De Universiteit van Nederland Podcast

Lekker een dagje naar de sauna om heerlijk te ontspannen, of is het stiekem ook een training voor je hart en bloedvaten? Bewegingswetenschapper Veerle de Haan van de Universiteit Maastricht onderzoekt hoe ons lichaam reageert op extreme warmte en kou. Finse studies suggereren dat saunabezoeken goed kunnen zijn voor je hart en bloedvaten, en vinden zelfs een verband met een lager risico op dementie.  Ook gezondheidsgoeroes zweren bij koude baden en extreme hitte, maar wat zegt de wetenschap daar eigenlijk over? Want terwijl jij in de sauna zit te ontspannen, draait je lichaam op volle toeren om oververhitting te voorkomen. Zijn zulke extreme temperaturen dan wel goed voor je? Bekijk de video en ontdek wat de wetenschap zegt: voortaan vaker de sauna in, of kun je die relaxdag toch maar beter overslaan? 0:00 Is de sauna goed voor je? 0:49 Is hitte goed voor je lichaam?1:26 Wat is onze comfortzone qua temperatuur?2:29 Hoe houdt je lichaam zichzelf koel tijdens hitte?3:08 Waarom zetten je bloedvaten uit bij hitte?4:00 Zo kan je je hartspier en bloedvaten trainen tegen veroudering5:13 Hoe houdt je lichaam warmte vast?5:40 Is hitte of kou beter voor je lichaam?6:12 Zorgt de sauna voor een verlaagd risico op hart- en vaatziekten en dementie? 7:31 Hoe kan de sauna helpen bij overgewicht en suikerziekte?8:54 Wanneer kan je beter niet naar de sauna gaan?9:43 Kan de sauna invloed hebben op je vruchtbaarheid? 10:20 Is na het sporten naar de sauna gaan goed voor je?11:26 Tips voor naar de sauna gaan See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is de tweede aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️.Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a PFAS zijn 'eeuwige chemicaliën': ze breken nauwelijks af en zijn slecht voor mens en milieu. Maar wat als champignons ze gewoon kunnen opruimen? In deze aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met microbioloog Brigitte van Brenk over champignonsubstraat: afval van de champignonkweker dat vervuild water en grond mogelijk kan schoonmaken. Hoe werkt dat? En waarom rent Brigitte op vrijdagavond terug naar het lab? Luister mee!See omnystudio.com/listener for privacy information.

Software zit overal in: in je elektrische tandenborstel, je auto, de trein, een pacemaker. Maar wat als die software iets gaat doen wat je niet wilt? In deze aflevering vertelt hoogleraar informatica Jan Friso Groote (TU Eindhoven) over verborgen functies in software waarmee de fabrikant een apparaat op afstand of op een vooraf bepaald moment anders kan laten werken, of helemaal kan uitschakelen. Je hoort over treinen die na onderhoud bij een concurrent niet meer willen rijden en auto’s die op slinkse wijze emissietesten omzeilen. Maar ook over de gevaren als zulke technieken op grotere schaal worden ingezet, bijvoorbeeld bij conflicten tussen landen. Én wat we kunnen doen om onszelf daartegen te beschermen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zwarte gaten blijven een mysterie in ons heelal: van hoe ze ontstaan tot wat er in zit. Sterrenkundige Daniëlle Pieterse is vooral geïnteresseerd in de allereerste seconde van de vorming, na een botsing van twee sterren. In die ‘geboortekamer’ van zwarte gaten, ligt een schat aan informatie verborgen die tot nu toe onbereikbaar bleef. Maar met nieuwe methoden en de hulp van mensen over de hele wereld, hoopt Daniëlle te voorspellen waar het volgende zwarte gat gaat ontstaan, om zo voor het eerst mee te kijken. De link naar de Black Hole Finder app: https://www.blackholefinder.org/  Het onderzoek over de vorming van zwarte gaten is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl 0:00 De geboorte van een zwart gat0:33 Hoe kun jij helpen een zwart gat te vinden?1:25 Waar is een ster van gemaakt?2:10 Hoe komen sterren tot hun eind?2:32 Wat is een ‘supernova-explosie’?2:54 Waar en wanneer ontstaat een zwart gat?3:19 Wat is een neutronenster?4:00 Wat zijn zwaartekrachtsgolven?4:37 Hoe kunnen we voorspellen waar een zwart gat ontstaat?5:26 Hoe kan jij via een app helpen een zwart gat te vinden?7:04 Waarom moet de geboorte van een zwart gat snel worden gevonden?7:49 Waarom is er nog geen geboorte van een zwart gat gevonden?8:47 Hoe ontstaat goud in de ruimte?  