Tjipcast

Goed leren lezen en spellen is meer dan alleen een didactische opgave. Het raakt direct aan de kansen die kinderen krijgen om mee te doen op school en later in de samenleving. Zeker op een school met grote verschillen in taalachtergrond vraagt dat om meer dan een goede methode: het vraagt om heldere keuzes, gezamenlijke routines en een team dat weet waarom het doet wat het doet. Op de Caeciliaschool in Amersfoort werken leraren daarom van groep 1 tot en met 8 aan een samenhangende aanpak voor lezen en spelling. Het uitgangspunt is dat alle leerlingen de school goed geletterd verlaten. Dat begint al bij kleuters, met gerichte aandacht voor klanken en klankgebaren, en loopt door in vaste instructieroutines, directe feedback en duidelijke afspraken over wat leerlingen in iedere groep leren. Leerkracht en spellingspecialist Heleen Fokker en teamleider Janneke Smit laten zien dat zo’n doorgaande lijn niet ontstaat door simpelweg een methode te kiezen. Het vraagt om samen lessen voorbereiden, oefenen, leerlingwerk bespreken, resultaten analyseren en gemaakte afspraken steeds opnieuw toetsen aan de praktijk. Daarbij speelt ook schoolleiding een inhoudelijke rol: focus aanbrengen, tijd organiseren en bewaken dat onderwijsontwikkeling daadwerkelijk bijdraagt aan wat leerlingen nodig hebben. De Caeciliaschool is één van de expertisescholen van Ontwikkelkracht. Interesse om als school meer te leren van deze experts? Meld je aan en doe mee aan het leertraject! Kernpunten uit het gesprek 🧩 Een doorgaande lijn vraagt om gezamenlijke afspraken. Leraren moeten niet alleen weten wat zij in hun eigen groep doen, maar ook waar leerlingen vandaan komen en waar zij daarna naartoe gaan. 🎯 Gelijke kansen worden verbonden aan sterke instructie. Juist wanneer kinderen met uiteenlopende taalervaringen binnenkomen, kan een gezamenlijke, leraargestuurde basis ervoor zorgen dat iedereen toegang krijgt tot dezelfde essentiële kennis. 🔄 Directe feedback is onderdeel van het leerproces. Leerlingen controleren en verbeteren hun werk meteen, zodat fouten niet alleen worden vastgesteld maar direct worden gebruikt om verder te leren. 🪞 Toetsresultaten zijn vooral informatie voor de leraar. De centrale vraag is niet alleen hoe een leerling scoort, maar wat de uitkomsten zeggen over het onderwijs en welke aanpassing in het handelen van de leraar nodig is. 🤝 Onderwijskwaliteit wordt gezamenlijk onderhouden. Kwaliteitskaarten, lesbezoeken, gezamenlijke oefening en whiteboardsessies zorgen ervoor dat afspraken geen papieren documenten blijven, maar onderdeel worden van het dagelijkse professionele handelen. Quotes uit het gesprek: “Het begint bij de leraar. Die maakt het verschil in die groep.” “Een fout maken is niet erg. Dat je hem goed verbetert, is wel wenselijk voor een leerling.” “Voor ons is toetsen vooral de vraag: geven we nog goed les? Het is eigenlijk onze eigen spiegel.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdrempelig meedoen of meer informatie over de expertisescholen? Check dan hier de link! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:00 Gelijke kansen03:19 Diverse school04:24 Geletterde basis06:36 Sterke instructie07:09 Directe feedback08:52 Kwaliteit borgen10:15 Samen verbeteren14:09 Elke letter15:10 Doorgaande lijn18:30 Gezamenlijke doelen21:07 Bewuste keuzes23:08 Vaste routines26:32 Onderbouwd handelen27:59 Toetsen benutten28:55 Onderwijskundig leiderschap Bronnen José Schraven – Zo leer je kinderen lezen en spellen: Handboek voor groep 2 t/m 8. Dit is de methodiek waar in het gesprek expliciet naar wordt verwezen. De aanpak richt zich op gestructureerde, leerkrachtgestuurde instructie voor technisch lezen en spellen en op een doorgaande lijn door de school.Uitgeverij Pica – Zo leer je kinderen lezen en spellen Bea Ros, Amos van Gelderen, Kees de Glopper & Roel van Steensel – Leer ze lezen: Praktische inzichten uit onderzoek voor leraren basisonderwijs (2021). Het boek bundelt inzichten uit 23 internationale kernpublicaties over goed leesonderwijs, van ontluikende geletterdheid tot technisch lezen en tekstbegrip.Rijksuniversiteit Groningen – Leer ze lezen Ontwikkelkracht – Elke letter telt: Kansengelijkheid in lezen en spellen. Het leertraject van Kindcentrum Caeciliaschool in Amersfoort richt zich op een consistente doorgaande lijn van groep 1 tot en met 8, gezamenlijke afspraken, leerkrachtgestuurde instructie en een cultuur van gezamenlijk verbeteren.Ontwikkelkracht – Elke letter telt Het bericht Elke letter telt! Kansengelijkheid in spellen en lezen verscheen eerst op Tjipcast.

