FD Toegevoegde Waarde

Europa wordt al jaren weggezet als economische achterblijver, maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Anna Dijkman en Marijn Jongsma waren bij een beleggersevent van J.P. Morgan, waar portfoliomanager Mayur Patel een vlammend betoog hield over waarom Europese aandelen juist nu interessant zijn voor beleggers en wat dat zegt over Europa's positie in de wereld. Want terwijl Amerikaanse aandelen historisch gezien op het punt staan waarop rendementen negatief worden, zijn Europese aandelen goedkoper, beter gespreid én minder afhankelijk van de AI-hype. Sterker nog: Europese banken deden het de afgelopen jaren beter dan de Magnificent Seven. Anna en Marijn duiken in de cijfers en vragen zich af: zijn we te somber over Europa, of blijft samenwerking — zoals het mislukte Frans-Duitse straaljagerproject na acht jaar — toch het grote struikelblok? Ook behandelen ze vragen van luisteraars: over het rentebesluit van de ECB en de vraag wat dat betekent voor de Nederlandse en Europese economie, over de inmiddels bijna vergeten term ‘indexknuffelaar’ en over een luisteraar die in 1990 zelf het idee voor een indexfonds bedacht — maar het te snel wegschoof als ‘al eens geprobeerd’.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wordt de grootste beursgang uit de geschiedenis een triomf van technologische vooruitgang of juist een testcase voor de grenzen van passief beleggen? In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma in de aanstaande beursgangen van SpaceX, OpenAI en Anthropic. Samen zouden deze bedrijven zo'n $200 mrd ophalen, met waarderingen die oplopen tot duizenden miljarden dollars. Vooral de beursgang van SpaceX houdt beleggers bezig. Is de astronomische waardering op zijn plaats, of kopen beleggers vooral een droom van Elon Musk? Aanleiding voor de discussie is een vraag van luisteraar Felice Verbeek, die zich afvraagt of indexbeleggers straks de rekening betalen van de AI-hype. Want door versoepelde regels wordt SpaceX al kort na de beursgang opgenomen in de Nasdaq 100. Dat betekent dat passieve fondsen miljarden dollars aan aandelen moeten kopen ongeacht de prijs. Anna legt uit hoe SpaceX is uitgegroeid tot een combinatie van ruimtevaartbedrijf, satellietgigant Starlink en AI-speler, en waarom de waardering zowel bewondering als argwaan oproept. Marijn onderzoekt vervolgens wat deze beursgangen betekenen voor passief beleggen. Kan een markt waarin steeds meer geld automatisch naar de grootste bedrijven stroomt zichzelf uit balans brengen? En wat gebeurt er als de verwachtingen rond AI uiteindelijk niet worden waargemaakt?  Met inzichten van wetenschappers, vermogensbeheerders en indexspecialisten bespreken Anna en Marijn de vraag die steeds urgenter wordt op Wall Street: maakt passief beleggen de markt efficiënter, of juist kwetsbaarder voor de volgende bubbel?  Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma Redactie en Montage: Jort SiemesSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Is private credit een tikkende tijdbom binnen het financiële systeem? Of gewoon een handige financieringsvorm die onterecht in een slecht daglicht staat? In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma samen in de wereld van onderhandse leningen en schaduwbanken. Want deze week spraken DNB, AFM én het CPB zich allemaal uit over de risico's van private credit. DNB-president Olaf Sleijpen waarschuwde voor een ‘potentieel giftige cocktail’. Maar wat zit er precies in dat mixdrankje? Anna en Marijn leggen uit hoe private credit verweven is geraakt met pensioenfondsen, verzekeraars en grote private-equitypartijen en waarom juist die ondoorzichtigheid de toezichthouders wakker houdt. Marijn bespreekt ook een alarmerend stuk van vermogensbeheerder Lane Generational, die de markt omschrijft als een ‘illiquid jenga tower’. Wat gebeurt er als bedrijven hun rente niet meer betalen maar bij de schuld optellen en verzekeraars gedwongen worden illiquide beleggingen te dumpen? En waarom is het faillissement van een kleine Amerikaanse verzekeraar in Connecticut misschien wel de kanarie in de kolenmijn? Ook kijken ze terug in de geschiedenis: hoe somber waren Nederlanders eigenlijk in 1906 over hun kleermakers en bakkers? En wat zegt het dieptepunt in het Amerikaanse consumentenvertrouwen van deze week (het laagste sinds 1952) over wat er nog aan kan komen?See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we het figuurlijke wapengekletter tussen de VS en Europa van deze week. Dat ging over toekomstige gasleveringen door de Amerikanen aan Europa. Daar zijn afspraken over, maar Europa komt met nieuwe eisen over methaanuitstoot