De Jortcast

Nederland stuurt één soldaat naar Groenland om de Denen te steunen. Maar wat heb je aan dit smeltende eiland? Hoe zinvol is het voor Trump om het voor miljarden te kopen als er ook gevaarlijke stoffen vrijkomen bij de opwarming en/of dat het een nog dikkere ijslaag krijgt door de verandering van de AMOC (de stroming van de Atlantische Oceaan)? Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers (onderzoeksjournalist, gespecialiseerd in defensie, lees haar stukken ook hier (https://www.dieuwsnieuws.nl/)), dr. Geerten Waling (historicus en kwam toevallig langs) en dr. René van Westen, klimaatwetenschapper aan de UU en gespecialiseerd in de AMOC. Zijn onderzoek over de gevolgen van de verandering van de zeestroom waardoor we in Nederland en de rest van Noord-Europa een nieuwe ijstijd krijgen, mogelijk al over 60 jaar, lees je hier. (https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/435891/sciadv.adk1189.pdf?sequence=1)

Tot groot genoegen van menig klimaatontkenner werd Nederland deze week eindelijk weer eens gehuld in een witte donsdeken. Diezelfde types zullen vast en zeker smullen van het onderzoek van dr. René van Westen, oceanograaf aan de Universiteit Utrecht. Volgens zijn berekeningen zou Nederland als gevolg van haperende oceaanstromen wel eens te maken kunnen krijgen met een nieuwe ijstijd. Niets opwarming van de aarde dus, zou u denken, maar dit is slechts een deel van zijn conclusie. Krijgt het noordelijk halfrond met het stilvallen van de zogeheten AMOC namelijk te maken met dalende temperaturen, het zuidelijk deel van de wereld wordt dan juist geteisterd door een verzengde hitte. Of dat oprukkende ijs Nederland zal bereiken en wanneer legt Van Westen uit aan Jort Kelder

Met Donald Trump als president van de Verenigde Staten zijn onberekenbare tijden aangebroken. Wie had een ontvoering van Maduro of die serieuze dreiging van de annexatie van Groenland (dat onder bestuur van NAVO-land Denemarken valt) verwacht en dit allemaal in een week tijd? Wat betekent dit voor de toekomst van de NAVO en voor onze internationale rechtsorde? Te gast bij dr Kelder en Co is politicologe en journalist dr. Dieuwertje Kuijpers, die schrijft over veiligheid en defensie. Volgens haar is er een nieuwe wereldorde in de maak en zal Europa moeten reageren. Maar wie moet daar de leiding nemen? Frankrijk, Duitsland of toch het VK? En hoe de onvoorspelbare uitspraken van de Amerikaanse president te interpreteren? Dr. Dieuwertje beantwoordt al uw vragen.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met hoogleraar politicologie prof. dr. Tom van der Meer (UvA) over de kans van slagen van dit minderheidskabinet. Ook belt hij met Tweede Kamerlid Laurens Dassen (VOLT) over de terugtrekking van Trump uit het belastingverdrag van de OESO-landen om te voorkomen dat bedrijven hun geld wegsluizen. Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers over de poging van Trump om zijn grondgebied via Venezuela en Groenland uit te breiden en het antwoord van Europa hierop. Dr. René van Westen (UU) doet onderzoek naar de AMOC, de stroming in de Atlantische Oceaan, die bij klimaatverandering zal stilvallen en daardoor krijgen we veel koudere winters.

In deze onrustige wereld blijft de invloed van BigTech stabiel, want we worden steeds afhankelijker van AI en van de grote datacentra. En dat is allemaal geconcentreerd rondom een paar Amerikaanse bedrijven. Kan de politiek dit tegenhouden met wetten? En wat zijn de gevolgen voor de consument? In deze reeks over AI in 2026 zijn te gast prof. dr. Daniel Mügge (UvA), prof. ir. Deborah Nas (TU Delft) en dr. Ruud Hortensius.

Hoe ziet onze toekomst met AI eruit als we steeds meer vragen aan chatbots, van dagelijks kookrecepten tot het delen van intieme levensvragen? Is het een goedlopend experiment met inmiddels bijna een miljard gebruikers of kunnen en zullen we deze toepassing van AI, naast alle andere, beter moeten reguleren? Te gast hierover bij Jort Kelder zijn drie wetenschappers: prof. Deborah Nas (TU Delft), prof. dr. Daniel Mügge (UvA) en dr. Ruud Hortensius (UU).   Over de rechtszaak van de moerder tegen Google-chatbot Character is vandaag dit nieuws verschenen. De techreus heeft een schikking getroffen:  https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/google-chatbot-maker-character-settle-lawsuit-alleging-chatbot-128999965

In 2026 zal AI vermoedelijk wel wat impact maken. Drie gasten denken na over de manier waarop. In dit eerste deel komen de arbeidsmarkt, geopolitiek en de strijd tegen de eenzaamheid met humanoïde robots aan bod. Prof. ir. Deborah Nas bestudeert aan de TU Delft waarom de ene technologische toepassing wel tot hoop leidt, en de andere niet. Waar hoop is, sluimert als altijd vrees – een emotie die psycholoog dr. Ruud Hortensius van de Universiteit Utrecht probeert te ontleden. Enige angst lijkt in elk geval terecht voor de economische bubbel die AI momenteel veroorzaakt. Daarover, en over aanverwante economische AI-vragen buigt prof. dr. Daniel Mügge van de UvA zich in zijn onderzoek.

Dit is de gehele uitzendingg van dr Kelder en Co, waar Jort Kelder praat met drie wetenschappers dei onderzoek doen naar AI. Want deze nieuwe techniek die 2025 overheerste, zal in 2026 verder ons leven beinvloeden. Kunnen we als Nederland nog weerstand bieden tegen de techreuzen van de VS en China. En praten we straks nog wel met onze vrienden of alleen nog maar met een chatbot? Te gast zijn prof. dr. Daniel Mügge (hoogleraar Political Arithmetic - UvA), dr. Ruud Hortensius  (universitair hoofddocent Psychologie - UU) en prof. ir. Deborah Nas (hoogleraar Strategisch ontwerpen voor technologiegedreven innovatie  - TU Delft).  Ook is de jonge dr. Jan Jacob Vogelaar (UU) te gast die onderzoek heeft gedaan naar de overheid als investeerder. Kunnen ambtenaren, in plaats van burgers, (belasting)geld steken in nieuwe technologiën?

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder in gesprek gaat met rechtsfilosoof prof. dr. Andreas Kinneging over onze politiek en de groei van het conservatisme onder jongeren. Ook belt Jort met Amerika-kenner drs. Koen Petersen over het jaar van Trump. Is Trump in 2026 nog steeds zo invloedrijk na de midterms?

We hebben iets te vieren, want we hebben duizend Jortcasts gemaakt en jullie, luisteraars hebben ook geluisterd. Bedankt! Om dat te celebreren hebben we onze vier favoriete gasten uitgenodigd (en publiek) om een quiz te spelen en tussendoor vragen te stellen over de wetenschap; kun je gelovig zijn als wetenschapper? En mag of moet je fouten maken als onderzoeker? Aan deze heresengymnastiek spelen mee prof. dr. Marcel Levi (UvA en NWO), prof. dr. Iris Sommer (RuG), prof. dr. Ronald van Raak (Erasmus) en dr. Jelle van Baardewijk (Nyenrode).