Slimmer Presteren Podcast

Hoeveel koolhydraten neem jij per uur tijdens een marathon? En hoe lang taper je eigenlijk?102 luisteraars van de Slimmer Presteren Podcast deelden hun aanpak, van stapelen tot drinken onderweg.Het luisteraarsonderzoek is opgezet door Fleur Hesselink, inmiddels student bewegingswetenschappen. Zij meldde zich in haar tussenjaar op eigen initiatief en zette het onderzoek op samen met wetenschapsjournalist Jurgen van Teeffelen. Met Gerrit Heijkoop en sportarts Guido Vroemen bespreekt hij wat de antwoorden zeggen. Hoe lang taperen ervaren marathonlopers, en hoe stapelen ze? Hoeveel gels en drinken nemen ze onderweg? Waarom sta je na het stapelen zwaarder aan de start? En wanneer laat je maag-darmklachten onderzoeken?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Welke voeding rondom de marathon gebruiken ervaren lopers?In het luisteraarsonderzoek van de Slimmer Presteren Podcast zetten vrijwel alle 102 marathonlopers bewust koolhydraten in: in de dagen voor de race door te stapelen en tijdens de race met gels, sportdrank of gewone voeding. De invulling verschilt sterk. Sommigen eten vooral wat meer pasta en witbrood en schrappen vezels, anderen rekenen precies in grammen per kilo lichaamsgewicht. Volgens Jurgen van Teeffelen laat dat zien dat iedere loper zelf ontdekt wat werkt, binnen de richting die de wetenschap geeft.2. Hoeveel koolhydraten per uur nemen marathonlopers tijdens de race?De 102 deelnemers aan het luisteraarsonderzoek nemen gemiddeld 70 gram koolhydraten per uur, met uitschieters van 20 tot 140 gram. Ongeveer acht op de tien zitten tussen de 60 en 90 gram per uur, de bandbreedte waarin volgens sportarts Guido Vroemen de meeste lopers zitten. De richtlijnen noemen tot 90 gram per uur bij inspanning langer dan tweeënhalf uur. Guido zou daarnaast naar lichaamsgewicht kijken. Per kilo komen de deelnemers gemiddeld uit op 0,95 gram per uur.3. Wat is koolhydraten stapelen voor een marathon?Bij koolhydraten stapelen, ook carb-loading genoemd, vul je in de laatste dagen voor de marathon je glycogeenvoorraden zo goed mogelijk aan. De internationale richtlijn voor sportvoeding noemt 10 tot 12 gram koolhydraten per kilo lichaamsgewicht per dag, gedurende 36 tot 48 uur voor de start. Volgens sportarts Guido Vroemen hoef je daarvoor niet meer te eten. Je eet normale hoeveelheden, maar laat de verhouding doorslaan naar koolhydraten. Veel lopers schrappen in die dagen ook vezels.4. Waarom word je zwaarder van koolhydraten stapelen voor de marathon?Koolhydraten sla je op als glycogeen, en glycogeen bindt vocht. Daardoor sta je na goed stapelen volgens sportarts Guido Vroemen een kilo of twee zwaarder aan de start. Dat is geen probleem, maar precies de brandstof die je onderweg nodig hebt. Ben je in de laatste dagen juist te licht, dan ben je niet goed gevuld en ga je eerder stuk. Presentator Gerrit Heijkoop laat de weegschaal in die dagen bewust staan, zodat het extra gewicht hem niet onrustig maakt.5. Hoeveel weken taper je voor een marathon?Onder de 102 deelnemers aan het luisteraarsonderzoek is drie weken taperen het populairst, gekozen door 44 lopers, gevolgd door twee weken met 36 lopers. Vaste vuistregels bestaan volgens Jurgen van Teeffelen niet. Belangrijker dan het precieze aantal weken is wat je in die periode doet. Volgens sportarts Guido Vroemen gaat het totale volume omlaag, maar blijf je prikkelen met korte intervallen. Zo sta je fris aan de start zonder je opgebouwde conditie te verliezen.6. Wanneer laat je maag-darmklachten bij het hardlopen onderzoeken?Bijna de helft van de 102 marathonlopers in het luisteraarsonderzoek kent maag-darmklachten, vooral misselijkheid, aandrang en krampen. Volgens sportarts Guido Vroemen is verder onderzoek gerechtvaardigd als je al veel hebt geprobeerd en getest, de gangbare adviezen hebt gevolgd en toch steeds dezelfde klachten houdt. Dan kan er iets anders spelen, bijvoorbeeld in aanleg of anatomie. Jurgen van Teeffelen noemt ook een mogelijke intolerantie. Kijk daarbij of de klachten alleen in wedstrijden optreden of ook in training.Handige bronnen en links:Alle grafieken, shownotes en links:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/285-voeding-rondom-de-marathon-luisteraarsonderzoek/Meer over de beste taper:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/143-in-topvorm-aan-de-start-van-je-race-wat-is-de-beste-taper/Koolhydraten stapelen met Cas Fuchs:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/279-koolhydraten-stapelen-ontbijt-lever-glycogeen/Hoeveel koolhydraten neem jij tijdens een marathon of triatlon:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/225-zoet-zoeter-zoetst-hoeveel-koolhydraten-neem-jij-tijdens-een-marathon-of-triatlon/Hoeveel moet je drinken tijdens een hardloopwedstrijd:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/hoeveel-moet-je-drinken-tijdens-een-hardloop-race/Beter presteren met sportieve darmen:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/beter-presteren-met-sportieve-darmen/—-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Je mitochondriën blijven bij training verrassend jong. Toch word je trager en herstel je langzamer. Wat gebeurt er echt als je spieren ouder worden?Spierfysioloog Rob Wüst van de Vrije Universiteit Amsterdam legt uit waarom vooral je snelle spiervezels het zwaar krijgen, waarom herstel trager gaat en wat 60 dagen bedrust met je lichaam doet. En waarom niet iedere test voor biologische leeftijd meet wat hij belooft.Met Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen.Hoofdstukken00:00 Hoe oud zijn jouw spieren?02:58 De vraag van een 'semi old athlete'05:02 Long covid: als bewegen niet helpt11:13 Ouder worden of minder bewegen?14:50 Wat er in een ouder wordende spier verandert19:37 Waarom krachttraining belangrijker wordt23:46 VO2max of knijpkracht?27:19 Waarom je herstel trager gaat33:35 Intervaltraining als oudere sporter34:49 Geldt 90 gram koolhydraten per uur nog?36:35 Hoe meet je mitochondriën?40:05 Wanneer mitochondriën gaan 'roesten'42:52 Wat 60 dagen bedrust met je lichaam doet43:35 Taperen en de vakantievalkuil45:02 Wat is je biologische leeftijd?45:58 BiO-COMPaSS: zoek je zwakste schakel54:27 Longevity-testen en biologische klokken59:20 Wat Rob Wüst zelf doetShownotes, bronnen en links bij deze aflevering: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/284-wat-gebeurt-er-als-je-spieren-ouder-worden/Onderzoeksprofiel van Rob Wüst: https://research.vu.nl/en/persons/rob-wust/Studie naar spieren bij long covid en ME/CVS versus 60 dagen bedrust (Nature Communications, 2026): https://www.nature.com/articles/s41467-026-75725-yStudie naar spierstofwisseling tijdens bedrust (Cell Reports Medicine, 2024): https://doi.org/10.1016/j.xcrm.2023.101372BiO-COMPaSS, onderzoek naar biologische leeftijd: https://bio-compass.nl/Aflevering 237 over spiervezeltypen met Eline Lievens: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/237-slimmer-presteren-met-kennis-van-je-spiervezeltype-met-special-guest-eline-lievens/Aflevering 276 over NAD+-boosters: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/276-nad-booster-zinvol-of-onzin/Luister via de website, Spotify, Podimo, Apple Podcasts of elke podcast app: