De Balie

Tachtig jaar na de bevrijding bewaakt de koninklijke marechaussee de ingangen van Joodse scholen. De laatste ooggetuigen verdwijnen. En de Holocaust wordt steeds vaker ingezet als argument in een politieke strijd die niets met de Holocaust te maken heeft. Hoe houd je herdenken levend, zonder het te verliezen aan de polarisatie?Aan de vooravond van de Nationale Dodenherdenking gaan Adriaan van Dis, David Wertheim, Frida Boeke en Willem Wagenaar met elkaar in gesprek over wat het betekent te gedenken in een verdeelde samenleving, en welke eisen dat stelt aan onderwijs, literatuur en burgerschap.Adriaan van Dis hield onlangs de eerste Loe de Jong-lezing. Hij pleit voor wat hij ‘verplaatsingskunde’ noemt: het vermogen je te verplaatsen in het verhaal van de ander, ook als dat verhaal botst met het jouwe.Over Gesprek Voor de DamElk jaar organiseert De Balie in samenwerking met Theater Na de Dam Gesprek Voor de Dam. In aanloop naar de Nationale Dodenherdenking op 4 mei gaan we met gasten en publiek in gesprek over wat de herdenking in deze tijd betekent en waar het nog te weinig over gaat.In samenwerking met: Theater na de DamModerator: Lennart BooijZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Across the world, the number of refugees, exiles, and displaced people continues to rise. More and more individuals find themselves politically homeless, economically excluded, or estranged within their own countries. Over the past decade, Ece Temelkuran has warned that the erosion of democracy does not happen overnight. To those who believed “it can’t happen here,” she has insisted: it will.In her new book,  Nation of Strangers: Rebuilding Home in the 21st Century, journalist Ece Temelkuran – who herself left her home country Turkey because of the authoritarian turn it took after the failed coup of 2016 – turns to the urgent question of belonging. Through a series of intimate letters from one stranger to another, she explores what it means to lose a home — and how we might begin to rebuild one in a fragile and uncertain century.Ece Temelkuran (1973) is an award-winning writer. In 2012, she was dismissed from her position at a Turkish newspaper after writing critically about the Erdoğan government. Her earlier book, How to Lose a Country: The Seven Steps from Democracy to Dictatorship, examined the gradual steps through which democracies can slide into authoritarianism. The Dutch edition of Nation of Strangers will be published in March. She has recently been longlisted for the women’s prize for non-fiction.Programme editor: Rosalie DielesenIn collaboration with: Studio Julian Hetzel, Uitgeverij Pluim and 360 MagazineZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

How is nostalgia used as a political weapon? The acclaimed Bulgarian writer Georgi Gospodinov (Time Shelter, The Death and the Gardener) explores the relationship between collective memory and identity in contemporary Europe.Populist politicians are merchants of nostalgia. But what happens when the desire to preserve the past overtakes the will to shape the future? Georgi Gospodinov explores how collective memory is shaped, used, and misused. Having lived through a communist dictatorship, Gospodinov warns for grand stories and favors the small, the personal and the particular.Georgi Gospodinov won in 2023 the International Booker Prize with Time Shelter, in which he tells the story of a ‘clinic of the past’ offering Alzheimer’s patients spaces recreating different decades of the twentieth century. Soon the clinic attracts healthy people seeking refuge from an uncertain present. Gospodinov’s most recent book, The Death and the Gardener (2025), is about a son who mourns his father and, in doing so, looks back on the communist past.Georgi Gospodinov (1968) is a Bulgarian writer, poet, and playwright. His debut, Natural Novel (1999), was an international success, followed by The Physics of Sorrow (2011) and Time Shelter (2020), which won the 2023 International Booker Prize. His work has been translated into more than 35 languages and is known for its unique blend of history, philosophy, and sharp social observation on Europe’s past and present anxieties. Gospodinov’s writing frequently explores themes of memory, nostalgia, and the way history repeats itself.Programme editor: Ianthe MosselmanZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Femicide is de laatste jaren een ingeburgerde term in het publieke debat geworden. Maar hoe geschikt is dit begrip om huiselijk geweld te begrijpen?De politiek lijkt de noodzaak van concreet beleid om de veiligheid van vrouwen te vergroten in te zien. Zo maakte het vorige kabinet 10 miljoen euro vrij voor de bestrijding van femicide, wil de huidige coalitie het wettelijk mogelijk maken dat bedreigde vrouwen het politiedossier van hun partner in kunnen zien en heeft de gemeente Rotterdam een