De Dag

Het is donker op Cuba. Grote delen van de dag, en van de nacht, zitten mensen op het eiland zonder stroom. De oorzaak: een groot tekort aan olie. Het verouderde energienetwerk draait daar op. Cuba haalde veel olie uit Venezuela, maar de Amerikaanse president Trump blokkeert dat nu. De olietekorten komen bovenop andere problemen, en maken die ook groter. In de winkels ligt minder eten, het openbaar vervoer rijdt niet meer, en de straten liggen vol met vuilnis dat niet meer wordt opgehaald. In deze podcast vertelt antropoloog Sanne Derks van de Wageningen Universiteit, die in Havana woont, wat zij meemaakt in haar wijk. Correspondent Boris van der Spek, die laatst nog op Cuba was, legt uit hoe het land in deze situatie terechtgekomen is.  Reageren? Mail: [email protected] Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra Redactie: Ulrike Nagel

"De vogel roept au, dus ik help 'm gauw". Maar een vogel zegt geen au en dat weet een kind van 16 maar al te goed. En toch is dit een voorbeeld uit het lesmateriaal voor kinderen in het speciaal onderwijs. De boeken waar zij uit moeten leren, sluiten totaal niet aan. En dat terwijl er bijna 110.000 kinderen in het gespecialiseerd onderwijs les krijgen. Steffie van der Meijden legt in podcast De Dag uit wat dit voor effect heeft in de klassen. "Er vloog weleens een lesboekje door het lokaal". De macht van de uitgevers is groot, schetst redacteur Merel Stikkelorum. Er is geen geld te verdienen voor hen, dus zijn de boeken er niet. Maar er is hoop: het platform GOpen maakt nu lesmateriaal speciaal voor het gespecialiseerd onderwijs.  Reageren? Mail naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Ulrike Nagel

Ze werd gedrogeerd door haar eigen man, met wie ze 50 jaar samen was. Ze werd verkracht, door hem en door 50 andere mannen. En ze stond maandenlang ferm en krachtig in de rechtszaal tegenover al die daders. Gisèle Pelicot groeide uit tot een wereldwijd icoon tegen vrouwengeweld. Sinds de uitspraken in de rechtszaal bleef Pelicot stil, tot nu.  Gisèle Pelicot schreef het boek Ode aan het Leven. Nieuwsuur-verslaggever Saskia Dekkers interviewde Pelicot in Parijs en blikt in deze aflevering terug op de zaak. Pelicot vertelt dat het voelde alsof een TGV over haar heen reed. Maar al het applaus voor de deuren van de rechtbank hield haar staande. Ze voelde dat haar zaak, ook de zaak van al die andere vrouwen was en hoopt nu een symbool van hoop te zijn voor hen: "ik ben in de wederopbouw, dat is ook mooi. Je moet altijd blijven hopen". Reageren? Mail naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Judith van de Hulsbeek

Van Spanje tot het Verenigd Koninkrijk en ook in ons land zijn er plannen voor een verbod op sociale media voor jongeren. Wereldwijd zijn landen bezig met de gevaren van apps als Tiktok, Instagram en Facebook. Jongeren voelen zich minder gelukkig door al het scrollen en de eenzaamheid groeit, blijkt uit onderzoeken. De sociale media hebben een duidelijk effect op de mentale gezondheid en de roep om daar wat aan te doen, groeit. En precies daarom kozen ze er in Australië twee maanden geleden voor om sociale media te verbieden voor kinderen en jongeren onder de 16 jaar oud. Hoe gaat het nu het verbod even actief is? Correspondent Meike Wijers sprak met kinderen, ouders en experts en maakt de balans op in deze aflevering van podcast De Dag. Wat kunnen we leren van het eerste land ter wereld dat sociale media verbood? Reageren? Mail naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Ulrike Nagel

"De mooiste hondenbaan", zo noemt de Vereniging van Raadsleden het werk als gemeenteraadslid. Raadsleden maken echt het verschil voor de inwoners, vinden ze, en dat weegt zwaarder dan de ellende die ook steeds vaker bij het werk hoort. Want een derde van de raadsleden kreeg in de afgelopen bestuursperiode te maken met agressie, bedreigingen of geweld. Het werk doen ze ook nog eens bijna allemaal naast hun gewone baan. En het kost je al gauw een hoop avonden aan vergaderingen en andere bijeenkomsten - en dan heb je je dossiers nog niet gelezen.  Toch stelt driekwart van de raadsleden zich opnieuw verkiesbaar. Waarom? Wat maakt dit voor hen zo'n mooie hondenbaan? Dat vertellen raadsleden Jelte Kolkman uit Rheden, Boris van Oosterom uit Montferland en Hadewych den Ridder uit Moerdijk.  Reageren? Mail: [email protected] Presentatie en montage: Dieuwke Teertstra Redactie: Judith van de Hulsbeek

Wanneer en hoe je dood gaat heb je meestal niet in de hand. Maar je kunt wel helemaal zelf bepalen wat er daarna met je lichaam gebeurt. En daar komen steeds meer mogelijkheden bij. De keuze was altijd tussen cremeren, begraven of schenken aan de wetenschap. Maar er komen nieuwe technieken aan, zoals resomeren en humaan composteren. En ook begraven hoeft niet meer op een rijtje op een begraafplaats of kerkhof. In de podcast vertelt begrafenisondernemer Erik van Zoest waarom hij veel voordelen ziet in resomeren, een techniek die al bestaat maar die in Nederland nog niet is toegestaan. Onderzoeker Brenda Mathijsen vertelt wat de nieuwe trends zijn in de uitvaartwereld en aan welke behoefte deze nieuwe trends voldoen. Reageren? Mail naar [email protected] Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel Redactie: Lisa Konings en Ulrike Nagel

