Semi Interessant | Wetenschap, feitjes en humor in één

Je kunt alles goed doen, elke ochtend om half zes opstaan, en toch je enthousiasme kwijtraken. Dat overkwam Lienke de Jong, oprichter van Dear Good Morning, terwijl ze vijf jaar aan een boek over enthousiasme schreef. Midden in corona verdween haar vonk volledig, juist toen ze anderen de hele dag enthousiast probeerde te houden.Probeer Moneybird 120 dagen gratis uit via moneybird.nl/semi-interessant ⁠⁠⁠Goed voor je boekhouding, goed voor onze show.In De Enthousiasme-revolutie zocht Lienke uit waarom dat gebeurt. Ze sprak meer dan honderd mensen en dook met onderzoeker Rijn Vogelaar het brein in. Wat blijkt: enthousiasme kun je niet aanzetten en niet trainen, maar je kunt het wel voeden.Lienke legt uit wat er in je brein gebeurt op het moment dat de vonk ontstaat, waarom druk zijn die vonk dooft, en hoe je een naam geeft aan de stem die je tegenhoudt. Nick en Ruben blijken die stem allebei te kennen: bij Lienke heet hij Gerda, bij Ruben Jeffrey. En de vraag die blijft hangen: kan enthousiasme ook gevaarlijk zijn?Je leertwaarom je je enthousiasme kunt verliezen terwijl er niks mis isdat enthousiasme iets anders is dan passie, en hoe ze elkaar voedenwat er in je brein gebeurt op het moment dat je enthousiast wordthoe je een naam geeft aan de stem die je tegenhoudtwaarom druk zijn je vonk dooftof enthousiasme ook gevaarlijk kan zijn__Shownotes en bronnen: https://www.semiinteressant.nl/shownotes📬 Stuur je vragen of gasttips naar: [email protected] ons:Instagram: https://www.instagram.com/semiinteressant/TikTok: https://www.tiktok.com/@semiinteressant_podcastSteun ons met een klein bedrag via: vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠___Hoofdstukken00:00 Welkom terug, Lienke de Jong00:40 Dilemma's: toxic positivity of oprechte sipheid02:34 Waarom Lienke een boek over enthousiasme schreef05:35 Moneybird07:24 Alles kiezen vanuit enthousiasme09:36 Enthousiasme versus passie10:07 Wat enthousiasme met je brein doet13:50 Hoe corona haar vonk doofde18:37 Waarom we minder zijn gaan voelen21:21 Geef je negatieve gedachte een naam: Gerda27:51 Kun je enthousiasme trainen34:23 Kan enthousiasme ook gevaarlijk zijn35:46 Wanneer kinderen hun enthousiasme verliezen38:35 Les van de week: waar word je enthousiast van

Een ochtendroutine veranderde het leven van Lienke de Jong. De oprichter van Dear Good Morning was zelf de grootste ochtendhater, nu staat ze tussen half zes en zes uur op en kan ze niet meer zonder.Probeer Moneybird 120 dagen gratis uit via ⁠⁠moneybird.nl/semi-interessant ⁠⁠Goed voor je boekhouding, goed voor onze show.Tegenover haar zit Nick: kersverse vader en zelfverklaard ochtendhater. Lienke legt uit wat er in je brein gebeurt zodra de wekker gaat, waarom snoozen en direct scrollen volgens haar voor stress zorgen, en waarom negen van de tien mensen de dag precies verkeerd begint.Vroeg opstaan begint volgens Lienke niet om vijf uur, maar met tien minuten voor jezelf. Ze deelt haar plan ABC: drie versies van je ochtendroutine, zodat het ook lukt na een slechte nacht. En ze reageert op kritiek van luisteraar Amber: wanneer wordt zo'n routine ongezond?Je leertwat snoozen en direct je telefoon pakken met je brein doenwaarom je brein er alles aan doet om je in bed te houdenhoe je met tien minuten per dag een ochtendroutine opbouwtwat het plan ABC is en waarom drie routines beter werken dan eenof vroeg opstaan ook haalbaar is met een baby___Shownotes en bronnen: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠⁠⁠⁠⁠📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠Volg ons:Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠⁠⁠⁠⁠TikTok: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⁠⁠⁠⁠⁠Steun ons met een klein bedrag via: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant____Hoofdstukken00:00 Trailer00:41 Welkom Lienke de Jong04:47 Dilemma's: sporten of vroeg opstaan07:21 Van grootste ochtendhater naar ochtendroutine09:26 Moneybird10:47 Kan iedereen vroeg opstaan12:31 Snoozen en telefoon verpesten je ochtend14:48 Zo houdt je brein je in bed18:40 De ochtendroutine van Lienke de Jong25:50 Vroeg opstaan met een baby29:15 Plan ABC: drie ochtendroutines tegen falen33:52 Motivatie versus discipline36:17 Wanneer wordt een ochtendroutine ongezond38:59 De uitdaging en les van de week

