De Postkoloniale Podcast

De geschiedenis van seksualiteit in Nederlands-Indië vormt een complex en vaak schurend hoofdstuk uit de koloniale geschiedenis, waarin koloniale machtsverhoudingen en intieme relaties onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. Al snel nadat Europeanen voor de eerste keer aankwamen in de archipel werd het eilandenrijk door hen op dubbelzinnige wijze beschreven. Enerzijds werd de kolonie voorgesteld als een paradijs met een onaards mooie natuur, waar de waardevolle handelsproducten voor Europeanen voor het grijpen waren. Anderzijds oordeelden veel Europeanen kritisch over de inheemse bevolking die lui, onbeschaafd en bandeloos zou zijn. Volgens westerlingen heerste er een vrije - volgens sommigen té vrije - seksuele moraal onder de oorspronkelijke bevolking van de eilanden. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met Lizzy van Leeuwen over de geschiedenis van seksualiteit in Nederlands-Indië en het boek dat zij daarover schreef: Indehoy! Geschiedenis van seks in Indië 1602-1942.

In de jaren vijftig kwamen zo’n 3500 Molukse militairen met hun gezinnen tegen hun zin - op dienstbevel - naar Nederland. Ze hoopten zo snel mogelijk te kunnen terugkeren naar hun geboorteland. Maar dat gebeurde niet. Over de geschiedenis van de Molukkers in Nederland wordt de laatste jaren steeds meer geschreven. Er is ook een Moluks-Nederlandse literatuur ontstaan. Belangrijke auteurs zijn Frans Lopulalan, Herman Keppy en Sylvia Pessireron. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met schrijfster Sylvia Pessirerons. Het gesprek vond plaats voordat minister-president Rob Jetten op 21 juni 2026 namens de regering zijn excuses aanbood aan de Molukse gemeenschap.

Wie denkt aan boeken en aan Nederlands-Indië, komt al snel uit bij het werk van schrijvers als Multatuli, P.A. Daum of Dé-lilah. Deze boeken werden in Nederland gedrukt en verspreid, maar vonden ook hun weg naar lezers in de kolonie. Over dat laatste is maar weinig bekend. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van de postkoloniale podcast praten zij met Lisa Kuitert, hoogleraar Boekwetenschap.

Van kipsaté, omelet Java, en rendang tot roedjak, oerap en kroepoe. Indisch eten roept bij menigeen verleidelijke beelden op van heerlijke gerechten. Eten is dan ook een belangrijk onderdeel van de Indische cultuur. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van De postkoloniale podcast praten zij met Danny Jansen, kok en verzamelaar van Indische kookboeken, over Indisch eten en Indische kookboeken.

Hij beklom vuurspuwende vulkanen, trotseerde de tropische hitte en nam voor zijn werk malaria, dysenterie en andere ziekten en ongemakken voor lief. Met zijn werk dwong hij respect af van letterkundigen. Wie was deze negentiende-eeuws natuuronderzoeker Franz Wilhelm Junghuhn? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van De postkoloniale podcast praten zij met historicus Ulbe Bosma over Franz Wilhelm Junghun en het boek Leven op een vulkaan. Franz Junghuhn, een biografie van Bosma over deze fascinerende man.

In Nederland is er nog veel dat aan Indië en Indonesië herinnert en andersom zijn er nog veel sporen van de Nederlandse overheersing in Indonesië te vinden. Hoe gaan beide landen om met dit koloniale verleden? En staan er nog rekeningen open? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In deze aflevering van De postkoloniale podcast praten zij met Hans Goedkoop over de verschillende perspectieven van Nederlanders en Indonesiërs op het Indië van toen.

De komst van Molukse militairen en hun gezinnen, treinkapingen in Drenthe en de Molukse band Massada: de kennis van de doorsnee Nederlander over de Molukken en hun bewoners houdt daarmee wel zo’n beetje op. En dat is jammer want de Molukse geschiedenis heeft zoveel meer te bieden, waaronder de Molukse literatuur. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 27 van De postkoloniale podcast spreken zij met Herman Keppy over de Molukse literatuur.

Pramoedya Ananta Toer geldt als een van de belangrijkste en invloedrijkste schrijvers uit de Indonesische literatuur. Maar wat is de betekenis van Toer in Indonesië en in Nederland? Waar schreef hij over in zijn romans en wat maakt hem tot zo’n belangrijke auteur? En waarom is het belangrijk om zijn werk te lezen en herlezen in de huidige postkoloniale tijden? In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 26 van De postkoloniale podcast spreken zij met Remco Raben die op dit moment aan een biografie over Toer werkt.

Indië is altijd een paradijs geweest voor natuuronderzoekers. Al in de zeventiende eeuw deed de Duitser Georgius Everhardus Rumphius onderzoek op de Molukken. Ondanks zijn blindheid wijdde Rumphius zijn leven aan het vastleggen van de Ambonese kruiden- en bloemenwereld. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 25 van De postkoloniale podcast spreken zij met Norbert Peeters over Georgius Everhardus Rumphius.

Ze is met Reve, Mulisch en Hermans een van de grote naoorlogse auteurs. Hella Haasse bracht bijna haar hele jeugd door in Nederlands-Indië en debuteerde in 1948 met Oeroeg. Het boek werd een groot succes maar kreeg ook de nodige kritiek. Men vond dat Haasse geen recht van spreken had als het gaat om de koloniale problematiek. In de postkoloniale podcast gaan Rick Honings, Scaliger-hoogleraar, en Coen van ’t Veer, docent-onderzoeker, van de Universiteit Leiden met gasten in gesprek over hun werk in relatie tot het koloniale verleden. In aflevering 24 van De postkoloniale podcast spreken zij met Aleid Truijens en Ellen van Lelyveld over Hella Haasse en haar vele Indische romans.