Het lerarentekort in Nederland zal in de toekomst oplopen. Zodra scholen structureel met minder bevoegde leerkrachten moeten werken, komen fundamentele keuzes naar voren: welke kennis en vaardigheden zijn onmisbaar, welke taken kunnen door andere professionals worden uitgevoerd en hoe bewaak je pedagogische en didactische samenhang? Anders organiseren is daarmee geen noodoplossing voor een roosterprobleem, maar een onderwijskundige (complexe) opgave waar sommige scholen niet omheen kunnen. Dit vraagt van scholen dat zij opnieuw kijken naar hun visie op goed onderwijs, naar wat hun leerlingen nodig hebben en naar de manier waarop verschillende professionals daar gezamenlijk verantwoordelijkheid voor kunnen dragen. Te gast om hierover te spreken is Karlijn de Jong, verbonden aan de Hogeschool Leiden. Ze onderzocht dit vraagstuk samen met zes scholen die al langere tijd met personeelstekorten te maken hebben. Haar belangrijkste inzicht is dat anders organiseren niet begint bij het rooster, maar bij de visie op goed onderwijs. Scholen moeten eerst bepalen wie hun leerlingen zijn, welke pedagogische en didactische kwaliteit zij willen bieden en welke kennis en vaardigheden daarvoor nodig zijn. Dat vraagt ook om een andere blik op professionals. Niet alleen een bevoegdheid telt, maar ook wat iemand aantoonbaar kan, waarin begeleiding nodig is en welke taken juist bij bevoegde leraren moeten blijven. Tegelijkertijd blijkt samenwerking alleen goed te werken wanneer scholen duidelijke pedagogische en didactische afspraken maken. Anders organiseren is daarmee geen kant-en-klaar model. Het vraagt om een lerend team dat keuzes onderzoekt, effecten volgt en steeds opnieuw bijstuurt. Kernpunten uit de podcast: 🧭 Begin bij de visie. Anders organiseren begint niet met een roosterprobleem, maar met de vraag wat goed onderwijs voor deze specifieke leerlingen betekent. 🔬 Verbind praktijk en onderzoek. De scholen onderzochten wat in hun eigen praktijk werkte en verbonden die ervaringen aan theoretische en wetenschappelijke kennis. 🤝 Kijk breder naar bekwaamheid. Een bevoegdheid geeft belangrijke informatie, maar scholen kunnen ook onderzoeken welke taken andere professionals verantwoord kunnen uitvoeren en waar hun grenzen liggen. 🧩 Bewaak pedagogische samenhang. Wanneer meerdere professionals met dezelfde groep werken, worden gezamenlijke routines, taal en didactische afspraken belangrijker voor rust en voorspelbaarheid. 🌱 Organiseer een lerend systeem. Visie, gezamenlijk leren, steun vanuit school en bestuur en goede borging zijn voorwaarden om onderwijs duurzaam anders te organiseren. Quotes uit het gesprek “Goed onderwijs vraagt echt om even stilstaan en nadenken. Dus waarvoor is deze school er eigenlijk? Wie zijn onze kinderen? Wat is op deze school goed onderwijs?”vak rekenen.” “Samenwerking is veel meer dan elkaar een factuur sturen.” “Anders organiseren gaat dus niet over: doe dit of dat, maar organiseer de bekwaamheid om met elkaar systematisch na te denken over je inzet.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Bronnen en linkjes Goed onderwijs met minder leerkrachten – Hogeschool LeidenHet centrale onderzoeksproject van Karlijn de Jong, uitgevoerd met zes basisscholen uit Onderwijsregio Haaglanden. Hier staan ook het onderzoeksverslag en de belangrijkste opbrengsten. Goed onderwijs met minder leerkrachten: de opbrengstenOverzicht met de onderzoeksresultaten, praktijkervaringen en de podcastserie waarin onder meer de vier succesfactoren verder worden uitgewerkt.Bekijk de opbrengsten Achtergrond bij het onderzoek – Hogeschool LeidenArtikel over de zes deelnemende scholen en de manier waarop zij kijken naar competenties, rollen en het organiseren van onderwijs met minder bevoegde leerkrachten.Lees het achtergrondartikel Maatregelen voor anders organiseren van primair onderwijs – Hogeschool UtrechtOnderzoek uit 2025 naar experimenten van Utrechtse basisscholen met anders organiseren, inclusief keuzes, veranderprocessen en ervaren gevolgen voor leerlingen en personeel. Dit sluit direct aan bij het onderzoek dat in het gesprek wordt genoemd. Anders organiseren in het voortgezet onderwijs – VoionInventarisatie van verschillende vormen van anders organiseren in het VO en de gevolgen daarvan voor onderwijsprofessionals. Aanpak lerarentekort – RijksoverheidAchtergrondinformatie over het lerarentekort, regionale samenwerking en de wettelijke ruimte om onderwijs onder voorwaarden anders te organiseren, onder meer met andere professionals. Wat voor maatregelen nemen scholen om hun onderwijs anders te organiseren en hoe pakken zij dit aan? – TjipcastEen direct inhoudelijk verwante aflevering over de keuzes die scholen maken bij anders organiseren, welke maatregelen zij nemen en hoe zulke veranderingen in de praktijk worden vormgegeven. Hoe krijgen we het fundament van het onderwijs op orde? – TjipcastEen inhoudelijk aansluitend gesprek over de basisvoorwaarden voor goed onderwijs, waaronder onderwijskwaliteit, professionaliteit en de manier waarop scholen duurzame keuzes kunnen maken. Tijdstempels 00:00 – Minder leerkrachten02:10 – Onderwijsvisie bepalen04:05 – Praktijkaanleiding onderzoeken06:05 – Visie ontwikkelen09:21 – Anders organiseren10:11 – Succesfactoren bespreken11:26 – Bestuurlijke ondersteuning16:53 – Pedagogische samenhang19:31 – Externe professionals23:01 – Commerciële samenwerking25:10 – Kwaliteit bewaken28:02 – Praktijkgericht onderzoeken32:31 – Bekwaamheid benutten34:44 – Groepsgericht organiseren37:02 – Visie herpakken Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Het bericht Goed onderwijs met minder leerkrachten, (hoe) kan dat? verscheen eerst op Tjipcast.