https://slimmer-presteren-podcast.nlVragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat gebeurt er als je spieren ouder worden?Volgens spierfysioloog Rob Wüst minder dan veel sporters denken. Bij getrainde ouderen werken de mitochondriën, de energiecentrales in de spier, nauwelijks slechter dan bij getrainde jongeren. Wat wel verandert, is de aansturing. Vooral snelle spiervezels verliezen hun zenuwverbinding. Ze worden deels overgenomen door zenuwen van langzame vezels, of ze verdwijnen. Daarnaast gaat herstel trager, waarschijnlijk omdat de stamcellen in de spier minder efficiënt worden. Veel achteruitgang hangt bovendien samen met leefstijl, zoals minder bewegen, slechter slapen en te veel eten.2. Waarom herstellen oudere sporters langzamer van een zware training?Bij iedere training ontstaat kleine schade in de spier. Die wordt hersteld met behulp van stamcellen, reservecellen die zich kunnen delen en nieuw spierweefsel maken. Volgens spierfysioloog Rob Wüst werken die stamcellen met de jaren waarschijnlijk minder efficiënt, waardoor herstel langer duurt. Hoeveel langer, verschilt sterk per persoon. Bij goed getrainde ouderen verwacht Wüst dat de stamcellen beter blijven werken, terwijl roken, obesitas en laaggradige ontsteking ze juist schaden. Een vaste vuistregel per leeftijd bestaat daarom niet.3. Waarom is krachttraining belangrijk voor oudere duursporters?Snelle type 2-spiervezels worden niet aangesproken als je alleen rustig traint. Zonder hogere intensiteit verdwijnen ze of krijgen ze de eigenschappen van langzame vezels. Volgens spierfysioloog Rob Wüst heb je die vezels later hard nodig voor kracht, snelheid en balans, zeker richting je tachtigste, wanneer een val grote gevolgen kan hebben. Voor vrouwen na de menopauze komt daar botafbraak bij. Wüst raadt daarom aan om naarmate je ouder wordt meer verschillende soorten inspanning te doen, ook naast veel duurtraining.4. Wat zegt een test voor biologische leeftijd eigenlijk?De meeste testen vergelijken een meting, zoals je VO₂max of stoffen in je bloed, met het gemiddelde van mensen van verschillende leeftijden. Volgens spierfysioloog Rob Wüst werkt dat deels, maar is het niet altijd eerlijk, omdat organen in een verschillend tempo verouderen. Bovendien reageren niet alle biologische klokken op grote veranderingen. Na 60 dagen bedrust wees alles op veroudering, terwijl de PhenoAge-bloedtest geen verandering liet zien. Het onderzoeksproject BiO-COMPaSS zoekt daarom naar metingen die wel gevoelig genoeg zijn.5. Wat doen een paar dagen bedrust met je spieren?Al bij kortdurende bedrust hoopt glycogeen zich op in de spier en daalt de insulinegevoeligheid snel, een eerste stap richting diabetes type 2. Dat bleek uit een bedruststudie van ESA, NASA en DLR, met spieronderzoek van Rob Wüst en collega's. De spieren krompen het hardst in de eerste zes dagen. Bij langdurige bedrust volgden vetophoping en veranderingen in de mitochondriën. Bij een taper, waarin je blijft trainen met minder volume, speelt dit veel minder. Het risico zit eerder in weken helemaal stilzitten.6. Welke koolhydraatadviezen gelden voor oudere duursporters?Of een oudere spier koolhydraten anders verwerkt dan een jongere, is nog niet goed onderzocht. Spierfysioloog Rob Wüst, die benadrukt dat hij geen voedingskundige is, vermoedt van niet. Bij matige intensiteit verbrandt een getrainde sporter vooral vet. Koolhydraten heb je vooral nodig als de intensiteit omhoog gaat. Of 80, 90 of 120 gram per uur optimaal is, is volgens Wüst nog onduidelijk.—-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Je ligt aan de leiding van het WK Ironman Hawaii en de finish is bijna in zicht. Dan weigert je lichaam dienst. Waarom is Kona zo onvoorspelbaar?Gerrit Heijkoop, Jurgen van Teeffelen en sportarts en topcoach Guido Vroemen blikken terug op een dramatisch WK op Kona. Waarom zijn de tijden daar trager dan op de snelste Ironmans, ondanks het sterkste deelnemersveld? Wat doet een swimskin als een wetsuit verboden is? Waarom koos de wereldkampioen voor een gewone wegrenhelm? En waar ligt de grens tussen hitte-uitputting en een hitteberoerte?Guido vertelt hoe de Nederlandse profs hun race beleefden. Daarna volgen de lessen voor recreatieve triatleten: geduldig blijven, op tijd koelen en je pacing aanpassen aan het weer.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 1. Waarom is de Ironman Hawaii zo zwaar?De Ironman Hawaii combineert de afstanden van een hele triatlon met extreme omstandigheden: rond de 30 graden, een hoge luchtvochtigheid en harde wind langs de kust. Volgens sportarts en coach Guido Vroemen gaan atleten vooral onderuit door uitputting. Het fietsparcours oogt vlak, maar gaat op en af, en de marathon loopt over heet asfalt door kaal lavalandschap. Een studie naar twintig jaar Ironman-uitslagen laat zien dat profs op Kona gemiddeld 9,56 uur nodig hadden, langzamer dan op de snelste parcoursen ter wereld.2. Wat is het verschil tussen een wetsuit en een swimskin bij triatlon?Een wetsuit is van rubber en geeft drijfvermogen. Een swimskin bevat geen rubber, dus je drijft er niet beter door. De stof is wel zo gemaakt dat het water er makkelijker langs stroomt. Profs dragen een swimskin wanneer het water te warm is voor een wetsuit, zoals op Hawaii. Volgens Guido Vroemen is het voordeel klein voor wie nog geen goede zwemmer is: dan levert techniektraining meer op. Wetenschappelijke studies naar het effect van swimskins vond Jurgen van Teeffelen nog niet.3. Wat is het verschil tussen hitte-uitputting en een hitteberoerte bij sporters?Bij hitte-uitputting raakt het lichaam uitgeput door een langdurig hoge temperatuur en verlies van vocht en zouten. De hersenen sturen de spieren slechter aan en je moet stoppen. Een hitteberoerte is volgens Guido Vroemen een volgende, gevaarlijkere stap, met een nog hogere lichaamstemperatuur. Langs het parcours is het verschil niet te zien, want daarvoor is een meting van de kerntemperatuur nodig. Verwardheid en wankelen zijn ook alarmsignalen voor een hitteberoerte. Wie in de hitte instort, heeft daarom altijd medische hulp nodig.4. Waarom reed Taylor Knibb op Kona met een wegrenhelm in plaats van een aerohelm?Taylor Knibb raakte bij het WK Ironman van 2025 op Hawaii tijdens de marathon oververhit en verloor zo de wereldtitel. Volgens Guido Vroemen koos ze in 2026 daarom bewust voor zoveel mogelijk koeling, ook als dat wat aerodynamisch voordeel kost. Een luchtige wegrenhelm ventileert beter dan een gesloten aerohelm. Met die keuze werd ze wereldkampioen. Een aerohelm is daarmee niet zinloos: andere profs kozen er na windtunneltesten wel voor, zolang hun hoofd in de warmte niet oververhit raakte.5. Welke draftregels gelden voor profs bij het WK Ironman op Hawaii?Profs moeten bij Ironman sinds 2026 20 meter afstand houden tot de fietser voor hen. Een systeem van RaceRanger meet of iemand te lang te dichtbij rijdt en toont die waarschuwing op het stuur. Wie de regel overtreedt, kreeg op Kona een tijdstraf van drie minuten. Dat kan beslissend zijn: Gustav Iden liep in 2026 de snelste marathon, maar werd na zo'n straf tweede. Volgens Guido Vroemen levert rijden op 20 meter afstand toch nog wat voordeel op, omdat de lucht al in beweging is gebracht.Handige bronnen en links:Lees de shownotes, de