Bureau Buitenland

Voortaan mag er geen Amerikaanse steun meer naar wereldwijde projecten die diversiteit en gelijkheid bevorderen. Volgens de regering-Trump moet de zogenaamde “gender-ideologie” worden bestreden. Dit beleid leidt tot grote angst en onzekerheid bij ontwikkelingsorganisaties. Wat mag er nog wel en wat niet? En hoever moeten zij meebuigen? Te gast zijn Anne Floor Dekker, directeur van Wo=Men, platform voor gendergelijkheid, en Stephanie van der Wijk van kenniscentrum Rutgers. Pentagon wil controle over AI Pete Hegseth, minister van oorlog, zet het bedrijf Anthropic onder zware druk. Hij wil toegang tot hun AI-model om het te gebruiken voor militaire doeleinden en om de Amerikaanse wapenindustrie te bevorderen. Dario Amodei, de directeur van Anthropic, heeft hiertegen grote ethische bezwaren en werkt daarom niet mee. Het conflict loopt zo hoog op dat Hegseth nu dreigt om Anthropic via een wet tot medewerking te dwingen. Moeten AI-bedrijven naar de pijpen van Defensie dansen? Daarover technologie-kenner Paul Verhagen. Presentatie: Laila Frank

Merz gaat woensdag met een ambitieuze wensenlijst op bezoek bij de Chinese president Xi Jinping. Zijn eerste bezoek als bondskanselier aan China komt op een moment dat de Duitse industrie het zwaar heeft. Duitsland wil de scheve handelsbalans met China rechttrekken, maar is in grote mate afhankelijk van Chinese grondstoffen. Wat kan Merz halen in China? We vragen het aan Jeroen Reygaert, Duitslandverslaggever voor de VRT. (08:39) Iraanse veerkracht In Iran zijn op de universiteiten de afgelopen dagen opnieuw protesten uitgebroken. Het filmen daarvan is levensgevaarlijk en gebeurt daarom vaak vanachter de ramen van huizen en auto’s. Twee Iraanse filmmakers maakten van hun eigen opnames en video’s op sociale media een korte film: ‘Herinneringen van een Raam’. Collega Edwin Koopman belde met de makers. We praten door met historicus Peyman Jafari over de protesten en hoe Iraniërs de oorlogsdreiging van de VS ervaren.  Presentatie: Nadia Moussaid

De militaire operatie waarbij kartelbaas El Mencho omkwam, heeft Mexico in een nieuwe golf van geweld gestort. In Jalisco en andere deelstaten werden wegen geblokkeerd en voertuigen en winkels in brand gestoken. Critici waarschuwen dat de zogeheten onthoofdingsstrategie juist leidt tot méér geweld. Wat betekent dit voor burgers, voor de drugshandel en voor het WK voetbal dat eraan komt? Hoogleraar en Mexico-kenner Wil Pansters.  (12:06) Oekraïne onder druk Oekraïne houdt al vier jaar stand tegen Rusland en gaat nu het vijfde oorlogsjaar in. Ondanks zware militaire klappen en een hoge menselijke tol blijft het land weerstand bieden en ontwikkelde het zich tot een militaire factor van betekenis. Maar hoe houdbaar is die kracht? Wat gebeurt er op het slagveld, en hoeveel ruimte heeft president Zelensky onder toenemende internationale druk? We spreken met Bob Deen, Oost-Europadeskundige bij Instituut Clingendael. Presentatie: Nadia Moussaid

In Groot-Brittanië en Noorwegen heeft de publicatie van de Epstein-files al de nodige stof doen opwaaien. Maar, in de Verenigde Staten, waar het meerendeel van het verhaal zich heeft afgespeeld, lijken er nog weinig echte gevolgen te zijn. Waarom rollen er in de VS nog geen koppen over de Epstein-files? Lou Errens weet meer. (08:48) Europa heeft Oekraïne harder nodig dan andersom Oekraïne heeft na bijna vier jaar oorlog het meest innovatieve leger van Europa. En dus stelt Hubert Smeets dat wij Oekraïne meer nodig hebben dan andersom. Ondertussen legt fotograaf Eddy van Wessel de Oekraïense strijdvaardigheid van dichtbij vast. Presentatie: Sophie Derkzen.

Een VN-onderzoeksmissie concludeert dat er sterke aanwijzingen zijn voor genocide tijdens het beleg en de overname van de Soedanese stad El-Fasher. Een vooraanstaande onderzoeker van Yale University stelt dat we getuigen zijn van de grootste volkerenmoord sinds de Tweede Wereldoorlog, die we hebben zien aankomen. En zegt dat het conflict niet vergeten is, maar wordt genegeerd door de internationale gemeenschap. Daarover Benoit DeGryse, directeur van Stichting Vluchteling en Fons Orie, voormalig rechter aan het Joegoslaviëtribunaal. (16:49) Blindengemeenschap slaat bruggen in Riga In Letland wordt met argusogen naar Rusland gekeken, waar de oorlogsdreiging voelbaar is in de maatschappij. De Russen en de Letten in het land zijn wantrouwig tegenover elkaar door de oorlog in Oekraïne. En dat terwijl de blindengemeenschap juist samenwerkt en leeft in Riga. Podcastmaker Guido Spring maakte een geluidsportret van die stad, en in het bijzonder de blindengemeenschap in de stad.   Presentatie: Nadia Moussaid