Rekenen roept bij veel mbo-studenten niet alleen onzekerheid op, maar soms ook jarenoude herinneringen aan mislukking, achterstand of het gevoel er simpelweg niet goed in te zijn. Volgens rekendocent Dirk Megens is juist dat beeld hardnekkig: het idee dat rekenen iets is wat je óf kunt, óf niet kunt. Vaak wordt rekenen (beta) ook tegenover aanleg voor bijvoorbeeld taal geplaatst (alfa). Helaas moet het mbo ook kritisch in de spiegel kijken. We slagen er onvoldoende in rekenen op goed niveau aan te bieden aan studenten in het beroepsonderwijs en de minimale niveaus te halen voor het uiteindelijke beroep. Ook bestaan er veel misvattingen over rekenen in het mbo. Bijvoorbeeld in relatie tot foutloos hoofdrekenen, hulpmiddelen wel of niet in zetten en het belang van dagelijkse gecijferdheid: cijfers kunnen begrijpen en gebruiken in werk, wonen, geldzaken en andere alledaagse situaties. Al met al is rekenangst een reëel probleem bij studenten in het mbo. Dit alles vraagt om onderwijs waarin studenten hulpmiddelen leren gebruiken, rekentaal leren begrijpen en vooral voldoende succeservaringen opdoen. Maar ook om docenten die weten waar studenten staan en hun uitleg daarop kunnen aanpassen. Effectieve didactiek is daarbij belangrijk. Een digitale methode openzetten en studenten zelfstandig laten werken is volgens Megens dan niet genoeg. Rekenangst verminderen begint bovendien bij relatie en vertrouwen. Wie weet waar een student vandaan komt, welke ervaringen iemand met rekenen heeft gehad en welke context voor hem of haar betekenisvol is, kan beter aansluiten. Zo verschuift het perspectief van ‘ik kan nou eenmaal niet rekenen‘ naar de ervaring dat vooruitgang wel degelijk mogelijk is. Hoe dat mogelijk is bespreken we ook in deze aflevering aan de hand van diverse praktijkvoorbeelden. Kernpunten uit de podcast: 🧮 Rekenen gaat in het mbo vooral over dagelijkse gecijferdheid. Studenten moeten cijfers kunnen interpreteren en gebruiken in concrete situaties, niet uitsluitend bewerkingen uit het hoofd beheersen. 🧠 Rekenangst wordt mede gevoed door eerdere ervaringen en overtuigingen. Studenten kunnen jarenlang meenemen dat zij slecht zijn in rekenen, waardoor nieuwe rekenlessen oude weerstand opnieuw oproepen. 🛠️ Hulpmiddelen kunnen juist zelfvertrouwen geven. Een rekenmachine, rekenkaart of woordenboek verlaagt niet simpelweg de eisen, maar helpt studenten om realistische rekenproblemen beter aan te pakken. 🤝 Relatie is volgens Megens een belangrijke didactische voorwaarde. Een docent die de student, diens rekenverleden en belevingswereld kent, kan beter aansluiten en vertrouwen opbouwen. 🎓 Goed rekenonderwijs vraagt om gespecialiseerde didactische kennis. Grote niveauverschillen, rekentaal en verschillende oplossingsstrategieën maken rekenen tot meer dan een vak dat een docent er zonder voorbereiding bij kan doen. Quotes uit het gesprek “De relatie is natuurlijk het allerbelangrijkste bij het vak rekenen.” “OBK zeg ik altijd: oefening baart kunst.” “Goed rekenonderwijs begint bij goed geschoolde rekendocenten die verstand hebben van verschillende vormen van differentiatie en van rekendidactiek.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Bronnen en linkjes Leidraad Werken aan rekenen en gecijferdheid in het mboEen recente, onderzoeksmatig onderbouwde leidraad voor docenten en mbo-instellingen over effectief reken- en gecijferdheidsonderwijs. Sluit sterk aan bij thema’s uit het gesprek zoals differentiatie, betekenisvolle contexten en docentkwaliteit. Taal en Rekenen MBO – nieuwe rekeneisenOver de sinds schooljaar 2022–2023 ingevoerde rekeneisen voor mbo-niveau 2, 3 en 4. Dit sluit direct aan bij Megens’ uitleg over de nieuwe benadering van rekenen en gecijferdheid. Coöperatie Examens MBO – rekenexamensInformatie over de huidige rekenexamens in het mbo en de examinering voor niveau 2, 3 en 4. Rekenkaarten voor het mboDirk Megens verwijst uitgebreid naar de rekenkaart als hulpmiddel. Op zijn eigen website is een actuele versie van de rekenkaart beschikbaar, met onder meer het metriek stelsel, verhoudingen, procenten en rekenbegrippen. Gecijferdheid en het werk van Kees HooglandHoogland wordt expliciet genoemd in het gesprek als belangrijke pleitbezorger van numeracy of gecijferdheid: niet alleen sommen uitvoeren, maar kwantitatieve informatie in het dagelijks leven kunnen interpreteren en gebruiken. De website Gecijferdheid Telt Mee biedt hier verdere verdieping bij. Onderwijskennis – Versterken van rekenen en gecijferdheid bij mbo-studentenEen kennisartikel dat specifiek ingaat op het versterken van rekenen en gecijferdheid bij mbo-studenten en aansluit op de nieuwe rekeneisen. Practoraat gecijferdheid – In het practoraat Gecijferdheid in het mbo doen rekendocenten vanuit verschillende mbo-instellingen onderzoek met als doel gecijferd gedrag van alle mbo-studenten te versterken. Tijdstempels 00:00 – Rekenangst bespreken02:09 – Dagelijkse gecijferdheid04:09 – Diverse studenten06:35 – Gelijke eisen07:09 – Rekenkrasjes herkennen10:48 – Angst overwinnen12:16 – Hulpmiddelen benutten15:58 – Succeservaringen creëren16:34 – Niveauverschillen begeleiden18:36 – Rekentaal begrijpen20:55 – Aanwezigheid helpt22:00 – Relatie opbouwen23:21 – Rekendidactiek versterken29:55 – Basis herstellen31:38 – Rekenvertrouwen groeien Het bericht Rekenangst in het mbo?! verscheen eerst op Tjipcast.

