DS Vandaag

“Alcohol schaadt de gezondheid.” Die zin moet voortaan op alcoholreclame staan. Volgens de brouwers worden gezellige drinkers gestigmatiseerd en dreigt onze biercultuur af te kalven. Gezondheids- en verslavingsexperten wijzen dan weer op de wetenschap. Welke argumenten snijden hout? En vooral: welke campagne heeft zijn doel bereikt? ­ “Al in 2024, bij de vorming van de federale regering, spraken de meerderheidspartijen af om de regels rond alcoholreclame te verstrengen”, weet collega Benthe Vermeulen van de Binnenlandredactie. In maart klopten ze de tekst af: de bestaande slogan “alcoholmisbruik schaadt de gezondheid” zou vervangen worden door “alcohol schaadt de gezondheid”. Grote voortrekker in dezen was/is minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit), in stilte gesteund door premier en geheelonthouder Bart De Wever (N-VA). ­ Opvallend genoeg was het onder meer De Wevers eigen partij, de N-VA, die zich afgelopen woensdag meteen aansloot bij de plotse mediacampagne van de steigerende brouwers. Ook de MR en CD&V toonden zich vurige verdedigers van de biercultuur, de frisse pint, het gezelligheidsdrinken. Waarom is de verstrenging zo kwalijk? We vragen het aan Ben Mouling, bezieler van Kroegtijgers, die op 12 september een Nationale Cafédag organiseert. ­ Maar we bellen ook met Katleen Peleman van het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs (VAD), die verbaasd luistert naar de “zwakke argumenten” van de brouwers. Volgens haar is het voldoende wetenschappelijk bewezen dat alcohol de gezondheid schaadt, en gaat het hier niet om een verbod – noch een nultolerantie. ­ Eén vraag die altijd terugkomt is: in welke mate mag of moet de overheid zich moeien met de leefwijze van de burgers? Hebben we het recht om ongezonde keuzes te maken? Of heeft Vandenbroucke intussen zijn slag thuisgehaald? Iedereen praat over de alcoholrel en heeft de slogan intussen gehoord... ­ Kop of munt is terug. Wil je de nieuwste aflevering van onze economiepodcast Kop of munt beluisteren? Luister en volg hier: De Standaard Spotify Apple podcasts ­ Journalist Benthe Vermeulen | Gasten Katleen Peleman (VAD), Ben Mouling (Kroegtijgers) | Presentatie Marjan Justaert | Redactie Ima Posselt, Marjan Justaert | Eindredactie Ima Posselt | Audioproductie en muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Too little, too late, too silent? De Gentse universiteit krijgt kritiek op haar aanpak van de zaak-Cofnas. Er loopt een tuchtprocedure tegen de Amerikaanse rassenwetenschapper, vanwege controversiële uitspraken, de polemiek piekt. Dreigt de zaak in het gezicht van rector Petra De Sutter te ontploffen? ­ Sinds mei staat de Amerikaanse biologiefilosoof Nathan Cofnas op de payroll van de UGent als postdoctoraal onderzoeker. Toen al was duidelijk dat de man en zijn theorieën omstreden zijn. Volgens Cofnas hebben – kort gesteld – niet alle rassen hetzelfde aangeboren cognitief vermogen, mensen met een zwarte huidskleur zouden een lager IQ hebben. Twee jaar geleden leidden die standpunten al tot zijn ontslag aan de universiteit van Cambridge. ­ “Sindsdien had hij met Cambridge een eitje te pellen”, aldus redacteur Lotte Lambrecht van de Binnenlandredactie. De zaak-Arday bleek de gedroomde kans. Op zijn blog beschuldigde Cofnas de mediagenieke zwarte prof Jason Arday van plagiaat, om zo zijn punt te maken en het diversiteitsbeleid van Cambridge onderuit te halen. Na de publicatie van het blogbericht, nam Arday ontslag en niet veel later werd hij levenloos teruggevonden. ­ Zijn uitspraken over Arday worden aangehaald in de schorsingsbrief van de UGent, die Cofnas op 20 augustus in de bus kreeg. Sindsdien meet hij zich een slachtofferrol aan, waarvoor hij bijval krijgt. Voor de UGent is de zaak bijzonder vervelend, want de universiteit moet zwijgen over lopende tuchtprocedures. Intussen groeit de kritiek op de aanpak, bijvoorbeeld: had Cofnas überhaupt aangesteld moeten worden? ­ Kop of munt is terug. Wil je de nieuwste aflevering van onze economiepodcast Kop of munt beluisteren? Luister en volg hier: De Standaard Spotify Apple podcasts ­ Journalist Lotte Lambrecht | Presentatie Marjan Justaert | Redactie Marjan Justaert, Ima Posselt | Eindredactie Ima Posselt | Audioproductie Joris Van Damme | Muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Drugsgeweld zet Brussel steeds meer onder druk. In verschillende wijken volgen schietpartijen en drugsincidenten elkaar op, terwijl bewoners klagen over openlijk dealen, overlast en een groeiend gevoel van onveiligheid. “De enige boodschap die ik hoorde, was dat het er nog nooit zo slecht aan toegaat als nu”, zegt binnenlandjournalist Pieter Van Maele. In de Noordwijk is die crisis bijzonder zichtbaar. Binnenlandjournalist Pieter van Maele trok er meerdere dagen rond en bleef er ook slapen. Hij zag hoe dealers openlijk opereren, verslaafde mensen drugs gebruiken op straat en bewoners proberen overeind te blijven. “Het lijkt een parallel universum dat moeilijk te beschrijven valt”, aldus Pieter. Maar de problemen reiken verder dan de Noordwijk. Ook elders in Brussel laait het drugsgeweld op, terwijl politici vooral naar elkaar wijzen. “Het is een politiek spel geworden waar eigenlijk heel weinig oplossingen naar voren komen”, stelt wetstraatjournalist Jeroen Struys. Hoe is Brussel hier beland? Waarom krijgt niemand echt vat op het drugsgeweld? En wat is er nodig om de stad opnieuw leefbaar te maken? Journalist Jeroen Struys, Pieter Van Maele | Presentatie Lise Bonduelle | Redactie Tara Van Eycken, Lise Bonduelle, Fien Dillen | Eindredactie Fien Dillen, Lise Bonduelle | Audioproductie Joris Van Damme | Muziek Brecht Plasschaert See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël vecht al op verschillende fronten, maar premier Benjamin Netanyahu richt zijn pijlen nu ook op Turkije. Een Israëlisch bombardement op een verlaten luchthaven in Syrië, op amper 80 kilometer van de Turkse grens, roept daarbij veel vragen op. "De Israëlische regering is heel bedreven in pyromanie”, zegt buitenlandjournalist Jorn De Cock. ­ De verkiezingskalender hangt boven deze confrontatie. Netanyahu moet op 27 oktober opnieuw langs de kiezer en kan zich volgens de peilingen allerminst zeker voelen van een nieuwe ambtstermijn. Daardoor wordt ook de vraag relevanter wat hij politiek te winnen heeft bij aanhoudende hoogspanning. ­ Is Turkije werkelijk een strategische bedreiging voor Israël? Of creëert Netanyahu bewust het beeld van een nieuwe vijand in aanloop naar de verkiezingen? En wat gebeurt er als politieke provocatie omslaat in een echte militaire escalatie? Buitenlandjournalist Jorn De Cock legt uit wat er achter die nieuwe spanningen zit en waarom de komende maanden bijzonder onvoorspelbaar kunnen worden. ­ CREDITS Journalist Jorn De Cock| Presentatie Lise Bonduelle| (Eind)redactie Lise Bonduelle, Fien Dillen| Audioproductie Joris Van Damme| Muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Angie Nixon uit Florida is niet de eerste en zal ook niet de laatste zijn. De “progressieve” kandidaten scoren opvallend goed bij de Democratische voorverkiezingen in de VS. De blauwe achterban omarmt dus stilaan het ooit zo verguisde socialisme. Volgt ook de rest van de Amerikaanse kiezers? ­ De overwinning van Abdul El-Sayed bij de Democratische voorverkiezingen in Michigan deze zomer sprong het meest in het oog. Hij haalde het van de meer traditionelere kandidaat uit zijn partij, en vervoegt zo het lijstje progressieven die aan een opmars bezig zijn. Ze verenigen zich onder de naam Democratic Socialists of America (DSA), geen partij maar een beweging. Bekende leden zijn de New Yorkse burgemeester Zohran Mamdani en Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez. Hun strijdpunten? Onder meer betaalbaarheid. Van woningen, gezondheidszorg, voeding, noem maar op. ­ “Hun electoraat wordt dikwijls omschreven als wit, hoogopgeleid en downwardly mobile”, weet Roeland Termote van de Buitenlandredactie. “Dat wil zeggen dat ze minder verdienen dan hun ouders.” De kiesvijver uitbreiden vormt nog een uitdaging voor DSA, want eigenlijk zet de partij in op de arbeidersklasse, ze willen de working class American een beter leven bezorgen. ­ De échte lakmoesproef voor de socialisten vormen de midterms in november. Dan moeten ze het immers opnemen tegen een Republikeinse tegenkandidaat. Vergis je niet, zegt Roeland, “binnen de partij vormen de progressieven nog altijd een minderheid. Maar wel een minderheid met een vechtlust die aantrekt, en de wind in de