De Universiteit van Nederland Podcast

Een kilo zout; dat is wat de gemiddelde Nederlander jaarlijks ongemerkt te veel binnenkrijgt. Wereldwijd is zout verantwoordelijk voor maar liefst 1,65 miljoen doden per jaar. Voedingskundige Marianne Geleijnse van de Wageningen Universiteit legt uit waarom zout een gevaarlijke sluipmoordenaar is, en hoe de voedingsindustrie ons een zoutobsessie aanleert. Gelukkig is de zucht naar zout een aangeleerde smaak, wat betekent dat je er ook vanaf kan komen. Hoe? Luister de podcast zodat je zonder smaakverlies succesvol kunt ontzouten! Voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/zout-en-natrium.aspxSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe vaak heb jij al gezegd: “Nou, wat toevallig dat wij elkaar hier tegenkomen!”? Toevallig ontmoetingen lijken willekeurig, maar dat zijn ze niet volgens wiskundige Sandjai Bhulai van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij kan het zelfs uitrekenen: hoe vaak je mensen tegenkomt, maar ook hoe vaak je ze nét misloopt. Om zijn formule in de praktijk te testen, lieten we zes proefpersonen een uur lang willekeurig door de stad lopen. Benieuwd wat daaruit kwam? Kijk of luister dan deze aflevering! Wil je weten hoe Sandjai precies tot zijn formule komt? Bekijk dan het doorgespoelde deel van de aflevering waarin hij de hele formule verder uitlegt: https://youtu.be/nEubIQin7Tk Tool van Sandjai: https://math.vu.nl/~sbhulai/uvnl/ En vind je het leuk om zelf uit te rekenen wat de kans is dat jij een bekende tegenkomt of juist nét niet tegenkomt. Sandjai heeft de hele formule a.d.h.v. een voorbeeld hier ook nog uitgeschreven: https://drive.google.com/file/d/1SrC4mxJhwRtHRovc1ISsqjlEX8_9yyZI/view?usp=sharing 0:00 Kun je uitrekenen of je iemand wel of niet tegen kunt komen?1:06 Wat is de kans dat je iemand tegenkomt?2:06 Op welke afstand kun je iemand herkennen?3:59 Hoe bereken je de kans dat je iemand kunt tegenkomen?5:07 Hoe bereken je de relatieve snelheid?7:51 Wat is de kans dat je één iemand tegenkomt? 9:04 Waarom kom ik mijn ex overal tegen?9:45 Hoe bereken je dit voor meerdere mensen? 10:20 Hoe vaak gaan ze elkaar tegenkomen? 11:09 Hoe kun je een kansberekening nauwkeurig maken?12:04 Waarom speelt toeval een rol bij kansberekeningen?12:17 Wat is de kans dat je iemand net niet tegenkomt?14:44 Hoe wordt kansberekening toegepast in oorlogssituaties?15:22 Hoe kan ik mijn ex ontlopen?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heb je je ooit afgevraagd wat er precies met jouw stukje huid gebeurt nadat die is weggesneden bij de huisarts of dermatoloog? In deze aflevering neemt patholoog Sjors Koppes (@dr.pathologica), dé medische detective van het ziekenhuis, ons mee achter de schermen van het Erasmus MC. Hij laat zien hoe hij kwaadaardig gedrag op celniveau opspoort, en of die ene moedervlek onschuldig is of toch huidkanker.    Meer van dit: 📲 Wil je meer pathologisch speurwerk zien van Sjors? Volg hem dan op zijn socials: @dr.pathologica 📽️ We maakten eerder een video over hoe je huidkanker herkent:  https://www.universiteitvannederland.nl/college/hoe-herken-je-huidkanker   0:00 Wat doet een patholoog eigenlijk? 1:00 Hoe begint het onderzoek naar een moedervlek? 1:15 Hoe maak je weefsel zo klein dat je het onder de microscoop kunt bekijken? 1:34 Waarom is huidweefsel net als kaas? 1:58 Vijf stappen om huid onder een microscoop te onderzoeken 3:36 Wat zie je onder de microscoop? 4:04 Welke cellen zijn belangrijk bij het opsporen van kanker? 5:05 Hoe ontstaan kankercellen? 5:39 Hoe herkent een patholoog kanker? 6:48 Hoe ontstaan uitzaaiingen? 7:23 Wat zijn carcinomen? 7:42 Wanneer is een moedervlek een melanoom? 8:12 Hoe ziet een melanoom eruit onder de microscoop? 8:38 Wanneer is een moedervlek goedaardig of kwaadaardig? 9:19 Wanneer spreken we van een melanoom? 9:51 Hoe herken je zelf een melanoom? 10:40 Wat ontdekt een patholoog nog meer? (Fillers) 11:29 Waarom is pathologie zo belangrijk?