Veranderen in organisaties klinkt vaak als iets dat je kunt plannen, sturen en strak uitrolt. Maar volgens Jaap Boonstra raakt juist die technische benadering aan haar grens. Zeker in onderwijs, zorg, duurzaamheid en maatschappelijke polarisatie spelen vraagstukken die niet in één organisatie, discipline of stappenplan passen. Toch is het denken over veranderen sterk gevormd door deze ‘enge’ technische benadering van veranderen (en leren). Veranderkunde draait feitelijk om iets anders: goed kunnen waarnemen, context begrijpen, spanning verdragen en mensen helpen om over grenzen heen betekenis te geven aan wat er speelt. Deze discipline is dus veel rommeliger dan we willen aannemen. Maar is er nog wel ruimte voor deze manier van kijken naar veranderen in organisaties? In het gesprek verkent Boonstra hoe het vak veranderkunde zich heeft ontwikkeld: van aandacht voor arbeid en democratisering naar managementdenken, en nu opnieuw naar samenspel rond complexe maatschappelijke vraagstukken. Hij maakt scherp onderscheid tussen verandermanagement als technische aanpak en veranderkunde als praktijk van kijken, verbinden en handelen in onzekerheid. Daarbij komt ook de rol van hogescholen, praktijkonderzoek en lectoraten aan bod, waar volgens hem veel van de toekomst van het vak zichtbaar wordt. Een belangrijk inzicht is dat de veranderkundige van morgen veel meer is dan een plannenmaker, maar iemand die kan omgaan met paradoxen, conflicten, maatschappelijke spanningen en meerdere perspectieven tegelijk. Dit is de laatste podcast van het schooljaar 2025-2026! Vanaf volgende week neem ik een aantal weken vrij. Wel ben ik in de weer met de voorbereiding en planning voor het najaar. Half augustus start de serie weer op. Met een paar mooie nieuwe afleveringen over bijvoorbeeld anders organiseren in het PO, over de gelukkige rekenklas en high performing schools. Fijne zomervakantie! Kernpunten uit de podcast: 🔍 Veranderen begint volgens Jaap Boonstra met zorgvuldig waarnemen en contextualiseren. Pas als je begrijpt wat er in de klas, school, buurt of organisatie speelt, kun je verstandig handelen. 🧩 Veranderkunde is iets anders dan verandermanagement. Waar verandermanagement vaak technisch en planmatig wordt, draait veranderkunde om mensen, betekenisgeving, spanning en dynamiek. 🌱 De toekomst van het vak ligt volgens Boonstra bij maatschappelijke vraagstukken zoals duurzaamheid, zorg, veiligheid, polarisatie en onderwijs. Zonder verbinding met die vragen wordt veranderkunde volgens hem overbodig. ⚖️ Een veranderkundige moet leren denken in paradoxen in plaats van simpele dilemma’s. Het gaat niet om kiezen tussen individu of groep, economie of onderwijs, maar om het uithouden en verbinden van beide kanten. 🎨 Kunst kan helpen om anders naar verandering te kijken. Beeld, muziek, dans of theater openen soms perspectieven die met rationele analyse alleen niet zichtbaar worden. Quotes uit het gesprek “Voor mij begint veranderen altijd eerst met heel goed kijken, waarnemen, dynamiek begrijpen en daardoor denken: wat is nu verstandig om te doen?” “Als we ons vanuit de veranderkunde niet verbinden met maatschappelijke vraagstukken, is onze rol gewoon uitgespeeld. En terecht.” “Laten we ophouden met het denken in dilemma’s. Laten we veel meer gaan denken in paradoxen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Meer lezen of bekijken op basis van deze podacst? Jaap Boonstra – Veranderen als samenspelJaap Boonstra – Leiders in cultuurveranderingJaap Boonstra en Mayo Dubbeldam (red.) – Veranderen voor de toekomst Ik sprak Jaap eerder in een aflevering over spelend leren en veranderen en over samenwerken over de grenzen van organisaties heen. Tijdstempels 00:00 – Start gesprek01:18 – Schrijven reflectie03:00 – Vak verandering04:17 – Leerling doener06:29 – Meervoudig kijken08:03 – Context begrijpen10:33 – Universitaire verschuiving13:40 – Hogescholen hoop18:40 – Historische ontwikkeling23:11 – Verschil verdragen27:31 – Paradoxaal denken31:16 – Maatschappelijke opgaven32:56 – Oprechte professional37:01 – Kunst veranderen41:51 – Leiderschap inhoud Het bericht Wat is (straks) het ambacht van de veranderkundige? verscheen eerst op Tjipcast.

