Macro met Boot en Mujagić | BNR

Centrale bankiers trokken zich deze week terug op een resort in Portugal voor het jaarlijkse Sintra-forum van de Europese Centrale Bank. Volgens macro-econoom Arnoud Boot ‘een mooi podium’ om van gedachten te wisselen, met een opvallende toespraak van ECB-baas Christine Lagarde die daar pleitte voor ‘back to basics'.   Hoe belangrijk is dat forum, Arnoud?  Het is een jaarlijkse bijeenkomst met centrale bankiers, beleidsmakers – ook van buiten Europa – en academici. Een soort retraite om na te denken over het beleid van de ECB, op een heel ontspannen locatie: een landgoed in Sintra. Omdat er tientallen journalisten rondlopen, wordt ieder woord gewogen. Toch was er dit keer niet zo heel veel nieuws. Wat maakte die toespraak van Lagarde dan bijzonder?  Die was getiteld ‘Back to Basics’. Dat triggerde mij. Want centrale bankiers worden nu gedwongen zich terug te trekken op hun enige mandaat: inflatie bestrijden en de inflatie onder controle houden. Ze moeten zich eigenlijk weghouden van politiek gevoelige kwesties. Denk bijvoorbeeld aan de hele discussie over klimaat en verduurzaming, waar centrale bankiers zich de afgelopen jaren nadrukkelijk over hebben uitgelaten. Maar de Nederlandse ECB-directeur Frank Elderson pleit wel voor aandacht voor verduurzaming. Hij heeft een paar maanden geleden in NRC nog gezegd: ‘Wij moeten ons als ECB wel bezighouden met het klimaat. Anders nemen wij ons werk niet serieus. Wij gaan over prijsstabiliteit, financiële stabiliteit en gezonde, weerbare banken. Die doelstellingen kunnen we alleen behalen als we rekening houden met de klimaat- en natuurcrisis.’ Elderson is iemand die ook eerder in zijn carrière bij De Nederlandsche Bank klimaatverandering nadrukkelijk centraal heeft gesteld. Klimaat is juist cruciaal voor prijsstabiliteit. Als klimaatverandering leidt tot grote verstoringen van de wereldeconomie, waardoor het aanbod onder druk komt te staan, heeft dat directe gevolgen voor de inflatie. Daarom moet je het klimaat serieus nemen. Daar heeft hij ook gelijk in, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar daar gaat de discussie niet over. Waar gaat de discussie dan wél over? Over de vraag of een president van een centrale bank, zoals Lagarde, zich kan uitspreken over klimaat, omdat dit problematiek is die over enkele jaren haar weerslag zal hebben op het kernmandaat van de ECB. De kern van haar back-to-basics-boodschap was dat centrale bankiers het in deze onvoorspelbare tijd weliswaar moeilijk hebben, maar dat de rente inmiddels weer positief is. Daardoor beschikken zij over een normaal monetair instrumentarium. Als we de economie willen aanjagen, kunnen we de rente verlagen. En als we de economie willen afremmen, kunnen we de rente verhogen. We bevinden ons dus weer in een normale monetaire omgeving. Dat was haar interpretatie.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een stijging van de arbeidsproductiviteit met 2,4 procent in 2025 lijkt Nederland voorzichtig de weg omhoog te hebben gevonden. Toch is het volgens macro-econoom Edin Mujagić nog te vroeg om te spreken van een structurele verbetering. In de Verenigde Staten lijkt die ontwikkeling zich mogelijk wél af te tekenen. ‘Dat zou betekenen dat de Fed de komende jaren de luxe heeft om de rente minder hard te verhogen zonder daarmee de inflatie aan te jagen. Die luxe heeft de ECB alleen niet.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over box 3 blijft de gemoederen bezighouden. Dinsdag werd het wetsvoorstel uitvoerig besproken in de Eerste Kamer, maar een stemming bleef uit omdat de Tweede Kamer nog met aanpassingen bezig is. Volgens macro-econoom Edin Mujagić ontbreekt in het debat één fundamentele vraag: waarom wordt er niet ook kritisch gekeken naar de overheidsuitgaven?  See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Box 3 is een never ending story, maar het is wel een heel cruciaal onderwerp’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Juist daarom erger ik me zo aan de gelegenheidsargumenten die steeds worden gebruikt. We moeten de middellange termijn in de gaten houden en niet steeds met antwoorden komen waar we dertig seconden mee wegkomen.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eric van der Burg, staatssecretaris van Slagvaardige Overheid kondigt aan de bezem door het ambtenarenapparaat te halen. Het kabinet heeft de bezuiniging van 1 miljard euro alvast ingeboekt. Macro-econoom Edin Mujagić is het helemaal eens met die ambitie, maar voor hem geldt wel: eerst zien, dan geloven.  