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is de allereerste aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️.Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a Net als wij doen apen dingen die nergens toe leiden. Bijvoorbeeld: grassprietjes in hun oren steken, soms uren per dag. In deze eerste aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met primatenonderzoeker Edwin van Leeuwen over het ogenschijnlijk nutteloze gedrag van chimpansees. Waarom begon één aap ermee, en waarom deed de rest van de groep ineens mee? En is nutteloos gedrag misschien toch ergens goed voor? Luister mee! In de serie Atomen Enzo duik je in hét epicentrum van betabreinen (Universiteit Utrecht). Daar werkt één man die daar niks te zoeken heeft. Florian Helinski is een Alfaman, op zoek naar antwoorden in een Bètawereld. Natuur en scheikunde liet hij op de middelbare school zo snel mogelijk vallen. Op zijn eindlijst prijkte een 4 voor het verplichte vak wiskunde. Had hij er misschien meer uit kunnen halen? In de podcast reeks Atomen Enzo grijpt Helinski zijn laatste kans en krijgt antwoorden op vragen die al lang gesteld zijn. Want als hij het begrijpt dan begrijp jij het ook ... waarschijnlijk. Gaat t ‘m lukken? En blijkt hij uiteindelijk toch een bètaman gevangen in een alfabrein? ⚛️ Atomen Enzo is een podcast van de Universiteit Utrecht en de Universiteit van Nederland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zeeseks: terwijl jij lekker op het water ronddobbert, maken zeedieren er onder water een wild feestje van. In deze aflevering duik je met paleontoloog Yanell Braumuller (Universiteit Leiden) naar het allerdiepste punt van de zee. Onderweg leer je over zwangere mannetjesvissen, orgies van zeepokken, wormen die zwaardvechten met hun penis en een diepzeevis die letterlijk zijn hoofd verliest voor de liefde. Wat de wetenschap daaraan heeft, hoor je in deze aflevering! Meer verrassende biologie, verteld door Yanell? Bekijk hier onze andere video’s: Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar? En nog vijf andere vragen over evolutie!https://youtu.be/aujQYlQiniI?si=KowZZ7-6udJGExT4   Hoor jij bij de 20% met dit evolutionaire kenmerk?https://youtu.be/pmBff4iLqXc?si=Hmu2YvXrpqR5yiKd   See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is het normaal dat je je na de dood van een dierbare niet per se verdrietig voelt? Kun je eigenlijk ziek worden van rouw? En rouwden mensen vroeger anders dan nu? In deze aflevering beantwoordt rouwprofessor Lonneke Lenferink (Universiteit Twente/Rijksuniversiteit Groningen) vijf van jullie gestelde vragen over rouw. Of het nu gaat over hoe je iemand het beste kunt steunen die rouwt, of je ook om iets anders dan een persoon kunt rouwen, of hoe kinderen anders rouwen dan volwassenen: na deze video begrijp jij een stuk beter wat rouw eigenlijk met je doet. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lonneke nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? Luister onze eerdere podcast met Lonneke Lenferink: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/rouwen-zonder-huilen-heel-normaal-dit-is-waarom  *Meer wetenschap?* Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ Check onze podcast in je favoriete podcast-app. Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL *Wil je meer weten over onze stichting?* ► http://www.universiteitvannederland.nl/ Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6 *Over de Universiteit van Nederland:* Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland. Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op [email protected].   0:00 Jullie 5 vragen over rouw!0:15 Wat kan je doen voor iemand die rouwt? 