Menno en Erwin over de Natuur en Wetenschap

Ons madeliefjeHet is in het buitenland niet onopgemerkt gebleven. Het feit dat Nederland het madeliefje in 2023 tot nationale bloem gekozen heeft. Het is een opmerkelijke keuze voor een kleine en bescheiden plant. Maar, vrijwel het hele jaar bloeiend, en haast in elk weiland en grasveld te vinden. Ook wanneer het grasveld gemaaid wordt, binnen enkele dagen steken de witgele bloemhoofdjes al weer de kop op. De combinatie van een krans van witte straal- of lintbloemen met een hart van gele buisbloemen maakt het madeliefje tot een typische vertegenwoordiger van de samengesteldbloemigen of composieten. Van de bloemhoofdjes laat zich makkelijk een bloemenkrans maken. Wie houdt er niet van deze vrolijke plantjes die hun bloemhoofdje op de zon richten.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Een slimme vogelgids die je echt verder helptDe beste manier om vogels te leren kennen is om een vogelkenner in te huren. Vaak zijn die bijvoorbeeld voorhanden bij een excursie. Nadeel is dan dat ze vaak een stortvloed van namen over je uitstorten. Bij de moderne excursie wordt je dan ook vaak geplaagd door mede-excursiegangers. Die spelen dan vogelgeluiden voor vanaf hun mobieltje. Het beste heb je dus een persoonlijke vogelkenner tot je beschikking die je gedoseerd informatie verstrekt als je een vogel tegenkomt. Tezamen met een vogelgeluiden app als die van Merlin komt ‘de gewiekste vogelgids’ daar aardig bij in de buurt.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Jammer van de dinosauriërsNatuurlijk is het jammer dat we, op onze vogels na, alle dinosauriërs zijn kwijtgeraakt. Maar dat is niet waar het hier om gaat. Het gaat om hoe jammer het is van al die met veel moeite geanimeerde dinosauriërs in de nieuwe Netflix-serie “The Dinosauers”. Want wat is het een slechte serie. In vier delen van drie kwartier een ingewikkelde geschiedenis van meer dan 160 miljoen jaar willen onderbrengen is natuurlijk een onmogelijke opgave. Het is verwonderlijk hoe ze dat voor elkaar kregen: het is een saaie opvolging geworden van de ene soort dinosauriër na de andere, veelal vechtend met elkaar tot de dood er op volgt. Compleet nieuwe soorten duiken zo maar op, en verdwijnen weer, door steeds weer nieuwe klimaatellende, of door die moordpartijen. De toeschouwer krijgt geen flauw idee hoe onderzoekers achter wat we nu weten gekomen zijn. Over wat we wel en wat niet weten. Over de lange ontwikkelingslijnen van miljoenen jaren die geleid hebben tot de soorten die hier in beeld gebracht worden. De serie doet bij wijze van spreken alsof je de geschiedenis van de mens (en we zijn als soort alleen maar 300.000 jaar oud) in een paar geanimeerde actiebeelden zinnig neer zou kunnen zetten.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