zeilen.” Dat laatste heeft alles te maken met het beleid van Trump, dat zich laat voelen in de portemonnee van de gewone Amerikaan. ­ CREDITS Journalist Roeland Termote | Presentatie Marjan Justaert | Redactie Ima Posselt, Marjan Justaert, Alina Churikova | Eindredactie Ima Posselt | Audioproductie en muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het leek altijd een verre dystopie: robots die zelfbewust worden en de wereld overnemen. Maar nu AI-agents op eigen houtje bedrijven blijken te kunnen hacken, komt dat doembeeld plots een stuk dichterbij. “De technologie wordt razendsnel krachtiger en tegelijk moeilijker onder controle te houden”, zegt technologiejournalist Dominique Deckmyn. ­ Amerikaanse technologiebedrijven OpenAI en Anthropic zitten verwikkeld in een race om de meest geavanceerde modellen te bouwen. Maar hoe beter je zo’n AI leert hacken, hoe gevaarlijker hij ook kan worden. “Het is plots een erezaak geworden om de controle over je eigen AI-agents te verliezen”, aldus Dominique Deckmyn. ­ Wat gebeurt er als zulke agents straks ook onze mails beantwoorden, aankopen doen of belastingformulieren invullen? Wie is aansprakelijk als ze daarbij iets illegaals doen? En kan de politiek nog vat krijgen op een technologie die sneller evolueert dan de regels errond? Journalist Dominique Deckmyn legt uit waar het écht misloopt en waarom niet de wil van AI, maar die van zijn makers het grootste risico vormt. ­ CREDITS Journalist Dominique Deckmyn | Presentatie Lise Bonduelle| (Eind)redactie Lise Bonduelle, Tara Van Eycken| Eindredactie Tara Van Eycken| Audioproductie Joris Van Damme | Muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De VS beschuldigen China van tariefontwijking en wijzen ook de EU met de vinger. “Dit is duidelijk een escalatie”, zegt Nico Tanghe. Waar gaat de handelsoorlog van Trump heen? ­ Volgens het Witte Huis zouden meer dan 40 landen China helpen om de hoge Amerikaanse importtaksen te omzeilen. Chinese producten zouden via omwegen naar de VS stromen, om zo aan de hoge Amerikaanse importtarieven te ontsnappen. De VS spreken zelfs van een scam. ­ De regering-Trump viseert ook Europa en waarschuwt dat betrokken landen strenge straffen riskeren. Zo sleurt Trump Europa nog dieper in zijn handelsoorlog met China en plaatst hij ons voor een moeilijke keuze, vertelt collega Nico Tanghe. ­ Waar gaat die handelsoorlog tussen de VS en China heen? En wat betekent deze nieuwe escalatie voor de EU? Credits ­ Journalist Nico Tanghe | Presentatie en redactie Yves Delepeleire | Eindredactie Alina Churikova | Audioproductie Joris Van Damme | Muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

"We bleven geloven dat grote bosbranden voor elders en later zouden zijn." Zo luidde de kop boven de opiniebijdrage van David Van Reybrouck, Denker der Nederlanden, maandag in De Standaard. De tekst raakte een snaar bij opvallend veel mensen. Zal zijn wake-up call (deze keer écht) tot politieke actie leiden? ­ Hij schreef dé opiniebijdrage van de week, zoveel is zeker. Alleen al de Instagrampost van De Standaard over de cri du coeur van David Van Reybrouck werd tienduizenden keren gelezen, geliket en gedeeld. 's Anderendaags publiceerde de Nederlandse krant Trouw prompt de integrale tekst op de voorpagina. ­ In zijn tekst verbindt de schrijver de vernietigende brand in de Hoge Venen aan de opwarming van de aarde. "Mogelijk is de natuurbrand door de mens aangestoken", zegt hij in onze podcaststudio, "maar het is te gemakkelijk om het daarop te houden. Laat ons oorzaak en aanleiding niet verwarren. De extreme droogte en hittegolven die de brand in de hand werken, zijn een gevolg van de klimaatverandering." ­ Veel mensen - méér dan enkel de groene kiezers – liggen ervan wakker, zo blijkt uit de reacties op Van Reybroucks opinie, maar ook uit andere cijfers. "Uit een recent onderzoek van de FOD Volksgezondheid blijkt dat 83 procent van de mensen vindt dat we de klimaattransitie minstens op dit tempo of sneller moeten verderzetten. Er is dus een ontzettend groot draagvlak voor een ambitieus klimaatbeleid." ­ Met veel vuur breekt Van Reybrouck een lans voor moedige maatregelen die het kortetermijndenken overstijgen. "Ik verwacht van bewindslui dat ze ook zeggen dat een aantal dingen pijn