Snodelike Saken

Het is zondag 6 december 1394 in Londen, om preciezer te zijn in Soper Lane. Zo tussen 20 en 21 uur bevindt zich een groepje stadswachten in deze duistere steeg om een oogje in het zeil te houden. Ze stoppen plotseling, wanneer ze verderop in het duister beweging zien en geluiden horen. Ze stevenen er op af: het is immers niet de bedoeling om je op dit uur buiten te begeven. Ter plaatse treffen ze twee personen aan in een compromitterende houding. Door hun bezigheden merken ze de stadswachten pas op als deze naast hen staan. En dan is er geen ontkomen meer aan: beiden worden gearresteerd. Zes dagen later vinden we ze terug in de verhoorkamer van de burgemeestersrechtbank.VoetnotenMeer weten over Eleanor Rykener?- Bennett, J.M. 'England: Women and Gender', in: S.H. Rigby (ed) A Companion to Britain in the Later Middle Ages. Oxford: John Wiley & Sons (2003) pp. 87- 106- Goldberg, J. 'John Rykener, Richard II and the Governance of London', in: Leeds Studies in English 45 (2014) pp. 49-70- Henningsen, K. '"Calling [herself] Eleanor": Gender Labor and Becoming a Woman in the Rykener Case', in: Medieval Feminist Forum 55 (2019), pp. 249-266- Karras, R.M. & T. Linkinen, 'John/Eleanor Rykener Revisited', in L.E. Doggett, D.E. O'Sullivan (eds) Founding Feminisms in Medieval Studies: Essays in Honor of E. Jane Burns. Cambridge: D.S. Brewer (2016) pp. 111-124Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is de nacht van 2 december 1082 en we zijn in het kasteel van Bures in Normandië. Het kasteel is een van de vele kastelen van Mabilla de Belleme en Roger de Montgomery, een vooraanstaand adelijk echtpaar. Mabilla stapt die avond moe, maar voldaan in haar bed. Maar de slaap zal niet lang niet duren. Plotseling wordt ze opgeschrikt door drie mannen in haar kamer. Nog voor ze om hulp kan schreeuwen wordt ze door een het zwaard van een van de mannen onthoofd…Waarom wordt Mabilla gruwelijk vermoord en hoe zitten de achtergronden van deze moord daadwerkelijk in elkaar?VoetnotenMeer weten over Mabilla van Bellême?- Crescida, J. Poison, Power, and Perception: A Biography of Mabel of Bellême (1030-1082). University of Houston dissertatie (2019)- White, G. H., 'The First House of Bellême', in: Transactions of the Royal Historical Society, Fourth Series, Vol. 22 (1940), pp. 67-99- Thompson, K., 'Family and Influence to the South of Normandy in the Eleventh Century: The Lordship of Belleme',  in: Journal of Medieval History, 11 (1985),pp. 215-226.Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is april 1276 en we zijn in het kasteel van Vincennes. Er heerst een trieste stemming in het kasteel, want die ochtend, toen iemand van de hofhouding de kroonprins uit zijn bed wilde halen, bleek dat de 12 jarige Lodewijk niet meer leven was. Opmerkelijk nieuws ook, want de jongen was kerngezond. Is hier iets verdachts gaande en wat hebben visioenen van een bekende zieneres uit het bisdom Luik met de dood te maken?VoetnotenMeer weten over Elisabeth van Spalbeek en deze zaak?- Sleiderink, R. 'Een straf van God, Elisabeth van Spalbeek en de dood van de Franse kroonprins.' in: Madoc 1997, nr. 1 (1997) pp. 42-52- Field, S. L. 'Elizabeth of Spalbeek: 'A Prince’s Death,a Queen’s Crime, and a King’s Sin' in: Courting Sanctity. Holy women and the Capetians. Ithaca: Cornell University Press (2019). pp. 83-116- Njus, J. 'The Politics of Mysticism: Elisabeth of Spalbeek in Context' in: Church History, vol. 77, Nr. 2 (2008), pp. 285-317Hélary, X. 'Pierre de La Broce, seigneur féodal, et le service militaire sous Philippe III. L'ost de Sauveterre (1276)'. In:Journal des savants 2006, nr.2 (2006) pp. 275-305 Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is om en nabij het jaar 1385 en we bevinden ons in het Sultanaat van Delhi, in het hedendaagse India. Onder een brug over de rivier de Yamuna vindt men het stoffelijk overschot van een man. Iemand heeft zijn keel doorgesneden en zijn ontzielde lichaam van de brug geworpen. Malik al-din, politiechef van Delhi krijgt van zijn sultan, de machtige Firuz Shah, de opdracht om dit misdrijf op te lossen en de schuldigen te vinden…VoetnootBlain Auer, "Dial M