GanzenlandDe hele winter door trekken ganzenvluchten over ons land. Bij vorst, maar ook bij overgangen naar warmere perioden zijn de v-vluchtformaties te zien.Dat is altijd al zo geweest, maar de aantallen ganzen die op doortrek of als echte winterganzen in ons land verblijven zijn de laatste vijftien jaren naar grote hoogte gestegen. De aantallen stabiliseren nu wat , maar overstijgen de 2 miljoen. Het tafeltje dekje gebeuren van de Nederlandse veehouderij speelt een grote rol. Dat speelt ook bij de ganzen die het hele jaar bij ons doorbrengen en hier broeden. Hun aantal loopt in de honderdduizenden. Verreweg de koploperis de grauwe gans, in het begin van de vorige eeuw haast uitgestorven als broedvogel. Maar ook zo’n twintigduizend brandganzen broeden in Nederland, in plaats van het in hoge Noorden van Europa en Siberië. Daarbij voegen zich in ons land meer dan twintigduizend broedende exoten, als de nijlgans en de grote Canadese gans. Waarnemingen van het grasbeheer dat de ganzen laten zien verraden het geheim achter al deze ontwikkelingenVolg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Indelen van de dierenwereld: helpen bouwplannen?Arrogant als ze zijn hebben mensen altijd al de neiging gehad om de dierenwereld te ordenen. In 350 voor de jaartelling onderscheidde Aristoteles bloedloze dieren (inktvissen, schaaldieren, insecten en schelpdieren) van bloedhebbende dieren. Die laatste groep verdeelde hij in levendbarenden en eierleggers. En de levendbarenden weer in viervoeters, pootlozen en gevleugelden. Sindsdien hebben knappe koppen zich over de indelingskwestie gebogen, zoals Linnaeus, Cuvier, Darwin. Haeckel en Stephen J. Gould. De Duitse bioloog Haeckel kwam op het idee van een indeling in phyla, gebaseerd op een gemeenschappelijke bouwplan binnen een phylum. Over dat idee van een bouwplannen wordt tot op de dag van heden geruzied. Over het aantal, zijn er 32, of 36, of nog heel veel meer? Of is het hele idee een menselijk verzinsel? De combinatie van de evolutietheorie en de ontdekking van soort specifieke DNA-profielen heeft de laatste tijd tot nieuwe inzichten geleid. Blijft de vraag of het leven op aarde nu drie, vier, vijf of zelfs zes koninkrijken telt.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De onsterfelijke Hydra? Gewoon een poliep in de sloot..In ons hele land komen onsterfelijke wezens voor die we kennen als de gewone en de groene zoetwaterpoliep. In elk geval zijn deze een enkele centimeter grote neteldieren in staat tot een onbeperkte mogelijkheid zich te vernieuwen. Een belangrijke erfelijke factor daarbij is het eiwit FoxO. Dat eiwit grijpt ook aan op de aflezing van genen bij veel andere dieren, de mens inbegrepen. En beïnvloedt daarmee onder meer onze levensduur. De zoetwaterpoliepen van het geslacht Hydra zijn al vanaf de 18e eeuw bekend om hun extreem grote regeneratievermogen. Delen, en zelf enkele cellen van een Hydra zijn in staat weer uit te groeien tot een complete poliep. Het is dus te begrijpen dat ze vernoemd zijn naar het Hydra monster uit de Griekse mythologie. Sloeg men dat veelkoppige monster een kop af kwamen er twee voor terug. Uiteindelijk lukte het Heracles, met ondersteuning van een vriend, zijn zwaard en vuur het monster te verslaan. De klasse van de Hydrozoa leeft ondertussen vrolijk voort, en doet dat al vele miljoenen jaren.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Wilde eendenNou ja, zo wild is die eend nu ook weer niet. Het wilde zit hem in het verschil met witte gekweekte, tamme eenden. Die stammen af van de wilde eend, en kunnen daarmee ook weer kruisen. Het resultaat is dat wat de doorwinterde vogelkenner wat denigrerend soep-eend noemt. Wilde eenden zijn voor ons goede bekenden. Ze leven vaak dicht bij ons in de buurt. Ook al blijven ze heel alert want het zijn slimme dieren. Hun badder en poetsgedrag is heel vermakelijk. De woerden hebben hoogst interessant versier en broedgedrag wat je van de kant goed kunt waarnemen. Wilde eenden, de mannetjes de langste tijd van het jaar prachtig gekleurd, zijn verreweg onze meest voorkomende eenden. Het lijkt heel wat, dik 200.000 broedparen, maar toch zijn de aantallen de laatste jaren met 30-40 % afgenomen. Waarom is nog steeds niet helemaal duidelijk, vooral jonge eendenkuikens hebben het moeilijk. Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