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hadden de Romeinen ook al te maken met migratie? Zeker! Uit DNA-onderzoek blijkt dat 1 op de 10 mensen in het Romeinse Rijk geboren werd op een compleet andere plek dan waar ze stierven. Best vergelijkbaar met migratiecijfers in de EU nu. Olivier Hekster (hoogleraar Oude Geschiedenis) en Merijn Doggen (hoofdredacteur Universiteit van Nederland) kijken door de bril van de Romeinen naar de migratie van nu, live op het Best Kept Secret Festival. Waren er destijds ook al demonstraties, zoals we die nu bijvoorbeeld in Ter Apel zien? En wat kunnen we leren van een eeuwenoude brief van soldaat Apion, een migrant uit die tijd - en hoe kijken migranten van nu daar zelf naar? En goed nieuws: dit is een voorproefje! Vanaf november draait het nieuwe seizoen van Rare Jongens helemaal om migratie. Je vindt de podcast via deze link: https://open.spotify.com/show/3VZ2qBh27xCnZbLM4zjCNv?si=53ab4f61518e435d.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland staat bekend als wereldexpert in het beheersen van water. Maar die kracht wordt nu onze zwakte. We hebben ons landschap zo ingericht dat we water razendsnel kunnen afvoeren, maar daardoor zijn we extra kwetsbaar geworden voor droogte. Vooral op de hoge zandgronden, zoals in Brabant en de Achterhoek, wordt dat steeds duidelijker. We moeten water daarom niet alleen afvoeren, maar ook leren het langer vast te houden. Onderzoeker Bregje van der Bolt van Wageningen University legt samen met Brenda Arends van Waterschap Aa en Maas in Brabant uit hoe we dat kunnen doen en wat voor een keuzes er nodig zijn. Het onderzoek van Bregje en de waterschappen is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl/ 0:00 Waarom is Nederland wereldkampioen in water afvoeren?0:36 Hoe krijgt Nederland een watertekort terwijl het zo vaak regent?0:51 Hoe merken waterschappen een watertekort?1:09 Kunnen we kampioen worden in water vasthouden?1:29 Wordt Nederland weer drassig?1:43 Was Nederland vroeger veel natter?2:32 Hoe hebben we Nederland naar onze hand gezet?2:42 Wie beheert ons watersysteem?3:39 Hoe veranderde ons waterbeheer na de Tweede Wereldoorlog?4:30 Wat kunnen waterschappen doen tegen droogte?5:04 Wat zijn de gevolgen van droogte?5:28 Waarom hebben de hoge zandgronden het meest last van de droogte?6:09 Waarom daalt de grondwaterstand?7:36 Hoe kunnen we tegelijkertijd wateroverlast en droogte hebben?7:52 Hoe lossen we droogte en wateroverlast op?8:55 Welke oplossingen werken waar?9:40 Hoe ziet de toekomst van het Nederlandse water eruit?12:15 Waarom moeten we leren leven met het water?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.  Soulmates, je perfecte match en koppels met een gezamenlijk Instagram-account: in onze maatschappij lijkt het ideaal dat je volledig samensmelt met de persoon van wie je houdt. Je deelt alles, vertelt elkaar alles en kent elkaar door en door. En dat geldt niet alleen voor je partner. Ook van beste vrienden en familie verwachten we dat ze precies weten wie we zijn en wat er in ons omgaat. Maar kan dat eigenlijk wel? Kun je een ander ooit écht volledig kennen? En misschien nog belangrijker: moet je dat wel willen? Sophie en Damiaan beginnen deze aflevering bij misschien wel het bekendste filosofische liefdeskoppel: Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, en hun onconventionele relatie. Wat kunnen we daarvan leren over onze eigen relaties? En blijft liefde misschien juist bestaan doordat een deel van de ander altijd onbekend blijft?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een gesprek voeren in een drukke kroeg is een topsportprestatie. In deze interactieve aflevering ontdek je het geheim van je twee oren en ervaar je zelf hoe je hersenen ruis filteren om die ene stem boven het geroezemoes uit te tillen. Neurowetenschapper Martijn Agterberg (Radboudumc) legt uit waarom horen met slechts één oor voelt als 'watertrappelen met één been' en hoe een geniale vondst bij bijen de oplossing biedt voor het cocktailparty-probleem. Zet je koptelefoon op en hoor de wetenschap zoals je die nooit eerder hoorde. Onderzoek Martijn: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2026/beter-horen-in-elke-omgevingSee omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Waarom zijn mensenbaby's eigenlijk zo ontzettend hulpeloos vergeleken met andere diersoorten? Waarom zijn we in de loop van de evolutie onze vacht verloren, maar hebben we nog wel oksel- en schaamhaar? En wat is het evolutionaire nut van homoseksualiteit? In deze aflevering beantwoordt Yanell Braumuller (Universiteit Leiden/Naturalis) vijf van jullie meest brandende evolutie-kijkersvragen. Of het nu gaat over de vraag of we ooit weer op vier poten gaan lopen, of vogels stiekem kleine vliegende dinosauriërs zijn, of hoe het nu écht zit met de kip en het ei: na deze video heb jij genoeg gespreksstof voor je volgende feestje. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Yanell nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? 📲Volg Yanell op Instagram voor leuke content over dino’s, levende dieren, klimaat en evolutie: https://www.instagram.com/paleo_jacks/ 📽️Waarom hebben we onze verstandskiezen nog? Bekijk onze eerdere video met Yanell! https://www.universiteitvannederland.nl/college/waarom-heb-jij-verstandskiezen-als-we-ze-toch-trekken 🐔Nog meer wetenschap over de kip vs het ei: https://www.youtube.com/watch?v=H17ge5BuW3M 0:00 Jouw vijf vragen over evolutie!0:39 Waarom is de mens ergens in de evolutie zijn vacht verloren?1:09 Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar?1:30 Wat zijn feromonen?1:46 Waarom hebben mannen een baard?1:57 Waarom zijn onze baby's zo hulpeloos ten opzicht van andere dieren?2:43 Wat zijn de voor- en nadelen van het hebben van grote hersenen?3:12 Zijn dinosauriërs niet gewoon hele grote vogels?3:58 Wat was er eerder? De kip of het ei?4:26 Waarom was de kip er eerder dan het kippenei?5:21 Is evolutie omkeerbaar?5:42 Wat is een reversal in evolutie?6:14 Kunnen we weer op vier poten lopen of in water gaan leven?6:38 Moet alle evolutie perfect zijn?7:13 Waarom evolueren dieren zich?7:28 Wat is het evolutionaire nut van homoseksualiteit?7:55 Bij welke dieren, naast de mens, zien we homoseksualiteit?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar denk jij aan bij een goede leider? Je baas, de aanvoerder van je sportteam of degene die altijd het voortouw neemt in je vriendengroep? Grote kans dat deze persoon makkelijk en vooral veel praat. We kiezen namelijk leiders vaker op basis van hoe praatgraag iemand is, in plaats van op kwaliteit. Waarom dat niet altijd even slim is - en jouw baas soms beter stil kan zijn - hoor je van Lars Tummers van de Universiteit Utrecht.Meer lezen over het onderzoek naar leiders --> https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1048984320300369En wil je meer lezen van Lars --> https://substack.com/@larstummers/p-193048671 Aflevering 'Hoe word jij een goede leider?' --> https://open.spotify.com/episode/4rjXjCH3IGhyhBibknJfNk?si=ef2d5fc0026543c5See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je hebt het flink warm, bent een beetje misselijk en zwalkt wat tijdens het hardlopen; tekenen van een zware work-out, of is er toch wat meer aan de hand? Bij hardloopevenementen komt het regelmatig voor dat lopers met deze klachten met spoed naar het ziekenhuis moeten en in de ernstigste gevallen komen te overlijden. Er is sprake van een hitteberoerte, een levensgevaarlijke toestand die ondanks de naam niet alleen bij hitte voorkomt. Hoe dat zit en wat je kunt doen, vertelt thermofysioloog Coen Bongers van het Radboudumc in deze aflevering. 00:00 Een hitteberoerte kan iedereen overkomen 01:05 Pil om de interne temperatuur te meten 01:52 Wat gebeurt er bij een stijgende temperatuur? 02:50 Waarom word je warm bij inspanning? 03:45 Wat zegt een stijgende temperatuur? 04:05 Hoe werkt warmte-afgifte? 04:45 Waarom koel je af door zweten? 05:38 Hoe raak je nog meer warmte kwijt? 06:26 Wat zegt een stabiele temperatuur? 06:52 Hitteberoerte alleen bij hitte? 07:50 Hitteberoerte bij fitte mensen? 08:50 Een hitteberoerte herkennen 10:42 Hitteberoerte voorkomen bij evenementen 11:30 Koelen is het sleutelwoord 12:43 Hardlopen is gezond!See omnystudio.com/listener for privacy information.