for Murder: A case of passion killing, criminal evidence and sultanic power in Medieval India", Asiatische Studien – Études Asiatiques 68:3 (2014) 667-682Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is de zomer van 1981 en studenten van de Universiteit van Leicester zijn bezig met opgravingen bij een Benedictijner Priorij in St Bees, Cumbria. Onder wat vroeger het koor van de kerk was stuitten zij op een mysterieuze vondst: in een middeleeuwse grafkelder, voor het altaar, treffen zij man begraven in een loden sarcofaag… Wie was deze man? Hoe kwam hij om het leven? En waarom werd hij op deze geheimzinnige wijze begraven?Voetnoten:-Alexander Grant, "The St Bees Lord and lady, and their Lineage", in: Keith J. Stringer (ed.), North West England from the Romans to the Tudors: Essays in Memory of John McNair Todd (2014)-Christopher J. Knüsel, et al, "The Identity of the St Bees Lady, Cumbria: An Osteobiographical Approach", Medieval Archaeology, 54:1 (2010) 271-311-Werner Paravicini, Die Preussenreisen des Europäisches Adels II (1995)-John Todd, Lectures delivered at the Post-Graduate Seminar on Medieval History at Lancaster University (1985); Copenhagen University Medieval Centre (1987); Oxford University Medieval Society (1991); St Andrews University Archaeological Society (1995); Cumbria Theological Society (1996), https://stbees.org.uk/home/village/st-bees-man/john-todd/ Ook leuk om te zien:-Informatie op de website van het dorp St. Bees: https://stbees.org.uk/home/village/-De Documentaire: 'The Knight of Saint Bees', Medieval Dead S2E1 (2015) https://youtu.be/Yu3NNeTXJC4?si=aPHHq0rma9Sk1K7uCredits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het is mei 1320 en we zijn in Toulouse, op een bijzondere plek: de leprozerie van Porte Arnaud-Bernard. Een behoorlijke groep mannen heeft zich hier in de grote zaal van het huis verzameld. Net hebben ze allemaal een eed afgelegd op een boek uit de kapel en beloofd aan niemand te onthullen van wat er zometeen besproken wordt. We zijn getuige van het uitrollen van een groots en gevaarlijk complot dat de 14e eeuwse inquisitie lange tijd zal bezig houden...VoetnotenMeer weten over leprozen en het complot?- Barber, M. 'Lepers, Jews and Moslems: the plot to overthrow Christendom in 1321', in: History, vol. 66, n. 216 (1981), pp. 1-17- Barzilay, T. Poisoned Wells: Accusations, Persecution, and Minorities in Medieval Europe, 1321-1422. Philadelphia: University of Pennsylvania Press (2022)- Demeulenaere, B. Inquisitie in de middeleeuwen. Veroordeeld tot de brandstapel. Gorredijk: Sterck & de Vreese (2024)Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 14 mei 1393, Hertog Albrecht van Beieren, Graaf van Holland en Zeeland, dicteert in Den Haag een belangrijk document aan zijn klerken. Het is een arrestatiebevel gericht aan ridder Hughe van Heenvliet, rentmeester Bewestenschelde, en aan de raden van Middelburg, Zierikzee en Reimerswaal. Een man genaamd Arent Janszoon van Rilland maakt, samen met zijn zoon en een bende handlangers, de wateren van Zeeland onveilig… maar wie of wat is hij? In deze aflevering neemt Sander ons mee op een zoektocht door archiefstukken uit de veertiende eeuw. VoetnotenWil je meer weten over deze archiefstukken, brononderzoek en Arent Janszoon?- Nationaal Archief, Archief van de Graven van Holland, n. 198 Memoriale BD, 1390-1397 ff. 22r; 26r; 32b; 67r. 167v; 169v.- D.E.H. de Boer & D.J. Faber (ed.), De rekeningen van de grafelijkheid van Holland uit de Beierse periode. Serie I: De rekeningen van de tresorier en de dijkgraaf van de Grote Waard. Deel: 1393-1396 (Den Haag 1997)- J.F. Niermeijer (ed.), Bronnen voor de Economische Geschiedenis van het Beneden-Maasgebied. Eerste Deel: 1104-1399 (Den Haag 1968)- Julius Vuylsteke (ed.), De Rekeningen der Stad Gent. Tijdvak van Philips van Artevelde, 1376-1389 (Gent 1891)Speur zelf in bronnen edities: https://resources.huygens.knaw.nl/Neem een kijkje in de Memorialen van Albrecht van Beieren: https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/3.01.01/invnr/198/file/NL-HaNA_3.01.01_198_0001Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