speciaal actieplan opgesteld.Maar wat kan de samenleving concreet doen tegen femicide? En hoe geschikt is deze term als lens om naar gendergeweld te kijken? Ontsnapt daardoor minder dodelijk, maar veel vaker voorkomend, huiselijk geweld niet aan onze blik? Deze editie van Kennismakers onderzoeken we wat femicide is, onderzoeken we wat de mogelijke blinde vlekken van dit containerbegrip zijn en kijken we naar wat we kunnen doen. Welk beleid wordt momenteel opgesteld om gendergerelateerd geweld aan te pakken, en wat is werkelijk effectief?Met Rechtbankverslaggever De Telegraaf Saskia Belleman, Lector Geweld in Afhankelijkheidsrelaties en hoogleraar Criminologie & Rechtsantropologie Janine Janssen, Kamerlid PRO Songül Mutluer en Specialist intieme terreur en femicide bij de Blijf Groep Barbara Godwaldt.Over de serie Kennismakers: Zijn narcisten aan de macht? Heeft gentech de toekomst? Gaan we gezond oud worden met de zorgrobot? In Kennismakers leggen we actuele maatschappelijke vraagstukken tegen de lat van de laatste inzichten uit de wereld van wetenschap en onderzoek. In gesprek met onderzoekers, spraak- en opiniemakers én het publiek over de kennis die onze samenleving verandert.In samenwerking met: Regieorgaan SIAProgrammamaker: Sylvia VegterModerator: Monique HindriksZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Can obsession turn an impossible dream into reality? In conversation with the master of modern surrealism Mircea Cărtărescu about Theodoros, a novel about the rise of an unlikely emperor.Theodoros is set in the nineteenth century and follows the extraordinary life of the otherwise ordinary Teodor, the son of two servants of a Romanian aristocrat. Raised on stories of Alexander the Great told by his Greek mother, he becomes obsessed with the idea that he too is destined for greatness — and everything else must give way to it. His improbable life path eventually leads him to Ethiopia, where he ascends the throne as Emperor Tewodros II. Theodoros is a surreal epic, written in rich, distinctive prose.About the speakersMircea Cărtărescu (Bucharest, 1956) is considered one of the most important voices in contemporary European literature. His novels and poetry have been widely translated and awarded, and his acclaimed novel Solenoid was hailed by the European press as a masterpiece.Jan Willem Bos (1954) translated more than twenty-five novels, short-story collections, and poetry collections from Romanian. He has also published numerous articles and written several nonfiction books about Romania.Remo Verdickt (1992) is a literary scholar and specialised in Mircea Cărtărescu’s work. He wrote several articles about him, including in De Standaard and Los Angeles Review of Books. He is currently a postdoctoral researcher in literature at KU Leuven. Programme editor: Ianthe MosselmanModerator: Remo VerdicktIn collaboration with: Roemeens Cultureel Instituut BrusselZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wat is de relevantie van Simone de Beauvoir drie feministische golven later? De Pools-Belgische filosoof Alicja Gescinska wekt ‘De tweede sekse’ van Simone de Beauvoir opnieuw tot leven.In 1949 analyseerde Simone de Beauvoir in ‘De tweede sekse’ haarscherp hoe het ervoor stond met de vrouwenemancipatie nadat de eerste feministische golf was gaan liggen. Stemrecht was weliswaar bereikt, maar nog altijd waren vrouwen economische afhankelijk van, en achtergesteld aan de man. Die afhankelijkheidsrelaties maken, zo luidt het filosofische adagium dat onlosmakelijk met De Beauvoir verbonden is, dat je niet als vrouw geboren wordt, maar tot vrouw gemaakt.Wat is de relevantie van Simone de Beauvoir nu de vierde feministische golf gaande is? De Pools-Belgische filosoof Alicja Gescinska wekt ‘De tweede sekse’ opnieuw tot leven en haalt De Beauvoir naar de eenentwintigste eeuw. Is het niet de man die behoefte heeft aan emancipatie?Alicja Gescinska is een Pools-Belgische filosoof, schrijver en publicist. Afgelopen jaar verscheen van haar hand Vrouwen in duistere tijden, tien biografische portretten van vrouwen van blijvende betekenis, onder wie Rosa Luxemburg, Anna Achmatova, Hannah Arendt en Barbara Skarga. Met dit boek is ze genomineerd voor de Socrates Wisselbeker. Deze maand verschijnt in de serie De originelen ‘De ontdekking van de vrouw’, een filosofisch monoloog waarin Gescinska ‘De tweede sekse’ opnieuw vertelt.Programmamaker: Veronica BaasModerator: Frida BoekeIn samenwerking met: Uitgeverij Athenaeum en Filosofie MagazineZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