vragen en antwoorden en alle links: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/283-wk-ironman-hawaii-kona-onvoorspelbaar/Studie naar twintig jaar Ironman-uitslagen van profs (Sport Sciences for Health, 2026): https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/s11332-026-01925-0.pdfAflevering 266, over het voorkomen van een hitteberoerte met thermofysioloog Coen Bongers: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/266-hoe-een-hitteberoerte-te-voorkomen-volgens-thermofysioloog-coen-bongers/Aflevering 152, over slimmer sporten in de warmte met Puck Alkemade: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/152-slimmer-sporten-in-de-warmte-met-tips-van-bewegingswetenschapper-puck-alkemade/Aflevering 160, over pacing met Stein Menting: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/160-slimmer-je-beste-tempo-oppakken-met-tips-van-stein-menting/Aflevering 281, over rijden op gevoel na het WK wielrennen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/281-wielrennen-zonder-oortjes-rijden-op-gevoel/De integrale uitzending van het WK Ironman Hawaii 2026: https://www.youtube.com/watch?v=0i1FayL3JycDe laatste kilometer van Solveig Løvseth op Palani Road: https://www.youtube.com/live/0i1FayL3Jyc?t=37707 —-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie. Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 280e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit Heijkoop, Jurgen van Teeffelen en Guido Vroemen het over:Lactaatgel: helpt lactaat slikken je echt harder te gaan?INLEIDING:Lactaat was jarenlang de stof waar je als sporter juist vanaf wilde. Nu zit het in een gel die profs in de Tour gebruiken, en die je gewoon zelf kunt bestellen. Werkt zo'n lactaatgel echt, of koop je vooral een duur verhaal? Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen proeven hem live, met sportarts en topcoach Guido Vroemen erbij vanaf de eerste minuut. Guido testte de gels bij een aantal van zijn eigen atleten en vertelt wat hij daar wel en niet uit kan afleiden. In deze aflevering:- waarom lactaat geen afvalstof is maar brandstof voor spier, hart en hersenen- hoe extra lactaat je eigen glycogeenvoorraad zou kunnen sparen- waarom het dertig jaar lang niet lukte om lactaat behapbaar te krijgen- wat de studies laten zien: wel een lichter gevoel, geen snellere tijden- het verschil tussen ExoLactate en de lactaatgel van Enervit- wanneer je zo'n gel zou innemen, en waarom niet bij de start- waarom een goede eigen ervaring nog geen bewijs is Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 1. Wat zit er in een lactaatgel en wat is het idee erachter?Een lactaatgel combineert lactaat met gewone koolhydraten. Het bekendste voorbeeld, ExoLactate van From Lab to Field, bevat 5 gram lactaat en 40 gram koolhydraten per gel. Het idee erachter is dat lactaat geen afvalproduct is, maar een brandstof die spieren, hart en hersenen kunnen verbranden. Volgens Guido Vroemen levert lactaat van buitenaf een tweede energiebron, waardoor je je eigen glycogeenvoorraad langer intact houdt tijdens intensieve inspanning. Bewijs voor dat mechanisme bij sporters ontbreekt vooralsnog.2. Waarom werd lactaat lang gezien als afvalstof en nu als brandstof?Lactaat stijgt in je bloed bij zware inspanning, en dat leidde decennialang tot de conclusie dat het de oorzaak was van vermoeide, verzuurde benen. Hoogleraar George Brooks van University of California, Berkeley betoogt al veertig jaar het omgekeerde. Lactaat ontstaat continu in de glycolyse en wordt door spieren, hart en hersenen als brandstof gebruikt. Daarnaast werkt het als signaalstof. Dat lactaat de grens van je prestatie markeert klopt nog steeds, maar als graadmeter, niet als oorzaak.3. Waarom lukte het dertig jaar lang niet om lactaat als sportvoeding te gebruiken?Het probleem was nooit de theorie, maar de praktijk. Om effect te mogen verwachten moet je een flinke dosis binnenkrijgen, en dat lukte niet. Lactaat werd meestal aan natrium gebonden, waardoor sporters last kregen van hun maag. In een onderzoek uit 2024 dronken vijf deelnemers natriumlactaat, waarna hun bloedlactaat niet steeg terwijl er wel matige tot ernstige maagdarmklachten optraden. Guido Vroemen probeerde het jaren geleden zelf, en door de pH-waarden kwam het net zo hard weer omhoog.4. Wat laat het onderzoek naar exogeen lactaat zien over prestatieverbetering?De uitkomsten zijn opvallend eenzijdig. Bij zestien getrainde wielrenners steeg na inname van lactaat het bicarbonaat en daalde de ervaren inspanning meetbaar, maar werden de tijden geen seconde beter. Een pilotstudie bij vijftien recreatieve sporters vond geen effect op VO2max, ventilatoire drempel of lactaatdrempel, wel een klein positief effect op het vermogen in een tijdrit van twintig minuten. Jurgen van Teeffelen wijst erop dat nog geen enkele studie laat zien dat dit lactaat werkelijk in het bloed en in de spier terechtkomt.5. Wanneer kun je een lactaatgel het beste innemen tijdens een wedstrijd?Niet aan de start, want dan heb je nog geen tekort aan glycogeen. Guido Vroemen ziet de meeste waarde in de finale: aan het eind van het fietsen, bij de overgang naar het lopen, of in de laatste kilometers van een loop. Volgens de makers wordt dit lactaat sneller opgenomen dan glucose en fructose, binnen vijf tot tien minuten, dus ver vooruit plannen hoeft niet. Zijn praktische tip is om er één apart te houden met “finale” erop.6. Welke nadelen heeft een lactaatgel voor de recreatieve sporter?Het grootste bezwaar is de prijs. Een gel kost ongeveer vijf euro, verzendkosten nog niet meegerekend, terwijl er 40 gram gewone koolhydraten in zit die je veel goedkoper krijgt. Daarnaast is de textuur dikker en slijmeriger dan bij een gewone gel, dus een slok water erachteraan is nodig. Maagdarmklachten meldden de testers niet. Het echte nadeel is dat het bewijs ontbreekt: je betaalt voor een mechanisme dat bij sporters nog niet is aangetoond.Handige bronnen en links:Alle shownotes, bronnen en links bij deze aflevering:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/280-lactaatgel-zinvol-of-onzin/ Achtergrondartikel over hoe lactaatgels in het wielerpeloton verschenen:https://www.cyclist.co.uk/in-depth/lactate-gels Studie uit 2024 waarin oraal natriumlactaat het bloedlactaat niet verhoogde:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39262340/ Studie uit 2024 met een lagere ervaren inspanning maar geen prestatiewinst:https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39189224/ Eerdere aflevering over lactaat als wonderstof:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/128-lang-leve-lactaat-de-wonderstof-om-slimmer-te-presteren/ Eerdere aflevering over bicarbonaat als buffer tegen verzuring:https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/helpt-extra-bicarbonaat-de-sportprestatie/ Abonneer je op dit kanaal voor iedere vrijdag een nieuwe aflevering over sport, onderzoek en innovatie. Meer weten over de podcast, of Gerrit en Jurgen boeken als spreker of presentator:https://slimmer-presteren-podcast.nl/ —-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie. Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 279e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Koolhydraten stapelen: waarom je ontbijt je lever niet vultINLEIDING: Vult dat koolhydraatrijke ontbijt op de ochtend van je wedstrijd je lever eigenlijk wel bij? Cas Fuchs legde het onder een MRI-scanner en vond iets anders dan iedereen verwachtte.De concentratie glycogeen in de lever steeg met ongeveer 10 procent. Alleen was de lever zelf intussen 6 procent gekrompen. In totale hoeveelheid bleef er van de winst niets over: 53 gram vooraf, 54 gram drie uur later.In een tweede studie reed dezelfde groep wielrenners zich twee uur helemaal leeg. Daarna kregen ze twaalf uur lang 10 gram koolhydraten per kilogram lichaamsgewicht. De lever zat binnen zes uur alweer boven het uitgangsniveau. De spier stond na twaalf uur pas op 69 procent.Cas Fuchs is universitair docent aan het Maastricht UMC+ en voedingsadviseur bij Visma Lease a Bike. Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen vragen hem wat dit betekent voor jouw najaarsmarathon, hoeveel je in de laatste twee dagen echt moet eten, en waarom onderzoekers ineens zo kritisch zijn op het bewijs voor koolhydraten stapelen.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat is koolhydraten stapelen en werkt het echt?Koolhydraten stapelen betekent dat je in de laatste dagen voor een wedstrijd bewust veel meer koolhydraten eet dan normaal, om je glycogeenvoorraad in spieren en lever te maximaliseren. Dat je voorraad daardoor stijgt, staat volgens Cas Fuchs buiten kijf: eet je minder koolhydraten, dan heb je aantoonbaar minder om op te slaan. Of die volle voorraad ook echt een snellere tijd oplevert, is lastiger te bewijzen. Van veertien studies waren er slechts twee dubbelblind opgezet, en die vonden geen prestatievoordeel.2. Waarom vult een koolhydraatrijk ontbijt je leverglycogeen niet aan?Omdat er twee dingen tegelijk gebeuren. Fuchs mat bij goed getrainde wielrenners dat de concentratie glycogeen in de lever na een ontbijt met 3 gram koolhydraten per kilogram lichaamsgewicht met ongeveer 10 procent steeg. Tegelijk kromp de lever zelf met 6 procent. In totale hoeveelheid bleef er daardoor niets van die winst over: 53 gram vooraf, 54 gram na drie uur. De koolhydraten komen wel beschikbaar in je bloed en je spieren kunnen ze tijdens inspanning direct gebruiken.3. Hoeveel koolhydraten per kilogram lichaamsgewicht heb je nodig in de dagen voor een marathon?Fuchs adviseert ongeveer twee dagen op 8 tot 10 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag, of te sturen op 80 tot 85 procent van je energie-inname uit koolhydraten. Een recente dosis-responsstudie ondersteunt de bovenkant van dat bereik: bij 10 gram per kilogram lag het spierglycogeen duidelijk hoger dan bij 6 of 8 gram, terwijl er tussen 6 en 8 geen verschil zat. Maagdarmklachten namen daarbij niet toe. Alleen het volle gevoel wel.4. Hoe lang duurt het voordat je spierglycogeen na een zware duurtraining weer vol is?Langer dan de meeste sporters denken. Fuchs liet wielrenners zich twee uur leegrijden en gaf ze daarna 10 gram koolhydraten per kilogram lichaamsgewicht over twaalf uur. Toch stond het spierglycogeen na die twaalf uur pas op 69 procent van de uitgangswaarde. Doorgerekend kom je op bijna 24 uur voor volledig herstel. De lever gaat veel sneller en zit binnen zes uur weer op niveau. Zonder koolhydraten gebeurt er in die twaalf uur helemaal niets.5. Welke rol spelen eiwitten en vetten als je koolhydraten stapelt voor een wedstrijd?Ze bepalen mede hoeveel koolhydraten er überhaupt in passen. Een gemengde maaltijd vertraagt je maaglediging, waardoor er minder snel ruimte is voor de volgende portie. Tegelijk kun je ze niet weglaten: eiwit blijft nodig voor herstel en vet hoort erbij, zeker bij een groot energieverbruik. Volgens Fuchs moet je daarom naar het totaalplaatje kijken. Je stapelt binnen de grenzen van je energiebehoefte, je maaglediging en de transporters in je darm.6. Wat gebeurt er met je glycogeenvoorraad als je koolhydraatarm eet als duursporter?Je hebt gewoon een glycogeenvoorraad, maar die ligt lager. Wie structureel hoog in het vet en laag in de koolhydraten zit, heeft volgens Fuchs simpelweg minder koolhydraat beschikbaar in het lichaam als brandstof, zeker als er niet gestapeld wordt. Of je daar last van krijgt, hangt af van wat je gaat doen. Bij lage tot matige intensiteit merk je het minder, omdat je dan een groter deel van je energie uit vet haalt.Handige bronnen en links:De studie van Cas Fuchs naar het effect van een koolhydraatrijk ontbijt op de glycogeenvoorraden in lever en spier: https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/ajpendo.00400.2025De studie van Cas Fuchs die laat zien dat het spierglycogeen twaalf uur na een uitputtende inspanning nog niet is aangevuld: https://physoc.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1113/JP289115Wat is het wetenschappelijk bewijs voor koolhydraatsupercompensatie? Een kritische analyse van het gebrek aan dubbelblind onderzoek: https://journals.humankinetics.com/view/journals/ijsnem/36/5/article-p553.xmlZit er een grens aan het suiker stapelen? Een dosis-responsstudie met 6, 8 en 10 gram koolhydraten per kilogram per dag: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/sms.70312Waarom meer glycogeen aan de start volgens Asker Jeukendrup niet hoeft te betekenen dat je tank langer vol blijft: https://www.mysportscience.com/post/carb-loadingAflevering 143 over de optimale taper voor een belangrijke race: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/143-in-topvorm-aan-de-start-van-je-race-wat-is-de-beste-taper/Aflevering 130 met Cas Fuchs over slim herstellen na het sporten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-7/130-slimmer-herstellen-na-het-sporten-met-special-guest-cas-fuchs/Aflevering 225 over de steeds grotere hoeveelheden koolhydraten tijdens inspanning: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/225-zoet-zoeter-zoetst-hoeveel-koolhydraten-neem-jij-tijdens-een-marathon-of-triatlon/Aflevering 110 over de vraag of het uitmaakt hoe de suikers verpakt zijn: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/110-koolhydraten-uit-sportdrank-gel-snoepjes-of-een-reep-maakt-het-uit-voor-je-sportprestatie/Aflevering 275 met Ruben Robberechts over wat het bloed van een renner verraadt over overtraining: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/275-overtraining-herkennen-wat-je-bloed-verraadt/—-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 278e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit Heijkoop, Jurgen van Teeffelen en Peter Beek het over:Motorisch leren volgens Peter Beek: je leert geen bewegingenINLEIDING:Volgens hoogleraar Peter Beek leer je helemaal geen bewegingen. Wat je wel leert, en waarom de aanwijzing van je coach zo vaak niet aankomt.Kun je je loopstijl dan nog veranderen? En hoe pak je dat slim aan?Peter Beek is hoogleraar coördinatiedynamica aan de Vrije Universiteit Amsterdam en deed zijn hele loopbaan onderzoek naar leren bewegen. Op 2 oktober houdt hij zijn afscheidsrede. Reden genoeg voor Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen om hem nog één keer alles te vragen.In deze aflevering: waarom twee broers met hetzelfde DNA totaal anders bewegen, waarom de aanwijzing van je trainer zo vaak niet aankomt, en wat EVI is: externe focus van aandacht, variabiliteit en impliciet leren. Daarna zoomen we in op het loopstijlenspectrum, en op de vraag of je met een slim oordopje je cadans en duty factor echt kunt veranderen.