Er werd rekening gehouden met de doodstraf voor de Koreaanse ex-president Yoon Suk Yeol, die met het leger probeerde het parlement buiten spel te zetten. Maar vandaag bleek in de rechtbank dat het levenslang wordt. De democratische orde is voor nu hersteld, maar het land blijft diep gepolariseerd. Hoe nu verder? Daarover Korea-deskundigen Casper van der Veen en Remco Breuker.  (14:21) Wat oorlog met onze podcastmakers deed Komende dinsdag is het vier jaar geleden dat Rusland begon met de grootschalige invasie in Oekraïne. Over deze oorlog maakten verslaggever Michiel Driebergen en collega Edwin Koopman de podcast Dichter aan het Front. Daarin neemt de gesneuvelde soldaat-dichter Maksym Kryvtsov de luisteraar mee naar het front met de vraag: wat doet oorlog met een mens? Vanaf vandaag staat een bonusaflevering online over de podcast zelf. Daarin vraagt collega Sophie Derkzen de makers hoe zij te werk zijn gegaan en waarom zij deze podcast hebben gemaakt. En ook: welk effect heeft de oorlog eigenlijk op de makers zelf gehad?  Presentatie: Nadia Moussaid

De Russische autoriteiten hebben het gebruik van de berichtenapp Telegram beperkt en er zijn zelfs berichten dat die helemaal zal worden verbannen. Opmerkelijk, want Telegram is voor Russen een enorm belangrijk communicatiekanaal, óók aan het front. Intussen krijgen de veiligheiddiensten de bevoegdheid om het hele internet af te sluiten als zij dat wensen. Wat betekent dat voor Russische burgers? Daarover Eva Cukier, slavist en journalist bij NRC. (10:10) Europa hangt ook financieel aan de VS  In de Bureau Buitenland special 'De dag dat Trump meer dan Groenland opeist' verkent journalist Maarten Schinkel, samen met diplomaten, militaire strategen en internationale experts, een denkbeeldig maar realistisch scenario: binnen 24 uur claimt de Amerikaanse president niet alleen Groenland, maar richt hij zijn blik ook op IJsland als strategisch doel. Hoe reageren Europa en andere bondgenoten op zo’n escalatie? Eén van de conclusies is dat de financiële verwevenheid met de VS een onderschatte zwakke plek is. Presentatie: Nadia Moussaid

Koken op houtskool en overal lopend naar toe: Cubanen zoeken noodoplossingen tijdens een van de diepste economische crises uit zijn geschiedenis. Daar is nu een acuut gebrek aan brandstof bijgekomen en de elektriciteit werkt ook niet meer.  De oorzaak is het stopzetten van olieleveranties door Venezuela en Mexico, op last van de Amerikanen. Antropoloog Sanne Derks woont in Cuba, keerde gisteren terug - en is nu bij ons in de studio. (14:21) Rondje Europa met Arjen van der Horst (15:33) Iraniërs dansen tegen regime Na het vermoorden van duizenden demonstranten durft in Iran niemand meer op straat te protesteren. Maar het verzet is niet dood. Begrafenissen van gedode demonstranten veranderen op een bijzondere manier in protest, zegt Iran-kenner en politiek socioloog Ladan Rahbari. Verslaggever Edwin Koopman sprak met haar.   Presentator: Sophie Derkzen

Morgen begint de veiligheidsconferentie in München. Een jaar geleden liet Amerikaans vicepresident JD Vance daar Europese leiders opschrikken met zijn waarschuwing voor een democratie die van binnenuit zou worden ondermijnd. Die woorden bleken geen losse provocatie, maar onderdeel van een bredere koers van de Trump-administratie. Vanuit Washington wordt actief geprobeerd invloed uit te oefenen op het Europese politieke en maatschappelijke debat. Jelle Postma, directeur van Justice for Prosperity, volgt deze ontwikkelingen op de voet en legt ons uit hoe de Amerikaanse regering haar conservatieve agenda in Europa probeert te pushen. (10:12) Hoe Hamas de eigen toekomst ziet De Amerikaanse president Trump zegt dat 'fase twee' van zijn Gaza-plan is begonnen. Voor Hamas betekent dat uiteindelijk: ontwapenen. Maar wil de beweging dat wel? En wat is er nog over van hun macht in Gaza? We spreken islamoloog en Hamas-kenner Joas Wagemakers van de Universiteit Utrecht over de toekomst van Hamas, intern verzet en het Amerikaanse wederopbouwplan Presentatie: Sophie Derkzen

Het premierschap van Keir Starmer lijkt aan een zijden draadje te hangen. Na de onthullingen in het Epstein-schandaal moest zijn stafchef, een van zijn belangrijkste politieke adviseurs, het veld ruimen. De oppositie roept om het vertrek van Starmer, die vandaag bijeenkomt met zijn partijgenoten. Wat betekent het voor het VK als er nu weer een premier voortijdig moet vertrekken? Daarover correspondent Anne Saenen en politicoloog Casper Kirkels van de Radboud Universiteit. (12:33) Europese redzaamheid in Big Tech Wat is ervoor nodig om in Europa echt digitaal los te komen van de Amerikanen, en kan dat? Deze week staat het weer op de agenda van de Tweede Kamer. In onze televisie-uitzending pleitten tech-expert Bert Hubert en Barbara Kathmann van GroenLinks-PvdA voor meer Europese slagvaardigheid. We praten door met Paul Verhagen, die onderzoek doet naar geopolitiek en technologie, o.a. aan het Haagse Centrum voor Strategische Studies HCSS. Presentatie: Sophie Derkzen