Wonderlijck Westvrieslant

Het is het jaar 1670. Twee Grosthuizer regenten trekken langs de deuren om belasting op te halen. De molens van de polder Beschoot malen immers niet gratis. Aangekomen bij Oudendijk gebeurt er iets opmerkelijks: de Oudendijkers willen niet betalen! Ze komen met de ene na de andere smoes, met zelfs enkele subtiele bedreigingen! Het heeft allemaal te maken met de onafhankelijkheid van Oudendijk. Dit dorp bestaat namelijk precies 500 jaar! Ooit was dit stukje Westfriese Omringdijk gewoonweg onderdeel van Grosthuizen, maar op 27 september 1526 kreeg het dorp van keizer Karel V het recht om eigen regenten aan te stellen. Daarmee werden ze officieel een eigen dorp! Helaas zat dit zogenaamde privilege slecht in elkaar. Er waren te veel zaken onbesproken, zoals de nieuwe grens, de verdeling van de ambten en natuurlijk het geld van de dorpskas. Grosthuizen en Oudendijk volgden rechtszaak na rechtszaak, om landerijen, dijken, straten en zelfs om bier en eten! Met deze aflevering luiden we seizoen 3 dan ook mooi in.

In 1570 was er een zware storm, de West-Friese Omringdijk brak op verschillende plaatsen door en West-Friesland kwam onder een dikke laag water te staan. En dat terwijl de Nederlandse Opstand al aan het broeien was! Gelukkig hadden we de schout van Hoorn. Hij kwam erachter de Geert Adriaens op de zondag dat het misging de zondagsrust had genegeerd. Ze had het in haar hoofd gehaald om te gaan spinnen! Dat moest natuurlijk verband houden met de doorbraak, dus de schout wist wel raad met dat soort tuig. Hier bleef het niet bij, want in de winter die volgde, kwamen er allerlei vergaande maatregelen. Zelfs schaatsen werd verboden! Dit en meer in het nieuwe seizoen van de podcast Wonderlijck Westvrieslant. Historicus Lourens Schuijtemaker neemt u mee in een veelvoud van bijzondere West-Friese geschiedenissen. Van Barbarijse slavernij en de VOC, tot zomerstallen en eeuwenoude Germaanse gebruiken rondom een simpele sloot. Seizoen drie begint echter met Oudendijk, want dit dorp bestaat dit jaar 500 jaar! En het ontstaansproces ging niet zonder de nodige sensatie. Luister nu Wonderlijck Westvrieslant op uw favoriete podcast-app, zoals Spotify, Podimo, Apple Podcasts, YouTube of u kunt natuurlijk ook gewoon even 'Wonderlijck Westvrieslant' googelen.

We zijn nog steeds in Nieuw Nederland, ditmaal voor een zeer bijzonder verhaal. We duiken namelijk in de oorsprong van de familie Berrien. Deze Amerikaanse familie gaat er prat op dat ze oorspronkelijk uit het Franse plaatsje Berrien komen. Als Hugenoten zouden ze gevlucht zijn naar Alkmaar, vanwege de vervolgingen van de Franse koning en daarvandaan zijn ze weer naar Nieuw Nederland getrokken. Een prachtig verhaal natuurlijk, die Lourens is gaan staven aan bronnen in het Alkmaarder Archief. Hij laat weinig van heel van de Franse romantiek, hun oorsprong zit heel anders in elkaar. Het familieverhaal wordt minder romantisch, maar wel met familieruzies en andere sjeu. De eerste Amerikaanse Berrien blijkt zelfs een kind te hebben neergeschoten! Kortom, deze aflevering bevinden we ons meer buiten de Omringdijk dan erin, maar Wonderlijck is dit verhaal bij uitstek!