Geld bepaalt de echte macht, en jouw stem telt minder dan je denkt. In Fantoomgroei zagen we hoe geld scheef verdeeld is. Nu laat Sander zien dat onze democratie net zo'n illusie kan zijn.Probeer Moneybird 120 dagen gratis uit via ⁠moneybird.nl/semi-interessant ⁠Goed voor je boekhouding, goed voor onze show.In zijn boek De meeste stemmen gelden niet legt Sander Heijne uit hoe een kleine economische elite meer te zeggen heeft over je leven dan het parlement. Multinationals als Google, Meta en Shell trekken zich weinig aan van wat Den Haag wil.Ruben en Sander Heijne praten over de staat van de democratie, waarom populisme zo goed werkt en waarom Wilders en Trump met simpele taal verkiezingen winnen. Ze gaan in op de vraag of we een revolutie nodig hebben, of dat een rustige evolutie genoeg is.Een gesprek over macht, geld en de toekomst van de democratie. Met ruimte voor hoop, want volgens Sander hebben we alles in huis om het goed af te laten lopen.Je leert:waarom je stem volgens Sander minder telt dan je denkthoe een kleine groep aan de top de dienst uitmaaktwaarom populisten met simpele taal zo makkelijk winnenof een burgerberaad onze democratie kan redden___Shownotes en bronnen: ⁠⁠⁠⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠⁠⁠⁠📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠Volg ons:Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠⁠⁠⁠TikTok: ⁠⁠⁠⁠⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⁠⁠⁠⁠Steun ons met een klein bedrag via: ⁠⁠⁠⁠⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⸻Hoofdstukken:00:00 Het tweede boek van Sander Heijne01:45 Geld is macht en macht is ongelijk verdeeld03:15 Hoe de democratie wereldwijd terugloopt07:38 Hebben we een revolutie nodig?09:10 Multinationals machtiger dan de overheid10:01 Moneybird10:52 Experimenteren met nieuwe vormen van democratie11:24 Het stemhokje en de Zwitserse diplomaat18:05 Trump, eieren en de macht van populisme20:28 Kan de zittende macht dit veranderen?26:02 Het burgerberaad als nieuwe democratie28:51 Dictatuur versus democratie32:54 De les van de week

Fantoomgroei beschreef in 2020 hoe economische groei niet meer bij werkenden terechtkwam. Zes jaar later is de fantoomgroei alleen maar erger geworden. Sander Heijne, hoofdredacteur van Vrij Nederland, legt uit waarom.Probeer Moneybird 120 dagen gratis uit via moneybird.nl/semi-interessant Goed voor je boekhouding, goed voor onze show.Tussen 1945 en 1980 steeg je loon gewoon mee met de economie. Je kon een huis kopen en een pensioen opbouwen. Dat kantelde toen neoliberaal denken vanuit de Chicago School of Economics het beleid ging bepalen. Bedrijven werden steeds winstgevender. Werkenden merkten er niets van.De woningcrisis maakt de fantoomgroei tastbaar. Beleggers kochten starterswoningen op en verhuurden ze voor het dubbele van de hypotheeklasten. De wet betaalbare huur van Hugo de Jonge, bedoeld om dat te stoppen, werd door pandjesbazen van tafel gelobbyd.Sander vertelt hoe de lobby in Den Haag werkt, wat AI gaat veranderen aan de arbeidsmarkt, en waarom fantoomgroei op de lange termijn ook bedrijven zelf raakt.Je leert:hoe economische groei ontkoppeld raakte van lonen na 1990waarom de lobby van pandjesbazen de woningcrisis in stand houdtwat de Chicago School of Economics te maken heeft met jouw koopkrachthoe AI de kloof tussen bedrijfswinst en loon kan vergroten___Shownotes en bronnen: ⁠⁠⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠⁠⁠📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠Volg ons:Instagram: ⁠⁠⁠⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠⁠⁠TikTok: ⁠⁠⁠⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⁠⁠⁠Steun ons met een klein bedrag via: ⁠⁠⁠⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⸻Hoofdstukken:00:00 Drie dilemma's voor Sander Heijne02:45 Kapitalisme repareren of helemaal loslaten?04:04 De vrije markt bestaat niet zonder overheid08:56 Moneybird11:03 Wat is fantoomgroei?18:10 De lobby achter de woningcrisis23:26 Waarom je geen huis meer kan kopen28:06 Wie financierde het neoliberalisme?31:48 Waarom politici de fantoomgroei niet stoppen35:19 Wat AI betekent voor fantoomgroei40:40 Hebben we een nieuw systeem nodig?