Presteren in het onderwijs roept snel spanning op. Want leren gaat niet alleen over opbrengsten, toetsen en doelen, maar ook over veiligheid, vertrouwen, motivatie en de ruimte om fouten te maken. Toch laat de topsport een interessante vraag achter: hoe bouw je aan een cultuur waarin mensen samen beter willen worden, zonder dat het werk kil, hard of opgejaagd wordt? Ik praat hierover met Anouk Kleinpaste en Pjotr van der Marel, allebei schoolleider. Anouk geeft leiding aan de dappere school Campherbeek in Zwolle. Pjotr is verbonden aan de Sint Bonifatiusschool in Wassenaar. In dit gesprek wordt duidelijk dat de vergelijking met topsport niet vooral gaat over harder duwen of meer meten. De kern zit eerder in samenwerking, volhouden, professionele routines en leiderschap dat dichtbij mensen blijft. Data kan helpen om blinde vlekken zichtbaar te maken, maar alleen als er voldoende vertrouwen is om er samen naar te kijken. Anders wordt meten al snel een oordeel. De schoolleiders laten zien dat onderwijskwaliteit niet losstaat van werkplezier. Een team dat zich gezien voelt, durft makkelijker te leren, te botsen en verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijk vraagt verandering om geduld: een school ontwikkel je niet in een sprint, maar stap voor stap, met oog voor het tempo van het hele team. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🏃 Topsport gaat niet alleen over prestatiedruk, maar vooral over de wil om samen beter te worden. In het onderwijs betekent dat: blijven oefenen, reflecteren en verantwoordelijkheid nemen voor kwaliteit. 🤝 Vertrouwen blijkt een voorwaarde voor professionele ontwikkeling. Pas als mensen zich gezien en veilig voelen, kunnen data, feedback en opbrengsten onderwerp van gesprek worden zonder dat het als aanval voelt. 📊 Data helpt om blinde vlekken zichtbaar te maken. Niet als afrekencultuur, maar als gezamenlijke taal om te onderzoeken waar een team, school of leerlingpopulatie iets te ontwikkelen heeft. 🐢 Onderwijsverandering vraagt tempo-bewust leiderschap. Een schoolleider kan een duidelijke ambitie hebben, maar moet ook kunnen vertragen om het hele team aangehaakt te houden. 🎽 De school is geen verzameling losse lokalen. De kracht zit in collectief eigenaarschap: samen werken aan onderwijs dat je beter achterlaat dan je het aantrof. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Quotes uit de podcast: “Je kan zo snel als je langzaamste speler. Je moet het samen doen, hè. Het is wel echt een teamsport.” “Ik speel niet directeurtje. Ik ben ook echt als het moet sta ik overal achter en kan ik ook de harde besluiten nemen.” “Ik heb met al mijn collega’s startgesprekken waarbij ik een uur ga wandelen en het gewoon heb over het leven.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:0 – Werkgeluk Scholen01:10 – Data Werkplezier03:06 – Gelukkige Teams05:56 – Topsport Onderwijs08:06 – Data Presteren09:07 – Samen Doorzetten11:25 – Tempo Leiderschap13:01 – Cultuur Meten15:21 – Groeitaal Mindset17:04 – Mensen Zien19:03 – Duurzaam Presteren24:14 – Onzichtbare Routines26:24 – Kwaliteitskaarten Sport31:50 – Authentiek Leiderschap36:02 – Collectief Mandaat Boeken en leestips: Bas Kodden – De kunst van duurzaam presteren James Kerr – Legacy Eva Naaijkens en Martin Bootsma – En wat als we nou weer gewoon gingen lesgeven? Het bericht Wat kan het onderwijs van topsport leren? verscheen eerst op Tjipcast.

In het onderwijs hebben we het vaak over reflectie. Leraren, studenten, schoolleiders en opleiders worden voortdurend uitgenodigd om stil te staan bij hun handelen. Maar juist doordat reflectie zo vanzelfsprekend is geworden, wordt het waarschijnlijk ook vaak maar ten dele of niet goed ingezet. Wie te snel naar oplossingen springt, mist de vraag wat er eigenlijk gebeurde. En wie reflectie vooral ziet als een verplicht verslag, raakt gemakkelijk kwijt dat het in de kern gaat om professionele groei. Fred Korthagen laat zien dat reflectie pas krachtig wordt wanneer je vertraagt. Niet alleen nadenken over gedrag, maar zoeken naar betekenis: wat speelde er precies, welke overtuigingen, gevoelens en verlangens deden mee, en welke kwaliteiten waren al aanwezig? Daarmee verschuift reflectie van probleemgericht repareren naar krachtgericht ontwikkelen. Dat is relevant voor leraren, opleiders, coaches en schoolorganisaties. Want veel professionele situaties worden complexer zodra er druk ontstaat. Dan vallen mensen terug op automatismen. Reflectie helpt om die patronen zichtbaar te maken, maar alleen wanneer er ruimte is voor denken, voelen én willen. Zo wordt reflectie geen administratieve verplichting, maar een manier om bewuster, creatiever en menselijker te handelen. Kernpunten uit de podcast: 🧭 Reflectie begint niet bij een probleem, maar bij een ervaring. Pas door goed terug te kijken ontstaat zicht op wat er werkelijk speelde. 🔍 Korthagen maakt onderscheid tussen gedragsgerichte reflectie en betekenisgerichte reflectie. Niet meteen vragen “wat moet ik doen?”, maar eerst onderzoeken “wat gebeurde hier eigenlijk?” 🌱 Een krachtgerichte benadering kan reflectie verdiepen. Door te kijken naar wat goed ging en welke kwaliteiten zichtbaar waren, ontstaat meer ruimte voor leren. 🧠 Reflecteren is niet alleen denken. Gevoelens, verlangens, intuïtie en professionele idealen beïnvloeden het handelen vaak sterker dan rationele analyse. 🏫 Ook organisaties kunnen reflectiever worden. Dat vraagt om andere gesprekken: minder agenda’s vol problemen, meer aandacht voor idealen, kwaliteiten en gezamenlijke betekenisgeving. Quotes uit het gesprek “Wat voor mij de essentie van reflecteren is: dat je via het opdiepen van de essentie komt tot een handelingsalternatief.” “Het is soft om alleen maar met denken bezig te zijn, want dat heeft relatief weinig invloed op wat er gebeurt.” “Laten we krachtgericht coachen en niet altijd maar op problemen coachen. Dan kan het zomaar zijn dat het hele probleem er heel anders uitziet.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Meer lezen op basis van deze podacst? Fred Korthagen en Micha Korthagen – Zin in reflectieFred Korthagen, Ella Nuijten en collega’s – De kracht van reflectieFred Korthagen en Ellen Nuiten – Krachtgericht coachen Tijdstempels 00:00 – Reflectie en start01:52 – Menselijk vermogen03:29 – Gedrag verdiepen05:36 – Vijf stappen07:19 – Negatief kijken09:03 – Krachtgericht kijken10:29 – Voelen willen13:13 – Professioneel voelen15:43 – Liftoefening toepassen20:17 – Reflectiegesprekken voeren22:18 – Goede coaching23:45 – Kennis opbouwen27:30 – Blinde vlekken31:21 – Reflectie in Japan33:27 – De reflectieve organisatie Het bericht Wat is de zin en onzin van reflectie op je eigen handelen? verscheen eerst op Tjipcast.