Het is 29 november 1455 en we zijn in Montureux-le-Sec, in het kasteel van Montureux. Jacques de Haussonville, de kasteelheer, geniet bij het haardvuur van zijn diner. Hij is een beetje rozig van een lange dag jagen, maar zeer content. Hij kijkt nu al uit naar het dessert dat hem straks staat te wachten. Wist Jacques maar dat dat het laatste dessert zou zijn dat hij ooit zou eten...Het is 29 november 1455 en we zijn in Montureux-le-Sec, in het kasteel van Montureux. Jacques de Haussonville, de kasteelheer, geniet bij het haardvuur van zijn diner. Hij is een beetje rozig van een lange dag jagen, maar zeer content. Hij kijkt nu al uit naar het dessert dat hem straks staat te wachten. Wist Jacques maar dat dat het laatste dessert zou zijn dat hij ooit zou eten.In aflevering 73 bespreken we het plotselinge overlijden van Jacques. Vanaf nu te beluisteren in je favoriete podcast app.VoetnotenMeer weten over Catherine de Châteauneuf?- Vacek, A. Le destin de Catherine de Châteauneuf, 1456. Via Academia: https://www.academia.edu/11997669/Le_destin_de_Catherine_de_Ch%C3%A2teauneuf_1456- van Loo, B. Stoute Schoenen. In de voetsporen van de Bourgondiërs. Amsterdam: De Bezige Bij (2024) Credits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Wildeman Visuals

Het gaat al enige tijd niet goed met het gezin in het statige huis 'De Valck' aan de markt in Helmond. De dochter des huizes, Sophia, is een getroebleerd tienermeisje: ze is opstandig, steelt en heeft verkeerde vriendjes. Na een ernstige ruzie met haar ouders op 3 november blijkt zij spoorloos… Is het meisje weggelopen van huis of speelt hier meer?Voetnoten-Henk Roosenboom, Ontvoerd of gevlucht? Religieuze spanningen in Brabant en de zaak Sophia Alberts (1700-1710) (Hilversum 2016)Website Henk Roosenboom: sites.google.com/site/henkroosenboomCredits: Muziek: Lies Sommer - harp, draailier en schalmei & Fieke van den Hurk - producer | Audio en Mix: Erik Wildeman van Wildeman Visuals

In deze zomerspecial doen we het een beetje anders dan anders. Boeken staan centraal deze aflevering: welke verhalen inspireerden ons om studies over de middeleeuwen te gaan volgen, welke true crime boeken verbonden aan snodelike en misdadige zaken moet je echt lezen en welke middeleeuwse historische fictie mag niet op je nachtkastje ontbreken?In deze aflevering komt het allemaal langs: van koning Arthur tot Anselmus Adornes en van Umberto Eco tot Ellert en Brammert: het komt allemaal langs.VoetnotenPas op: het zijn er veel! Onze aanraders:- Tonke Dragt: Verhalen van de tweelingbroers (tegenwoordig ook: De goudsmid en de meesterdief)- Ingrid Biesheuvel: De ridders van de Ronde Tafel. Arthurverhalen uit de Lage Landen- Ingrid Biesheuvel: Middeleeuwse verhalen uit de Lage Landen- Terence H. White: The Once and Future King- J.R.R. Tolkien: The Lord of the Rings- Andrew Brown: Civil Ceremony and Religion in Medieval Bruges- Walter Prevenier & Peter Arnade: Onze Gratie en Genade- Marcus Bull: Thinking Medieval: an introduction to the Study of the Middle Age- Eric Jager: Blood Royal- Iris Origo: De Koopman van Prato- Philippe Reliquet: De Magie van het Kwaad: Gilles de Rais en de middeleeuwen, 1404-1440- A. Demyttenaere & R. van Caenegem: De moord op Karel de Goede- Umberto Eco: De Naam van de Roos- Kenn Follett: Pilaren van de Aarde- Nico Dros: Willem die Madoc Maakte- E. Huizenga, O.S.H. Lie & L.M. Veltman: Een wereld van kennis: bloemlezing uit de middeleeuwse artesliteratuur- Janina Ramirez: Femina: een nieuwe geschiedenis van de Middeleeuwen, via de vrouwen die daaruit zijn geschrapt- Herman Paul: Als het Verleden Trekt- Trevor Dean: Misdaad in de Middeleeuwen- Maarten Müller: Misdaad en straf in een Hollandse stad- Marie-Charlotte Le Bailly: Recht voor de Raad- Corien Glaudemans: Om die wrake wille- Dorothy Dunnett: The House of Niccolo- Victoria Mackenzie: For thy great pain have mercy on my little painVerder nog besproken: - Lessenreeks 'De Zaak V' over de Burggravin van Vergi: https://lesplannenmiddeleeuwen.wp.hum.uu.nl/aan-de-docent/- Lesmateriaal 'Het Mysterie van Hamelen' door Tijd zal het leren: https://www.tijdzalhetleren.nl/wp-content/uploads/2024/04/Het-mysterie-van-Hamelen.pdf