De AMOC wordt onderzocht met een klimaatmodel dat vijf keer Groenland aan smeltwater toevoegt. Klinkt als nepnieuws. Maar het is precies hoe klimaatwetenschap werkt.Steun ons met een klein bedrag via: ⁠⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessantIn deel 2 van het gesprek met klimaatwetenschapper René van Westen (Utrecht University) gaat Ruben op de stoel van de criticus. Hoe betrouwbaar is het model? Waarom krijgen onderzoekers de gevoeligheid van de AMOC niet goed? En wat betekent het als meerdere modellen hetzelfde kantelpunt voorspellen?René legt uit hoe klimaatmodellen worden "gekieteld" om in het juiste regime te komen. De voorspelling: rond 2060 is er 50% kans dat de AMOC kantelt. Niet morgen. Maar ook niet over duizend jaar.Klimaatverandering gaat verder dan de AMOC. Permafrost, koraalriffen en kantelpunten die je niet terugdraait. Hoe ga je om met de sceptische oom op de barbecue? En wat kun je zelf doen?Je leertWaarom het AMOC-model extra smeltwater nodig heeftHoe klimaatmodellen worden "gekieteld" om te werkenWanneer de AMOC mogelijk instort volgens de modellenWat kantelpunten zijn en waarom ze onomkeerbaar zijnHoe René omgaat met klimaatskepticiWat je zelf kunt doen tegen klimaatveranderingHoofdstukken00:00 Intro00:47 Het AMOC-model onder vuur04:30 Deugt het klimaatmodel?08:28 Wanneer stort de AMOC in?13:27 AMOC-onderzoek en de politiek16:00 Klimaatverandering en skeptici18:10 Wat kun je zelf doen?20:32 Kantelpunten uitgelegd25:24 Wie betaalt het AMOC-onderzoek?28:07 De sceptische oom op de barbecue29:47 Les van de week___Shownotes en bronnen: ⁠⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠⁠📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠Volg ons:Instagram: ⁠⁠⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠⁠TikTok: ⁠⁠⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⁠⁠⸻

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessantDe AMOC houdt Europa warm. Maar wat als die gigantische oceaanstroom instort? Klimaatwetenschapper René van Westen schat de kans op meer dan vijftig procent.Nederland zit op dezelfde breedtegraad als Zuid-Canada, maar is gemiddeld tien graden warmer. Dat danken we aan de AMOC. Als de AMOC instort, kan het hier op jaarbasis tien graden afkoelen. De wintermaanden zelfs vijftien graden. Volgens René betekent dat ook twintig procent minder neerslag, hogere zeespiegel en zwaardere winterstormen.René van Westen is postdoc aan de Universiteit Utrecht en publiceerde in 2024 in Science Advances het onderzoek dat wereldwijd de aandacht trok. Hij legt uit wat kantelpunten zijn, waarom het IPCC de risico's onderschatte, en waarom de AMOC al langer onder druk staat dan we dachten.Je leertWat de AMOC is en waarom die Europa verwarmtWaarom Nederland tien graden warmer is dan Zuid-CanadaHet verschil tussen weer en klimaat in een opwarmende wereldHoe kantelpunten en feedback loops werkenWaarom de kans op instorting hoger is dan het IPCC schatteWat een instorting concreet betekent voor het Nederlandse klimaat___Shownotes en bronnen: ⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠[email protected]⁠⁠Volg ons:Instagram: ⁠⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠TikTok: ⁠⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⁠⸻Hoofdstukken00:00 Introductie02:11 Van weerman tot klimaatwetenschapper03:42 Drie dilemma's met René van Westen08:20 Het verschil tussen weer en klimaat10:45 Opwarming in Nederland: twee keer zo snel15:50 Wat is de AMOC precies18:25 De AMOC maakt Nederland warmer dan Canada20:54 De AMOC staat onder druk24:37 Scenario: tot 15 graden afkoeling28:19 Kantelpunten en onomkeerbaarheid30:39 AMOC-instorting: meer dan 50% kans35:30 Tot volgende week