en daar zijn de Amerikanen ongelukkig mee. Het draait allemaal om de Europese methaanverordening die volgens plan begin volgend jaar ingaat. Energieleveranciers, ook Amerikaanse, moeten hun uitstoot nauwgezet rapporteren en terugdringen, op straffe van boetes. En dat zet kwaad bloed. Of zoals de Amerikaanse ambassadeur bij de EU het zegt: het zou wel eens een koude winter kunnen worden in Europa als die regels blijven zoals ze zijn. Een staaltje powerdiplomatie met een duidelijke boodschap: wij zijn de bovenliggende partij. We hebben het ook over de positie van rijken in een democratie. Zijn zij een gevaar of juist een onmisbare schakel? Dat laatste is het uitgangspunt van een boek dat we allebei lazen met de prikkelende titel Why Democracy Needs the Rich, van John O. McGinnis. Marijn sprak hem, voor de nodige context bij zijn stellingen in het boek. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie. Staat Iran als een ‘rope-a-dopende’ Muhammad Ali tegenover de Verenigde Staten in de ring? En hoe lang duurt het nog voordat de wereld zonder kerosine of kunstmest komt te zitten? In deze aflevering analyseren Anna Dijkman en Marijn Jongsma de economische gevolgen van de oorlog in Iran en waarom een relatief zwakke partij als Iran toch erin slaagt de wereldeconomie maandenlang in zijn greep te houden. Aan de hand van het legendarische boksgevecht ‘rumble in the jungle’ uit 1974 bespreken ze hoe asymmetrische conflicten werken. Waarom winnen zwakkere partijen steeds vaker van veel machtigere tegenstanders? En waarom lijken de Verenigde Staten de Iraanse strategie structureel te onderschatten? Met inzichten uit de speltheorie, geopolitiek en diplomatie kijken Anna en Marijn naar de oplopende economische én politieke kosten van het conflict. Daarnaast duikt Marijn in een uitgebreide stresstest van Rabobank naar de wereldwijde oliemarkt. Wat gebeurt er als de Straat van Hormuz langdurig geblokkeerd blijft? Welke regio’s krijgen als eerste te maken met fysieke tekorten aan olieproducten? En waarom dreigen bloemenexporteurs en vakantiegangers straks als eersten de rekening te betalen? Ook beantwoorden ze een luisteraarsvraag over kunstmest. Kan dierlijke mest een alternatief worden voor dure kunstmest uit de Golfregio? En waarom blijkt het verwerken van mest tot bruikbare kunstmestkorrels in de praktijk zo ingewikkeld en duur? Redactie & Montage: Jort Siemes Presentatie: Anna Dijkman en Marijn JongsmaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens econoom Flip de Kam en fiscaal jurist Jan Donders gebeurt er iets merkwaardigs met de sociale fondsen. Fondsen als het arbeidsongeschiktheidsfonds en het Algemeen Werkloosheidsfonds worden gevuld met premies van werkgevers en werknemers en zijn wettelijk verplicht hun vermogen uit te lenen aan het ministerie van Financiën. Daarmee worden de uitkeringen gefinancierd die bij deze fondsen horen.  In de praktijk blijken deze inkomstenstromen echter ook te worden ingezet, en soms zelfs verhoogd, om andere overheidsuitgaven te dekken. Voor ministers is dat aantrekkelijk, omdat deze route buiten de Tweede Kamer om loopt.  In deze aflevering spreekt Anna Dijkman met De Kam en Donders over de vraag of sociale fondsen zo niet zijn verworden tot een flexibele manier om (extra) belasting te heffen. Daarnaast aandacht voor de spanningen in het Midden-Oosten en de mogelijke gevolgen voor de positie van de dollar als wereldmunt. Kort na het uitbreken van de Iran-oorlog werd veel gespeculeerd over die rol. Doordat olie grotendeels in dollars wordt afgerekend, bezitten landen in de regio grote dollarreserves, die vaak worden belegd in Amerikaanse staatsobligaties. Dat versterkt de internationale positie van de dollar.  Nu de vraag rijst of de Verenigde Staten hun bondgenoten in de regio wel effectief kunnen beschermen tegen de Iraanse dreiging, komt ook het ‘afrekenen in dollars’ ter discussie te staan. Zet dit de rol van de dollar als wereldmunt onder druk? FD-journalist Marijn Jongsma nuanceert in deze aflevering het belang van de oliehandel en legt uit welke factoren écht doorslaggevend zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde staan we stil bij het Hollandse mirakel van deze week. Altijd kommer en kwelverhalen over de arbeidsproductiviteit in Nederland, maar nu ineens: een enorme stijging van 2,4%! Nog even voor de duidelijkheid: dit gaat dus over wat we met z’n allen produceren in de economie, gedeeld door het aantal gewerkte uren. Dat aantal gewerkte uren daalde licht, maar de economie groeide en dat betekent dat we dus efficiënter zijn gaan werken.  