Ik begrijp dat je voorzichtig bent? Ik denk dat niemand het me kwalijk neemt dat ik hier een beetje sceptisch over ben, want het is niet voor het eerst dat we horen dat er gesnoeid gaat worden in de regels en het aantal ambtenaren.  Maar het idee spreekt je wel aan toch? ...See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de Europese Commissie is de Nederlandse pensioenuitvoering te weinig concurrerend en een gesloten systeem. Het zou om die reden ook opengesteld moeten worden voor buitenlandse partijen. Met de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel in het achterhoofd is dat voor macro-econoom Arnoud Boot reden om maar weer eens te pleiten voor meer transparantie. ‘Hoe is het ABP omgegaan met mijn potje?’  Wat zegt de Europese Commissie precies?   Volgens de Commissie moet de uitvoering van pensioenregelingen – dus zaken als beleggingen, administratie en communicatie – worden gezien als een markt waarop concurrentie mogelijk moet zijn. Pensioenfondsen die verplicht zijn om werkgevers en werknemers aan te sluiten, zouden die taken moeten kunnen aanbesteden via een open en transparant proces. Daarbij moeten ook buitenlandse of andere externe partijen kunnen meedingen. Het huidige Nederlandse stelsel zou te gesloten zijn, en dat is in strijd met Europese regels. Waar maak je je dan zorgen over?  Dat komt deels voort uit teleurstelling over hoe de uitvoering van het pensioenstelsel tot nu toe heeft plaatsgevonden. Persoonlijk voorbeeld: mijn pensioenpotje bij het ABP is sinds 2001 drie keer over de kop gegaan. Een identiek pensioenpotje in de Verenigde Staten is in dezelfde periode 24 keer over de kop gegaan. Vanuit de VS krijg ik elke drie maanden een overzicht van wat er met die pot is gebeurd, maar van het ABP hoor ik nooit wat ze met mijn potje hebben gedaan.  Kan het nieuwe pensioenstelsel daar al verandering in brengen?  Het invaren van het nieuwe stelsel zal nog allerlei problemen met zich meebrengen; het gaat om een van de grootste operaties ooit. Pas over een paar jaar kunnen we echt beoordelen hoe dat is verlopen en hoe we het moeten evalueren. Maar we hebben vaker tegen de Tweede Kamer gezegd: blijf daar scherp op, zorg ervoor dat het proces goed wordt gevolgd. Maar in de afgelopen week heeft de Tweede Kamer vooral gesproken over de vraag waarom huizen niet goed geïsoleerd zijn. Een heel actuele discussie, die plaats had moeten vinden op het moment dat het niet zo warm was. Maar het is belangrijk dat de Kamer de vinger aan de pols houdt. De uitvoering is cruciaal, en dat geldt ook voor ministeries. Juist daarom moet de Tweede Kamer steeds weer benadrukken: let daarop en houd het goed in de gaten.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ontwikkeling van de lange rente is interessant, omdat die heel bepalend is voor de vraag of lenen aantrekkelijker wordt of niet. Dat zegt ING-hoofdeconoom Bert Colijn. ‘En het mooie is dat we de afgelopen dagen zien dat de Duitse tienjaarsrente, vaak de benchmark die veel leningen bepaalt, stiekem best ver naar beneden is gekomen.’  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alan Greenspan was van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve in de Verenigde Staten. Maandag overleed hij op 100-jarige leeftijd. Volgens macro-econoom Edin Mujagic was Greenspan een echte rockster en hebben we met de nieuwe voorzitter Kevin Warsh gelukkig iemand die de communicatiestijl van Greenspan lijkt over te nemen.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voormalig voorzitter van de Federal Reserve Alan Greenspan is maandag op 100-jarige leeftijd overleden. Hij was tussen 1987 en 2006 voorzitter. Volgens macro-econoom Arnoud Boot kan Greenspan bewonderd worden om zijn economische analyses, maar is er ook kritiek op zijn beleid. Zijn filosofie wordt vaak in verband gebracht met de financiële crisis van 2008, waarin het financiële systeem uiteindelijk instortte. ‘Dat is hem niet in dank afgenomen', zegt Boot.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vanaf volgend jaar mag handbagage gratis mee in het vliegtuig. Dat heeft de Europese Commissie na jaren onderhandelen besloten. Volgens macro-econoom Edin Mujagić is dit een prachtig voorbeeld van nutteloze tijdsbesteding van ambtenaren bij de Europese Commissie. Daar heerst het motto ‘een dag niet gereguleerd, is een dag niet geleefd’.   See omnystudio.com/listener for privacy information.