1:15 Hoe kan je diegenen ondersteunen?1:32 Kan je ziek worden van rouw?2:20 Fysiek ziek worden van rouw2:55 Hoe rouwden mensen vroeger?3:35 Konden we vroeger beter rouwen?3:46 Kun je alleen om mensen rouwen?4:12 Verschillende soorten verlies4:45 Rouwen kinderen anders dan volwassenen?5:45 Wat is de meest voorkomende manier om met rouw om te gaan?6:45 Is het normaal dat je na iemands dood niet verdrietig bent?7:08 Onderzoek nabestaanden MH-17-ramp See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kilo zout; dat is wat de gemiddelde Nederlander jaarlijks ongemerkt te veel binnenkrijgt. Wereldwijd is zout verantwoordelijk voor maar liefst 1,65 miljoen doden per jaar. Voedingskundige Marianne Geleijnse van de Wageningen Universiteit legt uit waarom zout een gevaarlijke sluipmoordenaar is, en hoe de voedingsindustrie ons een zoutobsessie aanleert. Gelukkig is de zucht naar zout een aangeleerde smaak, wat betekent dat je er ook vanaf kan komen. Hoe? Luister de podcast zodat je zonder smaakverlies succesvol kunt ontzouten! Voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-en-natrium.aspxSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe vaak heb jij al gezegd: “Nou, wat toevallig dat wij elkaar hier tegenkomen!”? Toevallig ontmoetingen lijken willekeurig, maar dat zijn ze niet volgens wiskundige Sandjai Bhulai van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij kan het zelfs uitrekenen: hoe vaak je mensen tegenkomt, maar ook hoe vaak je ze nét misloopt. Om zijn formule in de praktijk te testen, lieten we zes proefpersonen een uur lang willekeurig door de stad lopen. Benieuwd wat daaruit kwam? Kijk of luister dan deze aflevering! Wil je weten hoe Sandjai precies tot zijn formule komt? Bekijk dan het doorgespoelde deel van de aflevering waarin hij de hele formule verder uitlegt: https://youtu.be/nEubIQin7Tk Tool van Sandjai: https://math.vu.nl/~sbhulai/uvnl/ En vind je het leuk om zelf uit te rekenen wat de kans is dat jij een bekende tegenkomt of juist nét niet tegenkomt. Sandjai heeft de hele formule a.d.h.v. een voorbeeld hier ook nog uitgeschreven: https://drive.google.com/file/d/1SrC4mxJhwRtHRovc1ISsqjlEX8_9yyZI/view?usp=sharing 0:00 Kun je uitrekenen of je iemand wel of niet tegen kunt komen?1:06 Wat is de kans dat je iemand tegenkomt?2:06 Op welke afstand kun je iemand herkennen?3:59 Hoe bereken je de kans dat je iemand kunt tegenkomen?5:07 Hoe bereken je de relatieve snelheid?7:51 Wat is de kans dat je één iemand tegenkomt? 9:04 Waarom kom ik mijn ex overal tegen?9:45 Hoe bereken je dit voor meerdere mensen? 10:20 Hoe vaak gaan ze elkaar tegenkomen? 11:09 Hoe kun je een kansberekening nauwkeurig maken?12:04 Waarom speelt toeval een rol bij kansberekeningen?12:17 Wat is de kans dat je iemand net niet tegenkomt?14:44 Hoe wordt kansberekening toegepast in oorlogssituaties?15:22 Hoe kan ik mijn ex ontlopen?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoeveel invloed heeft de plek waar je wieg staat op hoe je naar jezelf kijkt? Eddie Brummelman (Universiteit van Amsterdam) onderzoekt in zijn project Generatie Hoop hoe opgroeien in armoede of rijkdom het zelfbeeld van kinderen vormt. Want wie minder kansen krijgt, kan zichzelf ook als minder slim of talentvol gaan zien. In deze aflevering vertelt Eddie hoe kinderen ongelijkheid al vroeg leren herkennen, hoe ze daar stereotypes aan gaan verbinden, en hoe die uiteindelijk kunnen doorwerken in hun eigen zelfbeeld. Maar óók hoe het anders kan: door kinderen op een andere manier te leren kijken naar ongelijkheid, kunnen we ervoor zorgen dat ieder kind zijn talenten gaat erkennen. Lil Scientist platform: https://kidlab.nl/project/lilscientist/. Hoe complimenten zorgen voor een laag zelfbeeld: https://open.spotify.com/episode/6Fc40WMUdPqtQqbDewxnvK?go=1&sp_cid=4d5a01c724dd1a3df96c06b60e2af2de&utm_source=embed_player_p&utm_medium=desktop  https://www.youtube.com/watch?v=gbUeQKUP_eE See omnystudio.com/listener for privacy information.