En dan gaan we het hebben over handelstekorten en -overschotten. Die zijn er altijd, maar als ze groot en langdurig zijn, dan betekent dat opbouw van de industrie in exporterende landen en afbouw in importerende landen. ING luidt de noodklok over Europa: het handelsoverschot zal wegsmelten, en bij een lange oorlog zelfs omslaan in een tekort. Is dat erg? Een handelsoverschot is geen doel op zichzelf. De VS hebben al decennia een tekort, en behoren tot de meest welvarende landen ter wereld. Simpelweg omdat ze veel geld kunnen lenen, mede omdat de dollar de wereldmunt is. Ze kunnen zo dus boven hun stand leven. Maar: het Europese groeimodel is anders, en gericht op industriële export.  En deze week was ook de week van de hoorzitting van Kevin Warsh, de man die Trump heeft aangedragen om de nieuwe voorzitter van de Fed te worden, de Amerikaanse centrale bank. Die hoorzitting was ergens wel vermakelijk. Sommige Democraten gingen er met gestrekt been in en sommige Republikeinen hadden de lauwerkransen mee. Het ging natuurlijk over de onafhankelijkheid van Warsh. Want Trump heeft een aantal keer gezegd dat hij Warsh niet zou hebben gekozen als die de rente niet zou willen verlagen en dat hij erg teleurgesteld zou zijn als hij niet de rente zou verlagen. Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De toekomst van de wereldeconomie voorspellen was altijd al een hachelijke onderneming, maar in deze turbulente tijd lijkt het bijna onmogelijk. Toch presenteerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deze week, zoals ieder jaar, zijn nieuwste economische prognoses. FD‑redacteur Marijn Jongsma was in Washington om te doorgronden hoe het IMF probeert orde te scheppen in de mondiale chaos.  Vanuit de studio in Amsterdam spreekt Anna Dijkman met hem over de ramingen. Wat betekenen die vooruitzichten voor de wereldeconomie als geheel? Welke landen worden het hardst geraakt door de sterk gestegen olie- en gasprijzen? En is er, ondanks alles, ook nog een sprankje goed nieuws te ontdekken? Dichter bij huis publiceerde ook het Centraal Planbureau (CPB) deze week nieuwe ramingen voor de Nederlandse economie. Het kabinet kondigde bovendien aan €1 mrd uit te trekken om burgers en bedrijven te compenseren voor hogere transport- en energiekosten. Is die steun verstandig? Redactie: Floyd Bonder & Jort Siemes  Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma See omnystudio.com/listener for privacy information.

We bestaan een jaar! In onze allereerste aflevering in april 2025 ging het over het Liz Truss-moment van Donald Trump. De obligatiemarkt sloeg op hol en de rente liep snel op toen Trumps plannen voor importheffingen niet zo goed vielen. Dat deed denken aan de toenmalige premier van het Verenigd Koninkrijk Liz Truss, die in 2022 de financiële markten in beweging zette door haar ongedekte belastingplannen. De rente schoot omhoog, pensioenfondsen kwamen in de problemen doordat hun obligaties minder waard werden en er ontstond een soort verkoopspiraal des doods. En nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen. De oorlog in Iran laat parallellen zien met de twee eerdere Liz Truss-momenten. En we hebben het deze keer over Tata Steel. Daaraan viel deze week niet te ontkomen. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over €2 mrd aan overheidssteun voor vergroening van de staalproductie in IJmuiden. Goed idee? Of toch sluiten? We vinden het een moeilijke keuze, maar zetten de verschillende argumenten op een rij.  Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma Redactie en montage: Nelleke van der Heiden Muziek: Gijs FriesenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de brandstofprijs aan de pomp gegarandeerd gemopper oplevert, klinkt de roep om ‘hulp uit Den Haag’ steeds luider. Andere landen hebben al wel besloten burgers financieel ‘op weg te helpen’. Maar die steun is niet gratis en kan leiden tot hogere staatsschulden, die wereldwijd al oplopen.  In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma hoe overheden zulke schulden op termijn proberen terug te dringen. Een van de middelen die politici zelden hardop noemen, maar wel toepassen, is financiële repressie. Marijn legt uit wat dat is en hoe het in de praktijk werkt. Hogere brandstofprijzen hebben nog een ander effect: de vraag naar elektrische auto’s neemt toe. Een luisteraar vroeg zich af of dat op termijn niet leidt tot lagere accijnsinkomsten voor de overheid — en of dat gat dan elders wordt gedicht. Anna zocht uit hoeveel maatschappelijke kosten elektrische weggebruikers veroorzaken en of zij daar voldoende aan bijdragen. Het antwoord wint waarschijnlijk geen populariteitsprijs.See omnystudio.com/listener for privacy information.