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 1. Wat is motorisch leren precies?Motorisch leren is het proces waarin je een beweging onder de knie krijgt. Volgens Peter Beek leer je daarbij niet één vaste beweging, maar leer je welke oplossingen binnen een taak succesvol zijn. Een darter gooit elke worp net iets anders, met een andere hoek, snelheid en gripkracht, en weet toch meteen of het goed was. Wat hij heeft geleerd, is dus geen bewegingspatroon maar een gevoel voor wat werkt. Het grootste deel van die kennis is impliciet en laat zich niet in woorden vangen.2. Waarom werkt een aanwijzing van je trainer vaak niet?Een goede coach ziet haarscherp wat er misgaat. Volgens Beek zit de fout in de vertaalslag daarna: wat de coach ziet, wordt te makkelijk omgezet in een instructie over het lichaam zelf, en die komt niet aan in de belevingswereld van de sporter. Soms landt zo’n aanwijzing wel, maar vaker niet, of maar heel even. Aanwijzingen die het effect van de beweging beschrijven werken beter, omdat de sporter daar zelf een oplossing bij kan zoeken.3. Wat betekent EVI in de sport?EVI is een ezelsbruggetje voor drie leermethoden die volgens Beek beter werken dan herhalen en expliciet instrueren. De E staat voor externe focus van aandacht: richt je op het effect van je beweging in plaats van op je lichaam. De V staat voor variabiliteit, want zonder variatie weet je niet welke oplossingen werken. De I staat voor impliciet leren, bijvoorbeeld via beelden of een aangepaste omgeving. Die drie versterken elkaar en zijn goed te combineren.4. Welke loopstijl is het beste voor hardlopers?Die bestaat niet, zegt Beek, en dat is geen ontwijkend antwoord. In het model dat hij met Ben van Oeveren maakte, bepalen je cadans en je duty factor je loopstijl. Welke stijl gunstig is, hangt af van wat je belangrijk vindt: een snelle tijd, een zuinige loopeconomie of een laag blessurerisico. Wil je snelheid, dan ga je richting korte contacttijden, met meer risico op onderbeenklachten. Wil je heel blijven, dan passen kortere passen beter.5. Wat is de duty factor bij hardlopen?De duty factor beschrijft hoe lang je voet contact maakt met de grond, afgezet tegen de duur van de hele pascyclus. Samen met je cadans bepaalt die volgens het model van Van Oeveren en Beek je loopstijl. Lopers met een lage duty factor zweven relatief lang en heten in dat model de Bounce. Lopers die juist lang aan de grond blijven, zijn de Stick. Beide variabelen zijn los van elkaar aan te passen, ook tijdens het lopen buiten.6. Waarom klopt de 10.000-urenregel niet?Anders Ericsson onderzocht hoe experts de top bereikten en vond een spectrum van ongeveer 4.000 tot 10.000 uur oefenen, geen vast getal. Malcolm Gladwell maakte daar in zijn boek Outliers één harde regel van, die daarna een eigen leven ging leiden. Ericsson wilde bovendien de rol van aanleg zo klein mogelijk maken, en dat is volgens Beek niet houdbaar. Wie de top haalt, heeft meestal een gunstige aanleg én een gunstige reactie op training, en maakt daarnaast veel uren.Handige bronnen en links:Website van Peter Beek: https://peterjbeek.com/Onderzoeksprofiel van Peter Beek bij de Vrije Universiteit Amsterdam: https://research.vu.nl/en/persons/pj-beek/Het college van Peter Beek bij de Universiteit van Nederland, over wanneer je als sporter beter niet naar je coach kunt luisteren: https://www.universiteitvannederland.nl/college/wanneer-kun-je-als-sporter-beter-niet-naar-je-coach-luisterenDeel 1 van de serie Motorisch leren, een update, in Sportgericht: https://sport-gericht.nl/site/assets/files/1469/sg_2022_5_02-06_beek.pdfDe studie van Van Oeveren, De Ruiter, Beek en Van Dieën over het loopstijlenspectrum, met cadans en duty factor als twee assen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33663325/Onderzoek van Nijs, Roerdink en Beek naar akoestisch pacen en impactkrachten bij hardlopen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34530309/Onderzoek naar het aanpassen van cadans en duty factor tijdens het lopen buiten: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38060518/Onderzoek naar de betrouwbaarheid van cadans en contacttijd gemeten met slimme oordopjes: https://doi.org/10.3390/s21237995Video van kogelstoter Peter Valentiner, een extreme vorm van differentieel leren: https://www.youtube.com/watch?v=U2AMfyyUt5cHet artikel van De Correspondent over de mythe van de 10.000-urenregel: https://decorrespondent.nl/10337/de-10-000-uur-regel-is-een-mythe-je-hoeft-je-niet-vroeg-te-specialiseren-om-ergens-in-uit-te-blinken/912841501605-0547b1edAflevering 95 met Peter Beek over beter leren zwemmen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/95-beter-leren-zwemmen-met-tips-van-zwemprofessor-peter-beek/Aflevering 124 over de zin en onzin van schaven aan je loopstijl: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/124-schaven-aan-je-loopstijl-voor-wie-is-dat-zinvol-of-onzin/Aflevering 156 over de ideale pasfrequentie bij hardlopen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/156-wat-is-de-ideale-pasfrequentie-bij-hardlopen/Aflevering 183 over de relatie tussen loopstijl en persoonlijkheid: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/183-hardlopen-op-karakter-nieuwe-inzichten-in-een-goede-loopstijl/Aflevering 116 over de kansen van differentieel leren bij de Masters of Movement: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-6/116-de-kansen-van-differentieel-leren-bij-de-masters-of-movement/Aflevering 90 over slimmer bewegen volgens het Athletic Skills Model, met Geert Savelsbergh: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-5/90-slimmer-bewegen-volgens-het-athletic-skills-model-asm-met-prof-geert-savelsbergh/Aflevering 261 over motorisch leren ter preventie van knieblessures, met Eline Nijmeijer: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/261-slimmer-leren-bewegen-volgens-bewegingswetenschapper-eline-nijmeijer/Aflevering 86 over hardlopen met een vermogensmeter:

Dit is de 276e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen het over:Wat doet een NAD+ booster echt met je sportprestatie?INLEIDING:Supplementenmakers beloven dat een NAD+ booster je veroudering afremt. Maar klopt de aanname waarop die hele belofte rust eigenlijk wel?Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen pluizen uit wat NAD+ precies is, waarom het in vrijwel elke energiereactie in je cellen zit, en waarom longevity-influencers er zo vol van zijn. Daarna komt de kanteling: een nieuwe studie van het Amsterdam UMC in Nature Metabolism vindt in zeven cohorten geen enkel verband tussen NAD+ in het bloed en leeftijd, leefstijl of getraindheid.Verder in deze aflevering: waarom een pil met NAD+ je weefsels waarschijnlijk nooit bereikt, wat de studies bij Griekse ouderen, Chinese marathonlopers en Singaporese vijftigers wel en niet laten zien, en waarom het supplement in vrijwel elk onderzoek samen met een trainingsprogramma is gegeven. Plus de conclusie die je geld bespaart.