gaan doen. Ik verwacht geen Sinterklaas-verhaaltjes." Het is broodnodig, concludeert hij, want wat deze week onomstotelijk bewezen is, is dat natuurrampen geen ver-van-mijn-bedshow meer zijn, ze gebeuren hier en nu, bij ons. En dat de klimaatverandering vandaag het grootste veiligheidsrisico vormt voor een samenleving. ­ Gast David Van Reybrouck | Presentatie Marjan Justaert | Redactie Alina Churikova, Ima Posselt, Marjan Justaert | Eindredactie Alina Churikova | Audioproductie Joris Van Damme | Muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne lijkt soms naar de achtergrond verdwenen. Maar op het terrein wordt hij alleen maar dodelijker. Juli was zelfs de dodelijkste maand voor Oekraïense burgers sinds de eerste maanden van de oorlog. De grootste oorzaak is een nijpend tekort aan luchtafweer door het wegvallen van Amerikaanse steun. ­ Dat zet een ongemakkelijke tegenstelling op scherp. Oekraïne boekt lokaal terreinwinst en slaagt er steeds beter in om Rusland diep op eigen grondgebied te raken. Maar Rusland blijft raketten en drones produceren, krijgt steun van onder meer Noord-Korea en past zijn strategie telkens opnieuw aan. Zo blijft de oorlog zichzelf voeden: elke aanval lokt een zwaardere tegenaanval uit. ­ Daarbovenop valt de Amerikaanse steun grotendeels weg en ook de steun van Europa blijkt niet onvoorwaardelijk. En terwijl vredesgesprekken zo goed als stilgevallen zijn, rekent Vladimir Poetin erop dat de oorlogsmoeheid in het Westen alleen maar groter wordt. “Poetin blijft ervan overtuigd dat hij de langste adem heeft,” zegt buitenlandjournalist Dominique Minten. ­ Is Oekraïne dan echt aan de winnende hand, zoals het de voorbije maanden soms leek? Of wordt deze oorlog juist uitzichtlozer? Buitenlandjournalist Dominique Minten legt uit waarom een doorbraak verder weg lijkt dan ooit en waarom wat er in Oekraïne gebeurt ook Europa steeds dichter raakt. ­ CREDITS Journalist Dominique Minten| Presentatie Lise Bonduelle| Redactie Lise Bonduelle, Tara Van Eycken| Eindredactie Tara Van Eycken| Audioproductie Brecht Plasschaert| Muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Op een paar dagen tijd transformeerden de Hoge Venen – een populaire trekpleister – van idylle naar inferno. De grootste natuurbrand uit de recente geschiedenis legde al 3.000 hectare in de as. Nochtans wíst men van bepaalde risico's. Hoe is het zover kunnen komen? ­ De koning zakte maandag af naar de Hoge Venen, om de hulpdiensten en buurtbewoners een hart onder de riem te steken. Sinds vrijdag woedt in de streek rond de Baraque Michel een wilde veenbrand, die bij het opnemen van deze podcast nog altijd niet onder controle was. Volgens minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin (MR) is het duidelijk dat "de klimaatverandering de brand heeft doen ontsporen". De kamercommissie Binnenlandse Zaken komt vervroegd bijeen. ­ Dé vraag: hoe is het zo snel kunnen escaleren? Ter plaatse zijn de mensen (nog) niet bezig met de zoektocht naar een zondenbok, vertelt collega Yumi Demeyere, die sinds zaterdag in de regio is. "Er heerst een enorme solidariteit onder de mensen en met de hulpverleners", stelt ze vast. Yumi ondervond aan den lijve hoe akelig het is als de rook met rasse schreden nadert en 's nachts de lucht verandert in een oranjerode gloed. "Ik heb mijn wekker elke twee uur laten afgaan om te kunnen vertrekken als het vuur te dichtbij zou komen." ­ ­ Nochtans komt de brand niet uit de lucht vallen, weet Lennart Fernandes van de wetenschapsredactie. De veengrond van de Hoge Venen zou de natste van België moeten zijn, maar door (bewuste) drainage is hij enorm brandbaar geworden. "Daar komt bij dat we net als in de rest van Europa deze zomer een uitzonderlijke droogte hebben meegemaakt, aangewakkerd door de klimaatverandering. Met die cocktail van elementen was het een kwestie van tijd voor het eens fout ging lopen." Waarom was ons land niet beter voorbereid? Hoe gaat het intussen met de buurtbewoners? En krijgt de brand nog een politiek staartje? ­ Journalisten Yumi Demeyere en Lennart Fernandes | Presentatie Marjan Justaert | Redactie Ima Posselt, Marjan Justaert | Eindredactie Fien Dillen | Audioproductie en muziek Brecht PlasschaertSee omnystudio.com/listener for privacy information.