We zijn wat later dan anders en dat is niet voor niets. Lourens heeft namelijk brand gehad en het was niet bepaald mild. Het scheelde heel weinig of zijn huis was tot de grond toe afgebrand. Hoe het kwam dat het allemaal toch goed afliep, vertelt hij in deze aflevering. Maar er is meer groot nieuws! Eveneens spijtig nieuws helaas... Loes heeft besloten te stoppen met de podcast. Zeer betreurenswaardig uiteraard, maar we gaan haar vast nog wel eens terug zien, of nou ja, horen. Hoe dan ook, deze laatste aflevering van het seizoen is ze er natuurlijk gewoon nog en draait om West-Friezen in Nieuw Nederland. Kortom, we gaan naar New York. We gaan in op het begin van de Nederlandse kolonie daar en de rol van enkele West-Friezen daarin. We hebben ook nog een heel bijzonder verhaal over één familie genaamd Berrien, maar daarover pas later, want deze aflevering knippen we op in tweeën.

We gaan weer terug naar de zestiende eeuw voor een dubbele diefstal. In Grootebroek werd een belangrijk boek gestolen van de burgemeester van Stede Westwoud. Uiteindelijk leidde dat twee jaar later tot de arrestatie van Jan Andriesz op een feestdag in Oosterblokker. Maar... heeft Jan het boek wel gestolen? Of beter, is het boek überhaupt wel gestolen en wordt Jan hier onterecht zwart gemaakt? Kortom, weer een bijzondere zaak die wordt uitgevochten voor het Hof van Holland in Den Haag. Tot slot hebben we nog een toetje: een diefstal op Oudendijk tijdens de kerkdienst. Lukt het Meijndert om te paard de dieven op tijd te pakken te krijgen?

We hebben zowaar eens een gast in onze zolderkamerstudio! Jolanda Klomp komt een verhaal vertellen over haar voorvader Jan Evertsz Clomp. Het draait allemaal om de boongang. Jawel, witte en zwarte bonen, waarop het hele Hoornse stadsbestuur in wezen gestoeld was. Met Jolanda's verhaal leren we over dit bijzondere verkiezingsproces door een boongang uit 1648 mee te maken. Natuurlijk gaan we het ook hebben over haar familiegeschiedenis en wat voor speciaals ze daarmee allemaal van plan is.

We gaan wederom terug naar zeventiende-eeuws Schagen. Een oude schepenakte geeft ons een kijkje in een bijzonder verhaal: een schietpartij aan de rand van de Omringdijk, bij het Keinsmerwiel. Er schuilt een mooie verrassing achter, dus we willen niet te veel verklappen. Wel krijgen we een kijkje in de dagelijkse bezigheden van gewone lieden én de kersverse heer van Schagen zelf.

We gaan naar Schagen in de zeventiende eeuw voor wat bijzondere sensatie. Allereerst ontmoeten we een priester die zich niet stichtelijk gedraagt, maar ruzie aan het zoeken is. Vervolgens hebben we een man die weigert zijn zoon te laten trouwen en tot slot het hoogtepunt: een zekere Arjan uit Zijdewind die eerst in alle onschuld een biertje zit weg te drinken in Haringhuizen en een minuutje later plots moet rennen voor zijn leven. Zodoende leren we ook dat West-Friezen eveneens kunnen fierljeppen en dat er meer creatieve manieren zijn om droog over een slootje heen te komen.

Ditmaal duiken we in de Tweede Wereldoorlog. Een welbekende, maar gevoelige geschiedenis, waarbij ontzettend veel spannends en verdrietigs gebeurd is in West-Friesland. In deze aflevering kijken we specifiek naar enkele gebeurtenissen in 1944, van 'goed' tot 'fout', maar vooral ook alles daar tussenin. Zo leren we over een dappere arts in Westwoud en een mislukte wapendropping in de Wogmeer.

Lourens is geëerd als cultuurdrager van Koggenland en daarom een aflevering vol verhalen uit de Koggenlandse dorpen. We beginnen bij sensatie in Scharwoude, waar een dame van stand zich moet verstoppen voor haar brute echtgenoot. Ook komen we overspel tegen in Oudendijk, een bijzondere botsing in Grosthuizen, gesteggel om een steeg in Avenhorn, vandalisme op De Goorn, dieventuig op Spierdijk en tot slot drank en seks in Obdam en Bobeldijk. Een en al waargebeurde smeuïgheid zullen we maar zeggen.