Gedrag in de klas ontstaat zelden uit het niets. Wat op het eerste gezicht lijkt op expres iets weigeren, storen of escaleren, heeft vaak een aanloop: een overgang die schuurt, een taak die te moeilijk is, spanning van thuis, onzekerheid of een leerling die nog niet goed weet hoe hij met emoties kan omgaan. Juist daarom ligt de sleutel niet alleen bij het corrigeren van gedrag, maar bij het leren kijken naar wat eraan voorafgaat. Over de vraag hoe de leerkracht sleutel is tot gedrag in de klas praat ik met Tessa de Bok, leerkracht speciaal basisonderwijs, redactielid van JSW en schrijfster van het activiteitenboek voor verlies en rouw. En Ruchama Brunsveld, orthopedagoog en leerkracht in het speciaal onderwijs. Momenteel is ze kwaliteitscoördinator bij basisschool Aventurijn in Houten. Allebei schreven ze mee aan het themadeel van JSW over gedrag in de klas! In dit gesprek staat de rol van de leerkracht centraal: als degene die structuur biedt, voorspelbaar reageert, relaties onderhoudt en tegelijk de veiligheid van de hele groep bewaakt. Dat vraagt pedagogische tact. Soms helpt nabijheid, soms duidelijke consequenties, soms een rustmoment, en soms is extra observatie of expertise nodig. Een belangrijke lijn is dat positief gedrag niet vanzelf ontstaat door vooral te zeggen wat niet mag. Leerlingen hebben baat bij concrete verwachtingen, rustige routines en volwassenen die benoemen wat wél helpt. Daarmee wordt gedrag niet versimpeld tot een individueel probleem, maar gezien als iets dat ontstaat in interactie tussen leerling, leerkracht, groep en context. Kernpunten uit het gesprek 🔑 De leerkracht heeft veel invloed op gedrag door structuur, voorspelbaarheid en duidelijke verwachtingen. Dat betekent niet dat al het gedrag verdwijnt, maar wel dat veel onrust voorkomen kan worden. 👀 Escalatie begint vaak eerder dan het moment waarop gedrag zichtbaar problematisch wordt. Goed observeren helpt om signalen als wiebelen, grapjes maken, zuchten of discussie zoeken tijdig te herkennen. 🧩 Het ABC-model helpt om gedrag niet als los incident te zien, maar te kijken naar aanleiding, gedrag en gevolg. Daardoor wordt duidelijker wanneer en waardoor bepaald gedrag steeds terugkomt. 🤝 Een sterke relatie tussen leerkracht en leerling werkt de-escalerend. Juist na een conflict of rustmoment is herstel belangrijk, zodat een leerling ervaart dat er opnieuw begonnen kan worden. 🌱 Positieve bekrachtiging vraagt om concreet benoemen wat goed gaat. Niet alleen “goed zo”, maar precies aangeven welk gedrag helpt, maakt verwachtingen zichtbaar voor de hele groep. Quotes uit het gesprek: “Ik denk dat jij als leerkracht al heel veel gedrag stiekem weg kan nemen. Niet dat het gedrag er dan nooit meer is, maar wel dat je veel gedrag kan voorkomen als leerkracht.” “De leerkracht heeft gewoon een grote invloed op het klimaat, op de veiligheid in de klas en de interacties in de klas.” “Een goede instructie geven of goed klassenmanagement, dat is heel zichtbaar. Maar een stevige of goede band opbouwen is niet altijd direct zichtbaar.” Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:04 – Introductie van het thema00:45 – Gasten voorstellen03:27 – Gedrag leerkracht05:09 – Professionele ruimte05:45 – Emotionele voorspelbaarheid07:51 – Escalatie voorkomen10:15 – Samen observeren11:26 – Individueel aanspreken12:08 – ABC model13:32 – Trauma herkennen16:27 – Veilige landingsplaats18:43 – Structuur consequenties20:12 – Weerbaarheid oefenen21:57 – Positief bekrachtigen28:38 – Groep of individu Het bericht De leerkracht als sleutel tot gedrag in de klas verscheen eerst op Tjipcast.

