Vroeg!

De al bijna drie jaar durende genocide in Gaza zorgt voor veel onrust en verdriet. Niet alleen verliezen veel Palestijnen hun dierbaren, maar ook worden ze verjaagd van het land waar ze hun culturele band mee hebben. Hoe blijven de Palestijnen strijdbaar en houden zij hun cultuur in leven? En hoe ziet die cultuur eruit? Pieter Dronkers, universitair docent en onderzoeker zorgethiek, schreef hier een boek over dat eind vorige week uitkwam. Het heet "De stille strijd om Jeruzalem", en het is gevuld met verhalen en inzichten die hij op deed in de Palestijnse wijken van Jeruzalem. Dana Rentenaar is politicoloog. Ze is geboren in Palestina, heeft er op verschillende momenten in haar leven gewoond en een groot deel van haar familie - waaronder haar ouders - woont nog altijd in oost-Jeruzalem. Met deze twee gasten gaan we in gesprek over de Palestijnse cultuur en verzet.

Metershoge wolkenkrabbers, een luxe villa of dat ene nieuwe stadhuis waar je hele dorp een mening over heeft. Architectuur is overal om ons heen. Maar is het alleen maar bouwen, bouwen, bouwen? Vandaag start de Internationale Architectuur Biënnale in Rotterdam, met als thema Systems of Support. Wat betekent dat, en welke rol speelt architectuur in een samenleving waar de systemen piepen en kraken? Philo Boss praat erover met architect en stedenbouwkundige Wouter Veldhuis en met Saskia van Stein, directeur van de Biënnale.

Verwacht wordt dat morgen de VN-Veiligheidsraad een derde informele stemming houdt om te peilen wie de mogelijke opvolger gaat worden van VN-secretaris-generaal António Guterres. De Portugees treedt namelijk op 31 december na twee termijnen af, en zijn opvolger begint meteen al de dag erna. Maar, wat doet zo'n Secretaris-Generaal? Hoeveel macht en invloed heeft hij of zij, en wat voor type leider heeft de VN nodig? Over dat alles en meer praat Jan deze ochtend met Tom Buitelaar, universitair docent War, Peace and Justice aan de Universiteit Leiden!

Vandaag volgt in Den Haag een uitspraak in het Kosovotribunaal. Terecht staat oud-bevelhebber van het Kosovo Bevrijdingsleger en oud-president Hashim Thaçi. Maar is met zo’n uitspraak de zaak dan ook echt afgerond? En hoe gaat de Europese Unie om met de verheerlijking van oorlogsmisdadigers uit de Westelijke balkan?  Jan praat erover met universitair docent Niké Wentholt, die onderzoek doet naar de Westelijke Balkan!

Vandaag worden de belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar gepresenteerd. Zo komen de begrotingen van onder andere Onderwijs, Defensie en Volksgezondheid aan bod. Grote en belangrijke onderwerpen. Maar onze Rijksbegroting heeft ook wat sluitposten, en daar gaan wij vandaag in duiken! Een van de belangrijkste sluitposten is volgens mijn gast het gemeentefonds. Daar praat Jan over met Michiel van der Eng, financieel specialist bij Periklesinstituut.

Vooral in het westen van Jemen is het al ruim een week onrustig en wordt er hard gevochten. En dat is niet helemaal toevallig. Want aan de westkust, aan een belangrijke zeestraat, ligt de strategisch interessante havenstad Mokka. Eind vorige week namen de Houthi's deze belangrijke stad in, en dat is de grootste verschuiving van de frontlinie in de 4 jaar sinds het staakt-het-vuren werd gesloten. Waarom gebeurt dit nu? En wat betekent dit voor de mensen in Jemen? We praten erover met Marina de Regt, Jemen-deskundige en antropoloog verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Op 11 september 2001 vlogen twee vliegtuigen de Twin Towers in New York City binnen. Een terroristische aanval die de wereld schokte. Wereldwijd staat men hier, 25 jaar later, bij stil.  Een kwart eeuw na de aanslagen blijkt de impact ervan nog altijd voelbaar, ook voor de mensen die de aanslag niet meegemaakt hebben. De discriminatie van moslims en mensen met een arabische achtergrond, nam na 9/11 sterk toe en is voor velen nog steeds onderdeel van de dagelijkse realiteit. Wat betekent 9/11 voor een generatie die nog niet geboren was toen het gebeurde? Ik ga erover praten met docent burgerschap en schrijver Bilal Ben Abdelkarim!

Deze week verscheen een kritisch onderzoek van SOMO en MilieuDefensie naar de intentieverklaring van de Overheid en Tata Steel. Het rapport waarschuwt voor een subsidiefuik waardoor de rekening voor de staat kan oplopen tot 10,8 miljard euro, terwijl eerder nog werd gesproken over maximaal 2 miljard euro aan overheidssteun. Dit roept de vraag op: hoe houdbaar is de productie van staal in Nederland nog? En als we Tata Steel wél in Nederland willen houden, hoe ziet een duurzame, toekomstbestendige en economisch gezonde staalindustrie er dan uit? Daarover praat Jan met Boris Schellekens, onderzoeker Stichting Onderzoek bij Multinationale Ondernemingen, oftewel SOMO.

Vandaag komt de Republikeinse Partij in de VS bijeen tijdens hun partijcongres. En de timing daarvan is bijzonder, het zijn namelijk spannende tijden voor de Amerikaanse president Trump: de midterms komen eraan, zijn populariteit loopt al maanden achteruit door de oorlog in Iran en ook binnen de partij is niet iedereen tevreden over zijn beleid. Waarom kiest Trump er juist nu voor om dat congres te houden? Jan praat erover met Amerikakenner Kenneth Manusama!

De Franse en Zuid-Koreaanse ambtsgenoten ontmoeten elkaar vandaag in Parijs om het te hebben over de Straat van Hormuz. Net als de rest van de wereld, voelt ook dit Oost-Aziatische land de gevolgen van de oorlog die de VS daar voert met Iran. Vorige week nog maakte Zuid-Korea bekend dat het troepen en een oorlogsschip naar de Straat wil sturen. Waarom overweegt het land dit, welke rol spelen zij in het Midden-Oosten en wat hopen ze met het bezoek aan Frankrijk te bereiken? Over dat alles en meer praat Jan deze ochtend met Hoogleraar koreastudies aan de Leiden Universiteit, Remco Breuker!