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat is NAD+ en waarom is het belangrijk voor sporters?NAD+ staat voor nicotinamide adenine dinucleotide, een stof die in 1906 werd ontdekt en in vrijwel elke cel van je lichaam zit. Jurgen van Teeffelen legt uit dat het een cofactor is in de glycolyse, de vetzuuroxidatie en de citroenzuurcyclus. Zonder NAD+ komt er dus geen ATP uit je mitochondriën, en zonder ATP trekt geen enkele spier samen. Daarnaast speelt het een rol bij genexpressie, het herstellen van DNA-schade en het opruimen van vrije radicalen.2. Wat doet een NAD+ booster volgens het onderzoek met je sportprestatie?Bij gezonde, getrainde sporters is er tot nu toe geen effect aangetoond. Een Australische review over trainingsadaptatie concludeert dat NAD+ therapeutica niets doen met de sportprestatie, de trainingsadaptatie of de stofwisseling van gezonde atleten. De belangrijkste reden die de auteurs geven, is dat er geen enkele aanwijzing bestaat dat sportieve mensen een tekort aan NAD+ hebben. De positieve resultaten die er zijn, komen vooral van oudere en minder getrainde deelnemers.3. Waarom daalt NAD+ misschien helemaal niet als je ouder wordt?Een onderzoeksgroep van het Amsterdam UMC publiceerde in mei 2026 in Nature Metabolism metingen bij zeven onafhankelijke cohorten. Zij vonden geen verband tussen NAD+ in het bloed en leeftijd, leefstijl of getraindheid. De verklaring voor eerdere tegenstrijdige resultaten ligt volgens hen in de meting zelf: NAD+ is zo kwetsbaar dat invriezen en ontdooien de gemeten waarde al fors verlaagt. Veel oudere studies vermelden niet eens hoe hun bloedmonsters bewaard zijn.4. Welke soorten NAD+ supplementen bestaan er en wat is het verschil?Op de potjes staat afwisselend NAD+, NADH, NMN of nicotinamide riboside. Dat verschil is niet cosmetisch. NAD+ zelf wordt volgens Jurgen snel afgebroken in het maagdarmkanaal en bereikt je weefsels waarschijnlijk nauwelijks, wat verklaart waarom sommige aanbieders naar een infuus of naar inkapseling in lipiden grijpen. De voorlopermoleculen NMN en nicotinamide riboside kunnen de opnameroute wel nemen. Zij zijn ook duidelijk duurder, en het meeste humane onderzoek is met die twee gedaan.5. Waarom zeggen resultaten uit muizenonderzoek zo weinig over sporters?Het metabolisme van een muis is fundamenteel anders dan dat van een mens, zegt Jurgen. De hartslag ligt hoger, het dag-nachtritme verschilt en het dier leeft veel korter. Daar komt bij dat in vrijwel alle NAD+ studies het supplement samen met een trainingsprogramma is gegeven, en nooit apart. Daardoor kun je het effect van het middel niet losmaken van het effect van de training. Dat bezwaar noemt ook een van de twee reviews expliciet.6. Wat is de beste manier om je NAD+ op peil te houden?Trainen. Uit beide reviews komt naar voren dat regelmatige inspanning de aanmaakroutes van NAD+ in je spierweefsel stimuleert, bij jonge en bij oudere mensen. Beweging is daarmee het best gedocumenteerde antiverouderingsmiddel dat er is. Daarnaast maakt je lichaam NAD+ zelf aan uit voorlopermoleculen die gewoon in je eten zitten, via vitamine B3 en het aminozuur tryptofaan. Denk aan groente, fruit en vlees, waaronder de broccoli waar Jurgen zo dol op is.Handige bronnen en links:De studie van het Amsterdam UMC in Nature Metabolism over NAD+ in het bloed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42135539/De Australische review over NAD+ en trainingsadaptatie: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9734213/Het overzichtsartikel over sport, bewegen en NAD+: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36599416/De Griekse studie naar nicotinamide riboside bij jonge en oude mannen: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30725213/De Chinese studie naar NMN bij recreatieve hardlopers: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34238308/De Singaporese studie naar NMN bij tachtig volwassenen van veertig tot vijfenzestig: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36482258/Aflevering 275, over wat je bloed verraadt bij overtraining: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/275-overtraining-herkennen-wat-je-bloed-verraadtAflevering 259, met Florentina Hettinga over het juist gebruiken van sportwetenschap: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/259-hoe-gebruik-je-de-juiste-kennis-uit-de-sportwetenschap-volgens-hoogleraar-florentina-hettinga/Aflevering 148, met Matthijs Hesselink over efficiëntere mitochondriën: https://slimmer-presteren-podcast.nl/sportvoeding/148-meer-energie-tijdens-het-sporten-door-efficientere-mitochondrien/Aflevering 244, over gezond en fit ouder worden met alternatieve eiwitbronnen: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/244-gezond-en-fit-ouder-worden-met-alternatieve-eiwitbronnen-volgens-lotte-koopmans/Aflevering 271, over sporten tijdens de overgang met Dorenda van Dijken: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/271-slimmer-presteren-tijdens-de-overgang-volgens-gynaecoloog-dorenda-van-dijken/Aflevering 18, over ouder worden en fit blijven: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/ouder-worden-en-fit-blijven-hoe-doe-je-dat/—-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 275e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit Heijkoop, Jurgen van Teeffelen en Ruben Robberechts het over:Overtraining herkennen: wat het bloed van Tourrenners verraadtINLEIDING:Wanneer weet je of dat zware gevoel gewone vermoeidheid is, of het begin van overtraining?Inspanningsfysioloog Ruben Robberechts zocht het antwoord op de enige plek waar niemand mag herstellen: de Tour de France.Drie weken lang nam hij bij de renners van Soudal Quick-Step nuchter bloed af, op de eerste koersdag, op beide rustdagen en op de slotdag. In dat bloed mat hij 274 stofjes tegelijk. Bijna de helft daarvan bleek significant veranderd, en vrijwel alles ging omlaag in plaats van omhoog.Het opvallendst: hun HRV en slaapdata lieten daar nauwelijks iets van zien. Sommige renners sliepen aan het eind van de Tour zelfs beter dan aan het begin.In deze aflevering:Waarom het verschil tussen functionele overreaching en echte overtraining zich pas achteraf laat zien.Waarom onderzoekers steeds weer een veelbelovende marker vinden die daarna wordt tegengesproken.Waarom het lichaam bij dagenlange belasting leegloopt in plaats van volloopt.Wat cysteïne, glutathion en kersensap met elkaar te maken hebben.En wat een recreant hier concreet mee kan tijdens een meerdaagse of een zwaar weekend.Te gast: Ruben Robberechts, inspanningsfysioloog aan de Universiteit Hasselt en de KU Leuven, en embedded scientist bij Soudal Quick-Step.