Het succes van het reken-wiskundeonderwijs wordt steeds vaker afgemeten aan één percentage: hoeveel leerlingen halen aan het eind van groep 8 streefniveau 1S? Volgens de landelijke ambitie zou dat 65% moeten zijn. Maar die manier van kijken rust op stevige aannames: dat 1S een eenduidig en goed onderbouwd referentieniveau is, dat het betrouwbaar te meten is met een drempelwaarde op een vaardigheidsschaal, en dat je daaruit conclusies kunt trekken over de opbrengsten van scholen. Arthur Bakker en Marian Hickendorff laten zien dat juist die aannames problematisch zijn. Ze schreven hier een artikel over dat we bespreken in deze aflevering. Meten we eigenlijk wel wat we denken te meten? Mijn gasten laten zien dat de specifieke inhoud van 1F en 1S niet altijd scherp is afgebakend, dat doorstroomtoetsen onderling lastig vergelijkbaar zijn en dat een landelijke ambitie ongemerkt een harde norm kan worden. Dat heeft gevolgen voor scholen, leraren en leerlingen: van strategisch toetsgedrag tot curriculumversmalling. Tegelijk blijft de boodschap niet hangen in kritiek. Er is veel kennis over sterke leerlijnen, goede rekenopbouw en zinvolle schoolontwikkeling. De uitdaging is om toetsing, curriculum, toezicht en praktijkkennis beter op elkaar af te stemmen — eerlijker, preciezer en met meer oog voor ontwikkeling dan voor één kwetsbaar getal. Kernpunten uit de podcast: 🔍 Het percentage leerlingen dat 1S haalt, wordt gebruikt alsof het een harde maat is voor onderwijskwaliteit, terwijl de meting volgens de gasten inhoudelijk en statistisch kwetsbaar is. 🧩 Het referentiekader was oorspronkelijk bedoeld om doorlopende leerlijnen te ondersteunen, niet om individuele scholen of leerlingen op af te rekenen. 📏 De grens tussen 1F en 1S is in de praktijk minder scherp dan vaak wordt aangenomen; concrete toetsopgaven vragen altijd interpretatie en keuzes. ⚖️ Meerdere doorstroomtoetsen maken vergelijking tussen scholen problematisch, zeker wanneer uitkomsten gevolgen hebben voor toezicht en bestuur. 🌱 Sterker rekenonderwijs vraagt niet om blindstaren op één eindpercentage, maar om rijke schooldata, goede leerlijnen, rekencoördinatie en professionele dialoog. Quotes uit het gesprek “Er werd voortdurend gezocht naar maatschappelijke kwesties waardoor resultaten tegenvallen. Maar de verklaring die ik meestal mis is die tweede vraag: hoe zit het met de meting?” “Durf dat percentage 1S een beetje los te laten en kijk breder. Kijk onder de motorkap.” “Een meting is zo sterk als de zwakste schakel. En eigenlijk is elke schakel zwak.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Meer lezen op basis van deze podacst? Rekenen kinderen echt zo slecht? Leerresultaten einde basisonderwijs voor rekenen-wiskunde Onderwijsraad: laat toetsen minder vaak meetellen voor rapport Betekenisvol en doelgericht reken-wiskundeonderwijs in groep 3-8 Tijdstempels 00:03 – Gasten introductie01:21 – Aanleiding artikel03:05 – Referentieniveaus uitgelegd04:36 – Breuken voorbeeld06:10 – Historische verschuiving07:50 – Empirische vragen10:08 – Vroege selectie12:30 – Rekenpeilingen besproken14:32 – Documentanalyse beleid18:32 – Toetsaanbieders vergelijken21:28 – Zwakke schakels22:47 – Onderwijskwaliteit breder24:44 – Curriculum versmalling29:40 – Nieuwe toetsing34:41 – Landelijke samenwerking Het bericht Reken het rekenonderwijs niet af op percentages leerlingen die 1S behalen verscheen eerst op Tjipcast.

Nieuwkomersonderwijs vraagt om meer dan taalonderwijs alleen. Kinderen stappen een school binnen met verschillende thuistalen, onderwijsachtergronden en ervaringen, soms na een lange periode van onzekerheid of onveiligheid. Juist dan wordt de pedagogische basis doorslaggevend: rust, voorspelbaarheid, veiligheid en hoge verwachtingen vormen geen zachte randvoorwaarden, maar het fundament waarop leren mogelijk wordt. Bij Taalschool Utrecht is die basis bewust uitgewerkt in routines, gezamenlijke taal en een gedeelde manier van kijken naar gedrag. Niet vanuit de gedachte dat alle leerlingen kwetsbaar of zielig zijn, maar vanuit professionele nieuwsgierigheid: wat laat een kind zien, wat weten we nog niet, en wat vraagt dit van ons handelen? Het leertraject Stevige Start in Nederland laat zien hoe scholen van elkaar kunnen leren door theorie, observatie en teamgesprekken te verbinden. Daarbij gaat het niet om een kant-en-klaar model, maar om een manier van kijken: naar leerlingen, naar leerkrachten, naar het team en naar de relatie met ouders en thuis. Wie nieuwkomersonderwijs serieus neemt, kijkt dus ook kritisch naar eigen aannames, vanzelfsprekendheden en routines. Ik spreek hierover met Esther van Zoest, directeur van Taalschool Utrecht en Eva Schaepkens. Eva is leerkracht groep 7-8, onderwijskundig leider Taalschool ’s-Hertogenbosch en projectleider Talent 2 Teach bij Signum Onderwijs. Kernpunten uit het gesprek 🧭 Een sterke pedagogische basis maakt leren mogelijk. Rust, voorspelbaarheid en duidelijke routines helpen leerlingen om zich veilig te voelen en ruimte te krijgen voor taal, rekenen en sociaal-emotionele ontwikkeling. 🔍 Aannames staan professioneel handelen vaak in de weg. In nieuwkomersonderwijs zijn vanzelfsprekendheden zelden vanzelfsprekend; leerkrachten moeten steeds opnieuw nieuwsgierig en onderzoekend kijken. 🏫 Pedagogiek en didactiek zijn niet los van elkaar te zien. Pas wanneer de klas veilig, helder en voorspelbaar is, ontstaat er ruimte voor effectieve instructie en inhoudelijk leren. 🌍 Ouders zijn niet alleen betrokken als ze zichtbaar op school aanwezig zijn. Thuisbetrokkenheid kan juist plaatsvinden in kleine, dagelijkse gesprekken in de thuistaal. 🤝 Leren van andere scholen werkt krachtig wanneer je onderwijs in actie ziet. Observaties, gezamenlijke taal en een kernteam helpen om inzichten om te zetten in concreet professioneel gedrag. Quotes uit het gesprek: “Al mijn vanzelfsprekendheden zijn niet vanzelfsprekend voor deze kinderen.” “Onze aannames zijn eigenlijk de dooddoener voor leren onze scholen.” “Het heeft geen zin om te gaan bedenken dat al onze kinderen heel zielig zijn. Over het algemeen is er enorm veel veerkracht.” Deze aflevering maakt deel uit van een bijzondere podcastserie, ontwikkeld in samenwerking met Ontwikkelkracht. Ontwikkelkracht is een landelijk programma dat scholen ondersteunt bij duurzame onderwijsontwikkeling, door wetenschap en praktijk met elkaar te verbinden en leren over de grenzen van scholen heen te stimuleren. In deze serie gaan we in gesprek met expertisescholen en betrokken professionals over thema’s als curriculumontwikkeling, krachtig onderwijskundig leiderschap en effectieve teamsamenwerking. We verkennen wat werkt, waarom het werkt en wat andere scholen hiervan kunnen leren. Wil je laagdrempelig meedoen of meer informatie over de expertisescholen? Check dan hier de link! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:30 – Nieuwe start01:19 – Taalschool Utrecht03:14 – Dappere leerlingen05:12 – Expertise delen06:21 – Pedagogische basis08:09 – Gezamenlijke taal11:37 – Drie lagen13:42 – Culturele nieuwsgierigheid15:53 – Kijkmoment school18:45 – Traumasensitief lesgeven21:38 – Curriculum taal23:40 – Ouders betrekken27:07 – Leren kijken29:30 – Leiderschap borgen32:49 – Emoties cultureel Het bericht Stevige start in Nederland: werken aan een sterke pedagogische basis voor nieuwkomers verscheen eerst op Tjipcast.