Alle ministersposten voor het nieuwe kabinet zijn ingevuld.  Jaimi van Essen, 34 jaar jong en wethouder in Deventer wordt namens D66 minister van Landbouw. Dat is een van de moeilijkste posten in het nieuwe kabinet. Van Essen zal het land van het stikstofslot moeten halen, én tegelijkertijd de boeren weer perspectief geven. In Den Haag is Jaimi van Essen nog een grote onbekende, maar Leo van Raaij van Dagblad Tubantia volgt hem al jaren. In de podcast vertelt hij wat de bestuursstijl van de nieuwe minister is. Lars Geerts van de politieke redactie van de NOS legt uit hoe D66 bij hem uitkomt, wat voor ministerie hij aantreft en welke keuzes hij zal moeten maken. Roy Meijer van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt, belangenbehartiger van jonge boeren kende Jaimi van Essen ook nog niet, maar hij heeft goede hoop dat de nieuwe minister samen met de agrarische sector eindelijk een oplossing gaat brengen in het vastgelopen en gepolariseerde conflict over stikstof. Reageren? Mail naar: [email protected]  Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel Redactie: Ulrike Nagel

Keir Starmer zit in het nauw. De Britse premier krijgt kritiek van alle kanten en volgens de Britse pers is het niet de vraag óf, maar wanneer Starmer Downing Street 10 verlaat. Uit de laatste documenten uit de Epstein-files blijkt dat Peter Mandelson nauwe banden had met Epstein. En Starmer benoemde juist Mandelson tot ambassadeur in de VS.  Correspondent Arjen van der Horst leest in podcast De Dag voor uit de e-mails die Epstein en Mandelson met elkaar uitwisselden. De twee bespraken de politiek en Mandelson lichtte Epstein vroeger dan toegestaan in over grote politieke beslissingen. De vraag in het Verenigd Koninkrijk is nu: hoeveel wist premier Starmer over deze nauwe vriendschap toen hij Mandelson naar Washington stuurde?  Reageren? Mail naar [email protected] (mailto:[email protected]) Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: IJsbrand Terpstra

Van biathlon tot freestyle-skieën, en natuurlijk het langebaanschaatsen: de Olympische Winterspelen zijn een vierjaarlijks hoogtepunt voor berg- en ijssporten.  Vandaag begint in Milaan en Cortina d’Ampezzo de vijfentwintigste editie. Dat deze spelen er zouden komen, was niet vanzelfsprekend. Kandidaat-steden trekken zich terug, en door het opwarmende klimaat kan het ook op steeds minder plekken. Het IOC, internationaal Olympisch Comité maakt zich zorgen daarover. Ayolt Kloosterboer van NOS-sport is al een week in de Italiaanse Alpen. Hij vertelt hoe deze spelen zijn georganiseerd. Het doel was om zoveel mogelijk bestaande faciliteiten te gebruiken. Dat voorkomt verspilling maar het gevolg zijn hele lange reistijden tussen de locaties. Het zijn de minst compacte spelen ooit. Rob Ramaker van de NOS Klimaatredactie verdiepte zich in het beleid van het Internationaal Olympisch Comité en de onderzoeken over de toekomst van de winterspelen, nu sneeuw steeds schaarser wordt door klimaatverandering. Reageren? Mail naar [email protected]  Presentatie & montage: Mattijs van de Wiel Redactie: Ulrike Nagel en IJsbrand Terpstra

Nu ziet het er nog uit als een roze goedje met zwarte puntjes, alleen te zien onder microscoop. Niet iets dat meteen de eetlust opwekt. Maar in een laboratorium van de Wageningen Universiteit (WUR) wordt er hard gewerkt om klompjes cellen uit te laten groeien tot een stevig stukje makreel of een inktvisring. Zonder dat daar een visnet aan te pas hoeft te komen.  Net als kweekvlees wordt kweekvis gezien als mogelijke oplossing voor overbevissing en dierenleed. Maar ook bij kweekvis is er nog een lange weg te gaan voor het in de schappen ligt. De kweken bevatten nu zo'n 5 tot 15 miljoen cellen. Een kilo kweekvis bevat er ongeveer 2 tot 3 biljoen.  Rene Wijffels, hoogleraar bioprocestechnologie aan de WUR, vertelt dat ze op dit moment werken aan makreel, baars en inktvis. "Cellen van inktvis groeien heel snel weer aan, dus dat is voor onze proeven heel gunstig." In de toekomst willen ze ook zalm en kabeljauw gaan kweken.  Presentator Marco Geijtenbeek bezoekt het lab en kijkt met de onderzoekers hoe zij voor elkaar proberen te krijgen dat de cellen blijven delen, dat ze aan elkaar blijven plakken, dat er uiteindelijk een stukje kweekvis ligt dat in de winkel te kopen is?  Met Wijffels heeft hij het ook over de hobbels naar grootschalige productie van kweekvis. De ontwikkeling van labgemaakt vlees of vis kost veel geld, en dus een lange adem van investeerders. In Europa is verkoop van kweekvlees en -vis nog niet toegestaan. Een van de Nederlandse ontwikkelaars van labvlees ging onlangs failliet. Wijffels denkt dat ze in Wageningen binnen een of twee jaar wel een eetbaar stukje vis hebben gecreëerd. Hij hoopt dat het hele goedkeuringsproces dan al wat sneller verloopt.  Reageren? Mail naar [email protected]  Presentatie & montage: Marco Geijtenbeek Redactie: Ulrike Nagel