot 2,75 procent. Volgens econoom Edin Mujagic bagatelliseert de centrale bank de Europese inflatiecijfers daarmee een beetje. Die wijzen erop dat de strijd tegen de almaar stijgende prijzen nog steeds niet gewonnen is.  President van de ECB Christine Lagarde zei tijdens de persconferentie na afloop van de rentevergadering dat de centrale bank met het huidige rentetarief de economie van de eurozone nog steeds aan het afremmen is. En voegde daar bovendien aan toe dat we nog niet in de buurt zijn van wat de ‘neutrale rente’ heet, waarbij de economie gestimuleerd noch afgeremd wordt. ‘Dat zegt mij dat de renteverlaging van gisteren zeker niet de laatste van dit jaar was’, aldus Mujagic.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zolang de Amerikaanse economie ‘heerlijk’ blijft draaien en tegelijkertijd nauwelijks nog druk geeft op de inflatie, heeft de Fed volgens macro-econoom Edin Mujagic gisteren eigenlijk gedaan wat logisch was: de rente ongemoeid laten. Zorgelijker is de situatie in Europa, tussen ECB en de Europese Commissie: ‘Op het moment dat je als centrale bank de rente verlaagt terwijl de inflatie te hoog is en stijgt, leidt dat al tot enige vermoedens dat je de rente verlaagt omdat politici dat willen.’ Daarmee negeerde de centrale bank de eis van de nieuwe president Donald Trump om de rentes te verlagen. Maar er zijn voor Fed-baas Jerome Powell simpelweg te veel onzekere factoren, zegt Mujagic: komen er handelstarieven? En zo ja: wanneer, hoeveel en tegen welke landen zijn ze gericht? Verder is er nog veel onzekerheid over nieuwe regels en het migratie- en begrotingsbeleid. ‘Dus hij zegt: we kijken het voorlopig aan en we wachten af, om te kunnen inschatten wat de gevolgen zijn.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet wil het btw-tarief verhogen van 21 procent naar 21,4 procent. Deze verhoging moet voldoende geld opleveren om het begrotingstekort te dichten, nadat het voorstel om de btw op boeken, cultuur en kunst te verhogen eerder geen meerderheid kreeg in de Eerste Kamer. ‘Een innovatief idee’, zegt macro-econoom Edin Mujagixc. ‘Overal ter wereld is het btw-tarief een rond getal, maar wij kiezen voor 21,4 procent.’  Toch vind je het belangrijk om te kijken naar de bredere context van dit plan? Dat klopt. Als het kabinet had voorgesteld om de btw te verhogen en tegelijkertijd de belasting op arbeid te verlagen, zou ik dat als een verstandige keuze hebben beschouwd. Het verhogen van de belasting op consumptie, en het verlagen van de belasting op arbeid, zou de economie op de lange termijn namelijk kunnen stimuleren. Ik heb wel degelijk naar informatie hierover gezocht,  maar ik heb nergens gevonden dat ook de belasting op arbeid verlaagd wordt.  Wat heeft de minister dan gedaan? Volgens de gelekte informatie moest het kabinet kiezen tussen een kleine verhoging van de belasting op veel gebieden, of een grotere verhoging op een paar specifieke terreinen. Het lijkt erop dat de minister vooral heeft gezocht naar manieren om belastinggeld alsnog te innen. Daarnaast is nauwelijks overwogen om de omvang van de overheid te verkleinen. Een gemiste kans, vind ik. En wat voor gevolgen heeft deze verhoging voor de consument? De boodschappen worden duurder, de inflatie wordt verder aangejaagd, en vakbonden krijgen hierdoor de munitie om hogere looneisen te stellen. Dit kan er in de toekomst toe leiden dat we ons nog steeds afvragen waarom de inflatie in Nederland hoger is dan in de omliggende landen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een drukke week voor de internationale financiële beleidsmakers. In de Verenigde Staten komt de Federal Reserve bijeen om over de rente te praten en ook de Europese Centrale Bank neemt een rentebesluit. Dezelfde planning hebben ook de beleidsmakers in Canada en Zweden. ‘Het zijn alle vier vergaderingen die we in de gaten moeten houden’, waarschuwt macro-econoom Edin Mujagic.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

De markten reageren vandaag geschokt op de komst van de Chinese AI-app DeepSeek. 'Je kunt ze dat niet verwijten', zegt Edin Mujagić. Dat China met relatief eenvoudige chips zo'n geavanceerde tool bouwt, roept volgens de macro-econoom een aantal vragen op. 'Hebben Amerikaanse bedrijven niet veel te veel geld besteed aan chips?'See omnystudio.com/listener for privacy information.