Lezen wordt pas krachtig wanneer het niet alleen een vaardigheid is, maar een herkenbaar onderdeel van de schoolcultuur. Op het Limus College in Vleuten gebeurt dat door vaste leesroutines, hoge verwachtingen en veel aandacht voor gesprekken over boeken met en tussen leerlingen. Zo lezen alle leerlingen jaarlijks meerdere titels, maar minstens zo belangrijk is wat er om dat lezen heen gebeurt: voorlezen, samen nadenken over belangrijke fragmenten, verbanden leggen met andere vakken en zoeken naar boeken die passen bij de leerling én voldoende uitdaging bieden. Het Limus college is één van de eerste inspiratiescholen in Nederland en slaagt erin op een mooie manier de brug te slaan tussen wetenschap en praktijk. Ik praat hierover met Karin Bennink. Aan de hand van diverse boeken en fragmenten legt ze uit hoe het onderwijsteam werkt met jeugdliteratuur in de klas. Het gesprek laat zien dat leesmotivatie niet losstaat van kwaliteit. Plezier in lezen ontstaat wanneer docenten zorgvuldig en stapsgewijs weten te begeleiden naar complexere verhalen, andere genres en het herkennen van ‘meer’ of diepere lagen in teksten. Literatuur wordt zo meer dan ontspanning: het helpt leerlingen denken, argumenteren, reflecteren en zichzelf beter begrijpen. Juist door klein te beginnen, met een estafetteboek, een boekenweek, een gesprek of één goed gekozen fragment, kan lezen langzaam onderdeel worden van wie een school is. We staan in deze podcast ook stil hoe andere middelbare scholen stappen kunnen zetten met leesonderwijs! Kernpunten uit de podcast: 📚 Lezen krijgt kracht wanneer het structureel onderdeel wordt van de schooldag, met vaste routines zoals voorlezen, estafetteboeken en gesprekken over wat leerlingen lezen. 🧭 Leesmotivatie vraagt meer dan keuzevrijheid: leerlingen hebben ook begeleiding, sociale uitwisseling en passende uitdaging nodig om als lezer te groeien. 🧠 Literatuur kan denken verdiepen, bijvoorbeeld wanneer fictiefragmenten worden gekoppeld aan klimaat, debat, argumentatie en kritisch burgerschap. 🌱 Kleine ingrepen kunnen groot effect hebben: één goed boek, een passend genre of een zorgvuldig gesprek kan leesangst verminderen en vertrouwen opbouwen. 🏫 Lezen wordt schoolidentiteit wanneer het niet alleen bij Nederlands blijft, maar verbonden raakt met projecten, andere vakken en gezamenlijke ambities. Quotes uit het gesprek “Onze leerlingen lezen als ze vmbo-route doen vier boeken per jaar, als ze havo doen vijf boeken per jaar, vwo zes boeken per jaar ieder jaar. Het allermooiste is dat onze leerlingen dat eigenlijk heel normaal vinden.” “Met boeken kan ik honderd levens leven. Ik kan tijdreizen, ik kan van alles doen.” “Wij vinden de leesmotivatie belangrijk en tegelijkertijd zeggen we: de leeskwaliteit staat voorop.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Boeken en bronnen die voorbijkwamen Ryan & Deci – onderzoek naar motivatie, autonomie, competentie en relatie Stichting Lezen – informatie en onderzoek rond leesontwikkeling en leesbevordering Kennistafel Effectief Leesonderwijs – verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk Alex Boogers – Wanneer de mieren schreeuwen Edward van de Vendel – Hannes en Hassan weten meer dan jij Brian Elstak – Tori Marlies Slegers – Briefjes voor Pelle Tijdstempels 00:04 – Leesonderwijs schoolidentiteit01:02 – Leesroutines praktijk03:44 – Voorlezen werkt04:38 – Estafetteboek klas07:03 – Persoonlijke motivatie09:45 – Motivatie kwaliteit12:18 – Leesangst overbruggen15:14 – Leerlingen kennen16:48 – Kerndoelen bevestiging18:13 – Lezen denken22:26 – Tijdsinvestering toetsbeleid25:16 – Vakoverstijgend samenwerken30:53 – Boekenspel werkvorm32:33 – Leesreflectie identiteit34:05 – Hoge verwachtingen Het bericht Hoe wordt lezen onderdeel van je schoolidentiteit? verscheen eerst op Tjipcast.