The Anthropic-case shows how interlinked tech companies and intelligence agencies are. With national security journalist Shane Harris we explore mass surveillance, cyberwarfare and the shifting balance of power in a changing world order. Tech company Anthropic (known for chatbot Claude) made headlines because they refuse to allow their AI models to be used by the Pentagon for mass surveillance of American citizens and autonomous weapons systems. OpenAI, led by Sam Altman, has no problem with that and is supplying the technology to the U.S. government that Anthropic (for now) refused. Meanwhile Anthropic has been sanctioned by Donald Trump.Tech moguls have become essential partners in national security. With American journalist Shane Harris, we ask what role technology companies play in the modern security apparatus. How is cyberwarfare reshaping the global balance of power? And what are the implications for privacy, civil rights and democratic governance in the years ahead?About Shane HarrisShane Harris is a staff writer at The Atlantic. He has written about intelligence, security, and foreign policy for more than two decades. Previously, he was a staff writer for The Washington Post, where he was part of the team that won the 2022 Pulitzer Prize for Public Service for coverage of the January 6 attack on the U.S. Capitol. For his work as a writer, podcaster, and filmmaker, he has received the James Beard Media Award, the Gerald R. Ford Prize, the George Polk Award, and an Emmy nomination. He is the author of two books, The Watchers and @War.Programme editor: Senna FeliusModerator: Yoeri AlbrechtMade possible by: VfondsZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Welke rol heeft filosofie in het dagelijks leven? En in het publieke debat? Of is het zinloos om de zeer gespecialiseerde filosofie bedreven aan de universiteit te willen linken aan een maatschappelijk belang? Met hoofdredacteur Filosofie Magazine Coen Simon, vakdidacticus filosofie Eva-Anne Le Coultre, emeritus hoogleraar filosofie Paul Cobben, filosoof en journalist Jonasz Dekkers en moderator Arnon Grunberg.Wat is publieksfilosofie? De filosofen die komen opdraven in talkshows verkondigen vaak een slimme, geëngageerde mening, maar zijn niet ‘live’ op zoek naar een juiste houding tegenover hun onwetendheid. Terwijl dat juist is waar filosofie om draait, vindt Coen Simon, hoofdredacteur van Filosofie Magazine. En in principe moet iedereen dat kunnen, vindt ook Eva-Anne Le Coultre, pleitbezorger voor filosofie op het vmbo. Inzichten van grote filosofen kunnen daarbij helpen, en daarvoor hoef je echt hun werk niet van A tot Z te snappen. Daar is emeritus hoogleraar filosofie Paul Cobben – Hegelspecialist – het niet mee eens. Tegeltjeswijsheden hebben weinig te maken met zorgvuldig uitgedachte filosofieën. Vanavond gaan we in gesprek over de aard van filosofie, de rol van filosofie in de samenleving en in het onderwijs en de vraag of filosofie aan iedereen besteed zou moeten zijn. Stine Jensen en Jonasz Dekkers verzorgen een intermezzo over de filosofie van het publieke debat.Programmamaker: Veronica BaasModerator: Arnon GrunbergIn samenwerking met: Filosofie Magazine en Maand van de FilosofieZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tolerantie is een van de belangrijkste voorwaarden voor democratie. Maar ze is niet zonder prijs. Want is intolerantie tolereren niet zagen aan de poten van de democratie zelf?Dat is de tolerantie-paradox die Karl Popper formuleerde en die we steeds vaker werkelijkheid zien worden. Democratisch verkozen leiders die de spelregels van de democratie gebruiken om haar van binnenuit uit te hollen. Hoe bescherm je tolerantie tegen haar vijanden? Maar ook: hoe kan tolerantie juist helpen om politieke vijandschap om te zetten in democratische vriendschap?Over deze vragen rond tolerantie en ons democratisch samenleven spreken we met burgemeester Femke Halsema, rechtsfilosoof en hoogleraar Bastiaan Rijpkema, moraalfilosoof en hoogleraar Patrick Loobuyck, filosoof en Trouw-recensent Marthe Kerkwijk en tolerantie-onderzoeker Bart Schreuders. Aanleiding is het boek Tolerantiedenkers: inspiratie voor democratisch samenleven dat in de Maand van de Filosofie verschijnt, waaraan onder anderen Rijpkema, Loobuyck en Kerkwijk een bijdrage leverden.Programmamaker: Dirk StruikModerator: Yoeri AlbrechtZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Jildou van der Bijl vormt sinds mei 2025 samen met Michiel Couzy de hoofdredactie van Het Parool. Hoe is het om als ervaren bladenmaker aan het hoofd te staan van een dagelijkse krant? En om richting te geven aan dé krant van Amsterdam?Jildou van der Bijl begon haar journalistieke carrière bij Nieuwe Revu en werd er op haar 27ste hoofdredacteur. Daarna stond ze zeventien jaar aan het roer van LINDA., dat onder haar leiding uitgroeide tot een van de meest toonaangevende bladen in Nederland. Ze was verantwoordelijk voor de speciale uitgaven van het blad en stond aan de wieg van lindanieuws.nl, de eerste nieuwssite voor vrouwen.Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.Interview door: Anne Grietje FranssenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.