De wetenschappelijke publicatie: over de vele hordes die te nemen zijnAlles staat en valt natuurlijk met goed onderzoek. Of het nu gaat om praktisch of theoretisch onderzoek, of een combinatie van beiden. Maar dan geldt het harde gezegde: onderzoek dat niet is gepubliceerd is niet gedaan. Het opschrijven van het onderzoek is ingewikkeld omdat het aan veel eisen moet voldoen. Het moet duidelijk zijn wat de boodschap van het wetenschappelijke artikel is. Het moet interessant zijn voor een zo breed mogelijk wetenschappelijk publiek. En het moet voldoen aan de strenge toetsing door collega’s met verstand van zaken. Het moet dus niet alleen kwalitatief goed zijn maar ook aantrekkelijk opgeschreven. Wat levert het voor nieuwe inzichten op, die wetenschappelijk maar eventueel ook maatschappelijk van belang zijn? Het schrijven, indienen, beoordeeld krijgen en kritiek aanvaarden en verwerken kan een lange weg zijn op weg naar het einddoel: de wetenschappelijke publicatie.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

In sneeuw en ijs: winterpaddenstoelenIn het bos zijn paddenstoelen ook te vinden als het een kille januari is, met vriesweer en gure buien. Van elfenbankjes tot judasoren, van gele trilzwam tot de berkenzwam en echte tonderzwam, vrijwel alles wat er nu te zien bevindt zich op dood hout of bomen die er niet te best aan toe zijn. Door een structuur met taaie schimmeldraden, door een harde korst met speciale suikers, door antivries-eiwitten in het vruchtlichaam of door een snelle (tijdelijke) verdroging zien ruim honderd paddenstoelsoorten kans een vorstresistentie op te bouwen. Daarvan zijn negentig soorten het hele jaar door te zien, Maar opvallen doen ze vooral nu, in het kale bos.Volg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe

Afvallen: plannen in plaats van pillenOvergewicht is een probleem geworden van heel veel mensen, en inmiddels ook van de hele maatschappij. Klassiek is januari de maand van de goede voornemens. Vooral minder eten, foute dingen nooit meer aanraken, maar alleen nog maar gezond eten. En natuurlijk heel veel sport en bewegen. En eigenlijk weet haast iedereen dat het weer niet gaat lukken. Gelukkig zijn er dan de nieuwe wonderpillen, Ozempic, Wegovy, Mounjaro en Zepbound, ze vliegen over de toonbank. Helaas vliegt ook het geld uit de portemonnee. Bijwerkingen worden steeds duidelijker en bij wie ophoudt komen de kilo’s in no time weer terug. Hemel, wat dan wel? Het recept is niet zo ingewikkeld. Niet zo streng zijn met jezelf, heb wat meer geduld, wees eerlijk en bewust over wat je nu eet, geef groente, fruit en een beetje fantasie meer ruimte, en als allerbelangrijkste, plan je eten, voor de hele dag en de hele week. Die vijf punten brengen je verder, en binnen een jaar ben je gegarandeerd blijvend op een aangenaam gewicht uitgekomenVolg de podcast en word gratis lid via mennoenerwin.nl voor meer natuur en wetenschap verhalen. abonneer je daar ook op de nieuwsbrief met 5 tips over Teken.We hebben een kleine aanpassing gedaan:Woensdag → nieuwe podcast online die overal te beluisteren is op alle podcast spelers maar ook op substack.Zaterdag een nieuwsbrief NL met een uitgebreider verhaal over het onderwerp van deze week met 5 tips over het onderwerp zowel in het nederlands als het engels.Zondag een engelse nieuwsbrief ENG over het onderwerp van de week.Je kan zelf kiezen wat je in de mailbox krijgt nederlands engels of alleen de podcast ga naar je settings van substack en zet daar uit wat je niet meer wil ontvangen. Je kan ook alles uitzetten. Get full access to Menno en Erwin over de natuur en wetenschap at www.mennoenerwin.nl/subscribe