Steun ons met een klein bedrag via: vriendvandeshow.nl/semi-interessantEen topsporter die alles onder controle had. Tot hij een ademtest deed en mega laag scoorde. Rüben Spapens, bewegingswetenschapper en oprichter van Lekker Ademen, ontdekte dat hij onbewust onbekwaam was in het meest basale wat we doen: ademen.Volgens Rüben is ademhaling geen hype. In elke cultuur en religie wordt voor het eten de adem vertraagd door een gebed. Die gebedjes komen allemaal uit op zes keer per minuut ademen. Precies het tempo dat de moderne wetenschap als het meest ontspannen beschrijft.Wim Hof? Volgens Rüben een marketinggenie dat niks nieuws doet. Neuspleister? Grotendeels onzin als je niet eerst leert ademen. Maar waar het echt interessant wordt: hoe Rüben zijn ademhaling inzette bij Kamp van Koningsbrugge. Hoe hij mentaal overeind bleef waar anderen afhaakten. En waarom vijf minuten ademen per dag het tandenpoetsen van je zenuwstelsel is.___Shownotes en bronnen: ⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠[email protected]⁠Volg ons:Instagram: ⁠www.instagram.com/semiinteressant/⁠TikTok: ⁠www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⁠⸻Hoofdstukken00:00 Intro01:38 Van judoka tot ademexpert03:17 Waarom topsporters slecht scoren op ademtests08:15 CO2-tolerantie: het alarmsysteem in je lijf12:04 Zo train je langzaam ademen18:18 Is ademhaling een hype of cultuur22:26 Neusteep en mondtape: hype of hulpmiddel25:39 Wim Hof: guru of marketinggenie29:40 IJsbaden en kou als stressspiegel34:14 Ademhaling bij Kamp van Koningsbrugge36:33 Mind over matter onder extreme druk44:55 Les van de week

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠Rüben Spapens is bewegingswetenschapper en sport- en prestatiepsycholoog, en hij stelt iets ongemakkelijks vast: vrijwel iedereen ademt verkeerd. Te snel, te veel volume, te vaak door de mond. Twintigduizend ademteugen per dag horen erbij, maar bij wie chronische stress oploopt worden het er dertigduizend. Onbewust.Spapens laat zien wat dat doet met je lijf en je hoofd. Sneller ademen leidt tot minder CO2 in je bloed, dichtgeknepen bloedvaten, koude handen, brain fog, slechtere slaap en moeilijker herstel van blessures. En hij bouwt een claim op die de wetenschap inmiddels stevig onderbouwt: vijf minuten per dag trager ademen werkt net zo effectief of effectiever dan cognitieve gedragstherapie.In dit gesprek doen we de Controlled Exhale-test live aan tafel, leggen we uit waarom mondtape geen wondermiddel is maar wel een trigger voor stikstofoxide, en eindigen we bij iets groters: dat we in deze maatschappij zijn vergeten te voelen, en dat de adem de toegangspoort terug is.Je leertWaarom dertigduizend ademteugen per dag een rood signaal zijnWat sneller ademen onbewust doet met je focus en herstelvermogenWaarom vijf minuten ademwerk de plek van je therapeut bedreigtHoe een Controlled Exhale van minder dan veertig tellen alarm slaatWaarom mondtape gevaarlijk is voor sommigen, en game-changing voor de restHoe de adem je weer leert voelen wat je niet wilde voelenSpapens legt uit waarom je adem geen hype is, maar het fundament van je hele systeem. Wat het in je hoofd doet als je sneller ademt dan nodig. Waarom je koude handen krijgt, niet meer scherp kunt nadenken, en 's nachts wakker wordt om naar de wc te gaan.___Shownotes en bronnen: www.semiinteressant.nl/shownotes📬 Stuur je vragen of gasttips naar: [email protected] ons:Instagram: www.instagram.com/semiinteressant/TikTok: www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⸻Hoofdstukken00:00 Intro met de seizoensaftrap03:46 Waarom je als kind nog wel goed ademt07:00 Het grootste misverstand over ademhaling09:37 Live oefening: vertraag je uitademing in drie teugen12:37 30.000 ademteugen per dag is geen uitzondering14:30 Vijf minuten ademwerk versus cognitieve gedragstherapie15:30 Brain fog, koude handen en je werkdag17:53 Ademhaling als fundament van slaap en herstel19:51 De Controlled Exhale-test van veertig tellen27:28 Mondtape, neusademen en stikstofoxide31:04 Voelen, paniekaanvallen en de huidige maatschappij36:08 Window of tolerance en de douche-anekdote

