Voorproevers

Eind negentiende, begin twintigste eeuw, een schilder van het volk, krachtige lijnen, grove vlakken, afgewezen aan de Antwerpse academie. Nee, het gaat hier niet over Vincent Van Gogh, maar over Eugeen Van Mieghem. Die staat vooral bekend als de chroniqueur van de kaaien, de vingervlugge tekenaar van zakkennaaisters en landverhuizers, maar hij was veel meer dan dat. Hij verbeeldde ook de intrede van de moderniteit in Antwerpen, de music-halls en boulevards. Eric Rinckhout schreef zijn biografie.

In veel kunsttakken zijn vrouwen nog altijd dramatisch ondervertegenwoordigd. Vaak wordt daarbij een beetje makkelijk verwezen naar het moederschap. Is dat moederschap de sloophamer van het kunstenaarschap? Of toch vooral een inspiratie? Een motor? En waarom worden moeders vaak als monsters voorgesteld, zeker in horrorfilms als 'Carrie' en 'Rosemary's baby'? Jozefien Van Beek is zelf moeder én maker, ze schreef een boek over de spreidstand tussen kind en kunst.

In 1933 woonde Albert Einstein een halfjaar in De Haan. Dat was niét voor de gezonde zeelucht. Er was geen andere keus; terwijl Einstein op weg was van Amerika naar zijn huis in Duitsland, was Hitler aan de macht gekomen. Einstein, Jood, intellectueel en dus niét graag gezien door Nazi's, vond het veiliger om niét de grens over te steken. Hij kreeg onderdak in het huis van vrienden in De Haan. Arnout Hauben maakte er tv over. Gustaaf Cornelis keek naar 'Interview met de geschiedenis'.

Iedereen krijgt vroeg of laat te maken met verlies. Toch voelt rouwen vandaag vaak eenzaam. De vanzelfsprekende plekken waar we elkaar ontmoetten - het café, de parochie, het cultuurhuis - verdwijnen langzaam uit het straatbeeld. Pieter Deknudt, die met de organisatie Reveil een kleine rouwrevolutie in gang zette, toont aan hoe je rouw opnieuw samen kan beleven.

Eenzaamheid lijkt een van dé problemen van onze tijd: er is een minister van eenzaamheid in de UK er zijn eenzaamheidsactieplannen bij ons en in onze buurlanden. Anja Machielse doet onderzoek naar de complexe aard van eenzaamheid en hoe we daarmee om kunnen gaan. Ze laat zien dat eenzaamheid een krachtige emotie is die ons uitdaagt om na te denken over onze relaties, keuzes te maken en nieuwe wegen in te slaan.

Is het nog mogelijk om constructieve en respectvolle publieke debatten te voeren over het klimaat, transgender-atleten of klassenjustitie? Terwijl desinformatie, populisten en internettrollen ons proberen te misleiden, buitelen ook goedbedoelde en redelijke argumenten over elkaar heen in alsmaar chaotischer discussies. Filosoof Simon Truwant zoekt manieren om uit dit kluwen te geraken en het publiek debat te redden.

Neuropsycholoog Erik Scherder pleit al jaren voor meer beweging om onze hersenen in conditie te houden. Het is zowat zijn levenswerk. Met de opkomst van AI dreigen we opnieuw meer gemakzuchtig te worden. Scherder noemt AI daarom Afnemende Intelli­gentie. We zitten massaal voor een scherm, worden mentaal en fysiek steeds minder uitgedaagd. Hoe minder we hoeven te doen, hoe beter, lijkt het. In zijn boek 'Liever moe dan lui' legt hij waarom we daar niet aan mogen toegeven.

Als er talloze generaties aan traumatische herinneringen in ons vastzitten, dan zit er zeker ook een meervoud van generaties aan troost in ons lichaam. Kunnen we van trauma naar troost bewegen? En als dat kan: hoe doen we dat? In 'Zo zingt de pijn' onderzoekt schrijver Aya Sabi of intergenerationeel trauma om te zetten is in intergenerationele troost. Een poëtische, helende zoektocht, uit het hoofd en in het lijf, naar een gevoel van veiligheid in het hier en nu.

Werner Loens is pas gepensioneerd Michelin-inspecteur. Hij schreef een boek over leven en werk. Yannick Vermeire is culinair journalist voor Weekend Knack. Hij las het boek van Loens. Twee kenners van de betere keuken over goed eten en waar je dat kunt leren. Over inspirerende opvoeders. Over aha-ervaringen aan tafel. Over hardwerkende ondernemers in vele restaurants in Vlaanderen. En over het belang van een blikopener.

Lore Dewulf is hoogbegaafd en pedagoog. Vanuit haar praktijk ondersteunt ze hoogbegaafden. Ze schreef een boek over haar eigen ervaringen en die van andere hoogbegaafden. Een poging om te vatten wat dat juist inhoudt, hoogbegaafdheid. Niet als label of diagnose, maar ook niet als privilege of als probleem. Wel als een manier van denken, voelen en ervaren.