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Waarom is overtraining herkennen zo moeilijk?Overtraining herkennen is lastig omdat het proces niet bij iedereen hetzelfde verloopt. Volgens Ruben Robberechts raakt bij de een eerst de koolhydraatverbranding ontregeld en bij de ander de vetverbranding. Daardoor werkt geen enkele losse bloedwaarde bij alle sporters. Onderzoek vindt telkens een veelbelovende marker, waarna een volgende studie die weer tegenspreekt. Zijn verwachting is dat we toe moeten naar een panel van meerdere waarden tegelijk, in plaats van naar die ene gouden marker die vermoeidheid verraadt.2. Wat is het verschil tussen overreaching en overtraining?Bij functionele overreaching train je bewust een paar weken zwaar, neem je daarna een rustiger week en ligt je niveau vervolgens hoger dan ervoor. Dat is supercompensatie, en precies wat coaches nastreven. Bij niet-functionele overreaching blijft je prestatie ook na één of twee weken rust achter. Bij echte overtraining duurt dat maanden en soms een half jaar, en spelen er meestal ook andere factoren mee, zoals stress in het dagelijks leven.3. Wat gebeurt er in je bloed als je dagen achter elkaar zwaar traint?Het omgekeerde van wat de meeste sporters verwachten. Meet je een paar uur na een training, dan stijgen de concentraties in je bloed. Maar bij de Tourrenners daalden ze juist: van de 274 gemeten stofjes veranderde 43 procent, en tussen de eerste en de laatste dag gingen er 86 omlaag tegen 20 omhoog. Vooral aminozuren liepen terug. Robberechts leest dat als een structureel tekort, omdat aanvullen via voeding het verbruik niet bijhoudt.4. Waarom zie je overbelasting niet terug in je HRV of je slaapdata?Omdat die meters de verstoring in de stofwisseling lang niet altijd oppikken. De renners van Soudal Quick-Step dragen allemaal een Oura-ring, maar in die data ziet Robberechts weinig dat op overbelasting wijst. Sommige renners slapen aan het eind van een grote ronde zelfs beter dan aan het begin. Wat wel meebewoog, was hun eigen inschatting van de vermoeidheid. Die liep op van 0,5 bij de start naar 8 op de slotdag, op een schaal van nul tot tien.5. Welke voeding heb je nodig tijdens meerdere zware dagen op rij?Vooral genoeg energie, en dan vooral koolhydraten, tijdens én na de inspanning. Het advies van Robberechts aan recreanten is om iedere dag terug te vullen wat je die dag hebt verbruikt, en niet te gaan lijnen tijdens een zwaar trainingsblok. Doe je dat wel, dan houdt je lichaam te weinig bouwstenen over om energie te maken of spierweefsel op te bouwen. De grootste verschuivingen waren bij de renners al binnen tien dagen zichtbaar.6. Wat heb je als recreant aan onderzoek bij Tourrenners?Meer dan je zou denken. De studie is gedaan bij 7 mannelijke eliterenners, dus vertalen naar andere sporters blijft een aanname. Maar Robberechts wijst erop dat de grootste veranderingen al na tien dagen zichtbaar waren, en dat het hier ging om renners bij wie voeding en herstel tot in detail zijn geregeld. Gebeurt het bij hen al, dan gebeurt het bij een recreant tijdens een meerdaagse tocht of een zwaar weekend vrijwel zeker ook.Handige bronnen en links:De studie bij de renners van Soudal Quick-Step, gepubliceerd in iScience: https://www.cell.com/iscience/fulltext/S2589-0042(26)00213-0De onderzoekspagina van Ruben Robberechts, met al zijn publicaties: https://www.uhasselt.be/nl/wie-is-wie/detail/ruben-robberechtsAflevering 59, over overtraining en hoe je het voorkomt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/overtraining-hoe-kun-je-het-voorkomen/Aflevering 274, over weerstand en waarom je na hard trainen ziek wordt: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-14/274-weerstand-als-sporter-waarom-je-na-hard-trainen-ziek-wordt/Aflevering 61, over hartslagvariabiliteit als trainingsinstrument: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/slimmer-trainen-hoe-kan-hartslagvariabiliteit-hrv-je-hierbij-helpen/Aflevering 216, over wat je in de praktijk met je HRV kunt, met Marco Altini: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/216-hrv-wat-moet-ik-er-nou-mee-met-special-guest-marco-altini/Aflevering 151, over kersensap en antioxidanten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-8/151-slimmer-presteren-met-kersensap-zinvol-of-onzin/Aflevering 24, over ketonen in het sportdieet: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/ketonen-in-het-sportdieet-zinvol-of-onzin-voor-een-betere-sportprestatie/Aflevering 259, over kennis uit de sportwetenschap, met hoogleraar Florentina Hettinga: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/259-hoe-gebruik-je-de-juiste-kennis-uit-de-sportwetenschap-volgens-hoogleraar-florentina-hettinga/—-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie.Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 273e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Taaiheid tijdens een ultrarun: zijn vrouwen in het voordeel?INLEIDING:Een paar jaar geleden was het nog een uitzondering als een vrouw een ultramarathon won. Inmiddels gebeurt het steeds vaker. Toeval?Of zit er echt een fysiologisch voordeel achter?Deze week duiken we in een fascinerend nieuw onderzoek naar durability, oftewel fysiologische veerkracht: het vermogen om na uren inspanning nog steeds sterk te blijven presteren.De uitkomsten zijn verrassend. Want misschien wordt een ultramarathon uiteindelijk niet gewonnen door de grootste motor, maar door degene die het minste prestatieverlies laat zien.En daar kan iedere duursporter iets van leren...Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 1. Wat maakt vrouwen zo goed in ultrarunning?Volgens Jurgen ligt het antwoord niet in een hogere maximale snelheid of een betere conditie. Mannen hebben gemiddeld nog altijd fysiologische voordelen, zoals meer spiermassa en een hogere VO₂max. Bij ultrarunning speelt echter ook durability een belangrijke rol: het vermogen om na uren inspanning zo min mogelijk prestatieverlies te laten zien. Uit recent onderzoek blijkt dat vrouwelijke ultrarunners daarin gemiddeld sterker lijken te zijn.2. Wat betekent durability voor duursporters?Durability, of fysiologische veerkracht, beschrijft hoeveel van je prestatievermogen overblijft na langdurige inspanning. Volgens Jurgen is dit een relatief nieuwe, maar belangrijke prestatie-indicator naast de VO₂max, lactaatdrempel en loopeconomie. Zeker tijdens ultramarathons bepaalt niet alleen je maximale capaciteit, maar vooral hoeveel kwaliteit je weet vast te houden wanneer vermoeidheid zich opstapelt.3. Wat laat onderzoek zien over de verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke ultralopers?In een recent laboratoriumonderzoek liepen ervaren ultrarunners drie uur op een loopband, met ieder uur een zware klimtest. Jurgen vertelt dat de vrouwelijke deelnemers hun prestaties beter op peil hielden dan de mannen. Daarnaast bleef hun vetverbranding stabieler en veranderde hun loopstijl minder naarmate de inspanning langer duurde. Dat wijst op een grotere fysiologische veerkracht tijdens langdurige belasting.4. Wat verklaart dat vrouwen tijdens ultramarathons minder prestatieverlies lijken te hebben?Volgens Jurgen is daar nog geen definitief antwoord op. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren tegelijk een rol, zoals een stabielere vetverbranding, minder veranderingen in de looptechniek en een gelijkmatigere verdeling van de inspanning. Het onderzoek laat vooral zien dát deze verschillen bestaan. Waarom ze precies ontstaan, zal verder onderzocht moeten worden.5. Wat kunnen recreatieve duursporters leren van vrouwelijke ultrarunners?De belangrijkste les is niet dat mannen vrouwelijk moeten gaan lopen, maar dat ze slimmer met hun energie kunnen omgaan. Jurgen benadrukt dat een gelijkmatige pacing, voldoende eten en drinken en een efficiënte loopstijl uiteindelijk belangrijker kunnen zijn dan een snelle start. Bij een ultramarathon win je zelden tijd in de eerste uren, maar kun je wel veel verliezen door te enthousiast van start te gaan.Handige bronnen en links:Recent onderzoeksartikel dat laat zien dat vrouwelijke ultralopers veerkrachtiger zijn dan hun mannelijke evenknie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42104864/Artikel van Jurgen in Sportgericht over man-vrouw verschillen in sportprestaties: https://jurgenvanteeffelen.nl/man-vrouw-verschillen-in-sportprestaties/Aflevering 32 over ‘het sterke sportgeslacht’: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-2/het-sterke-sportgeslacht-aandacht-voor-de-vrouwen/Deep-dive met Jens Voet over o.a. durability bij jeugdwielrenners: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/hoe-herken-je-het-volgende-wielertalent-deep-dive-over-het-promotie-onderzoek-van-dr-jens-voet/Aflevering 66 over weerstand bieden tegen vermoeidheid: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-4/weerstand-bieden-tegen-de-vermoeidheid-hoe-doe-je-dat/Aflevering 234 over veerkracht in de duursport: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/234-slimmer-presteren-na-twee-uur-wedstrijd-hoe-veerkrachtig-ben-jij/Trouw-artikel met bijdrage van Jurgen en waarom hij vermoedt dat vrouwen in bepaalde aspecten van ultraruns beter zijn dan mannen: https://www.trouw.nl/sport/mannen-zijn-fysiek-sterker-dan-vrouwen-maar-vanaf-een-bepaalde-afstand-wordt-het-toch-spannend~b3444d73/ —-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie. Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie

Dit is de 272e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Terugblik: slimmer presteren tijdens de verzengend hete Indeland TriatlonINLEIDING:Een halve triatlon finish je niet door er alleen maar over te lullen. Dus stonden Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen afgelopen zondag zelf aan de start van de Indeland Triatlon. Het werd een overlevingsstrijd bij 32 graden in de brandende zon. In de aflevering van deze week fileren we de boel samen met onze trainer en coach Guido Vroemen.We bespreken waarom het eten van een banaan in de wisselzone fysiologisch gezien kan leiden tot darmklachten zodra het warm wordt. Ook hoor je waarom je vooraf direct minstens vijf procent van je geplande wattages moet schrappen. Gerrit kwam er op het zinderende asfalt pijnlijk achter dat blind koersen op gevoel niet werkt als je hartslag over de kook gaat. En hoe sleep je jezelf mentaal door een zombie-mars tijdens het lopen? Jurgen deelt zijn tactiek om via een externe focus de pijn te negeren.Dit weekend was een ultieme, bloedhete testcase op weg naar de Ironman 70.3 in Luxemburg. Ga je binnenkort zelf een warme race doen, of wil je gewoon horen hoe Jurgen emotioneel brak op de schouder van Gerrit?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 1. Wat gebeurt er met je maag-darmstelsel als je vast voedsel neemt tijdens een lange duursportinspanning in extreme hitte?Bij hoge temperaturen stroomt het bloed prioritair naar de huid om te zweten en af te koelen. Je spijsverteringsstelsel krijgt daardoor aanzienlijk minder bloed. Als je onder deze omstandigheden vast voedsel eet, blijft dit onverteerd in de maag liggen en gaat het gisten. Dit veroorzaakt een pijnlijk opgeblazen gevoel, krampen en darmklachten. Trainer Guido Vroemen adviseert daarom om tijdens warme dagen vast voedsel volledig te schrappen. Vertrouw in plaats daarvan op vloeibare sportvoeding om je darmen te ontlasten.2. Wat is een verstandige aanpak voor je vermogensdoelen of richttempo zodra de buitentemperatuur tijdens een wedstrijd flink stijgt?Zodra de thermometer de dertig graden passeert, kun je de geplande vermogensdoelen uit mildere omstandigheden niet handhaven. Trainer Guido Vroemen adviseert om vooraf direct minimaal vijf procent van je geplande wattages of richttempo af te halen. Zo voorkom je dat je vroegtijdig oververhit raakt. Gerrit negeerde dit aanvankelijk door in het eerste uur te hard door te trappen, waardoor zijn hartslag ver boven zijn omslagpunt schoot. Pas je raceplan dus vooraf aan de weersomstandigheden aan.3. Wat is een effectieve manier om oververhitting tegen te gaan tijdens een zwemonderdeel in een warm wetsuit?De kerntemperatuur van je lichaam kan al tijdens het eerste onderdeel flink oplopen. Gerrit past een praktische methode toe om dit te beheersen. Hij trekt tijdens het zwemmen elke vijfhonderd meter de hals van zijn wetsuit even open. Op die manier schep je bewust een plons koud water naar binnen. Dit verlaagt het gevoel van oververhitting direct. Hoewel je hiermee minimaal tempo verliest, helpt deze koelstrategie om comfortabeler aan de rest van de inspanning te beginnen.4. Wat is een effectieve mentale strategie om een langdurige duursportinspanning in zware omstandigheden vol te houden?Het helpt om de prestatiedruk los te laten en de inspanning niet als een pure race te benaderen. Jurgen beschouwt zo een dag simpelweg als zes uur lekker sporten. Daarnaast helpt een externe, sociale focus om de fysieke ongemakken te negeren. Deel high-fives uit, bedank de vrijwilligers langs de kant en zing mee met de muziek. Trainer Guido Vroemen bevestigt dat het opknippen van de activiteit in losse, behapbare partjes je mentaal fris houdt.5. Wat is het effect van je vezelinname in de dagen voorafgaand aan een intensieve wedstrijd in de warmte?Vezelrijke voeding in de aanloop naar een warme wedstrijd verhoogt de kans op ernstige maag- en darmklachten onderweg. Gerrit at vooraf veel dadels voor extra suikers, maar dit bleek een onbewuste vezelbom. Door de verminderde doorbloeding van de darmen tijdens de inspanning gaan deze vezels onderweg protesteren. Guido Vroemen en de heren concluderen dat een strikt vezelarm dieet van minimaal twee dagen voor de start noodzakelijk is om dit risico te minimaliseren.Handige bronnen en links:Terugblik op de warme marathon van Leiden: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-11/224-slim-pacen-tijdens-de-warme-marathon-van-leiden-een-terugblik/Aflevering 266 over een hitteberoerte met Coen Bongers: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-13/266-hoe-een-hitteberoerte-te-voorkomen-volgens-thermofysioloog-coen-bongers/Terugblik op de halve triatlon van Gravelines waar het behoorlijk misging met de darmen van Gerrit: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-12/232-slimmer-presteren-met-gestructureerde-lipiden-met-hoogleraar-matthijs-hesselink/Terugblik op de Ironman Westfriesland 5150 in 2024: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-9/188-slimmer-presteren-tijdens-de-ironman-westfriesland-een-race-report/Aflevering 54 over onze eerste triatlon: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-3/herinneringen-aan-en-tips-voor-je-eerste-triatlon/ —-De Slimmer Presteren Podcast is een initiatief van Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen. Vanaf begin 2020 bespreken zij wekelijks een onderwerp op het gebied van sport, onderzoek en innovatie. Zie ook:WEB: https://slimmer-presteren-podcast.nlINSTAGRAM: https://www.instagram.com/SlimmerPodcastLinkedIn: https://www.linkedin.com/company/slimmer-presteren-podcastPODCAST PLAYERS: https://slimmer-presteren.captivate.fm/listenVRIEND VAN DE SHOW: https://vriendvandeshow.nl/slimmerpodcastMentioned in this episode:Doneer ons een kop of pot koffie