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠Zestien weken radio. Een nominatie voor een radioring. Tienduizenden nieuwe luisteraars. En nu: een eigen studio in Amsterdam. Seizoen 4 begint hier.In deze seizoensstart blikken Nick en Ruben terug op het seizoen dat alles veranderde. Van de allereerste uitzending (zenuwachtig, half zes 's ochtends, systeem crashte) tot de dino-aflevering in pyjama die hun favoriete moment werd. Ze delen hun persoonlijke top van gasten, van Erik Scherder tot Michael Kortekaas, en zijn eerlijk over wat ze fout deden. Minder puberale humor. Betere grappen. Minder slaapdronken.En dan seizoen 4. Een eigen studio in Amsterdam. Nieuwe gasten die al klaarstaan: een klimaatwetenschapper wiens trein niet reed door de sneeuw (ironie), een ademhalingsexpert en een dopamine-aflevering die opnieuw moet omdat de eerste crashte. Plus betaalde content voor de keiharde semies.⸻Shownotes en bronnen: www.semiinteressant.nl/shownotes📬 Stuur je vragen of gasttips naar: [email protected] ons:Instagram: https://www.instagram.com/semiinteressant/TikTok: https://www.tiktok.com/@semiinteressant_podcast⸻Hoofdstukken

Steun ons met een klein bedrag via: ⁠vriendvandeshow.nl/semi-interessant⁠Dinosaurussen domineerden 160 miljoen jaar de aarde. Ze waren overal. Ze waren met duizenden soorten. En toen was het in een klap voorbij.66 miljoen jaar geleden sloeg een meteoriet in op de slechtst denkbare plek: een kustzee bij Mexico. Wat volgde was een kettingreactie van tsunami's, duisternis en uitsterving. Geen enkele plek op aarde bleef ongeraakt. Maar waarom overleefden sommige dieren het wel?Volgens Martijn Gulleker van Naturalis zit het antwoord in succes zelf. Dino's waren zo gespecialiseerd geworden dat ze een ramp niet meer aankonden. Wie alleen bosbesjes at, stopte toen de bosbesjes stopten. De zoogdieren die 160 miljoen jaar klein en onzichtbaar waren gebleven? Die grepen hun kans.We praten over wat een T-Rex echt at (inclusief botten), hoe je aan dinotanden kunt aflezen wat het laatste avondmaal was, waarom kippen eerder van velociraptors afstammen dan van de T-Rex, en waarom er na de dino's nooit meer nieuwe dino's kwamen. Plus: de palingdans die verklaart waarom dino's 160 miljoen jaar de baas waren.Shownotes en bronnen: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠www.semiinteressant.nl/shownotes⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Luister naar Yoursafe Radio: 90.7 Fm en DAB+📬 Stuur je vragen of gasttips naar: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠[email protected]⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Volg ons:Instagram: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.instagram.com/semiinteressant/⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠Tiktok: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://www.tiktok.com/@semiinteressant_podcastHoofdstukken00:00 Intro en terugblik op deel 101:22 Wat at een T-Rex precies04:18 Hoe Naturalis ontdekte dat Triceratops een kuddedier was07:11 De meteoriet die de dino's uitroeide10:25 Tsunami's en de kettingreactie van rampen12:56 Waarom dino's te succesvol waren om te overleven13:29 Stammen kippen af van de T-Rex of de Velociraptor15:48 Wat is een dino eigenlijk (en wat niet)17:14 De palingdans die alles verklaart21:02 Wat de dino-uitsterving ons leert over biodiversiteit22:57 Luisteraarsvraag: waarom kwamen dino's nooit terug28:39 Les van de week