Vroeg!

Vandaag worden de belangrijkste plannen van de regering voor het komende jaar gepresenteerd. Zo komen de begrotingen van onder andere Onderwijs, Defensie en Volksgezondheid aan bod. Grote en belangrijke onderwerpen. Maar onze Rijksbegroting heeft ook wat sluitposten, en daar gaan wij vandaag in duiken! Een van de belangrijkste sluitposten is volgens mijn gast het gemeentefonds. Daar praat Jan over met Michiel van der Eng, financieel specialist bij Periklesinstituut.

Deze week verscheen een kritisch onderzoek van SOMO en MilieuDefensie naar de intentieverklaring van de Overheid en Tata Steel. Het rapport waarschuwt voor een subsidiefuik waardoor de rekening voor de staat kan oplopen tot 10,8 miljard euro, terwijl eerder nog werd gesproken over maximaal 2 miljard euro aan overheidssteun. Dit roept de vraag op: hoe houdbaar is de productie van staal in Nederland nog? En als we Tata Steel wél in Nederland willen houden, hoe ziet een duurzame, toekomstbestendige en economisch gezonde staalindustrie er dan uit? Daarover praat Jan met Boris Schellekens, onderzoeker Stichting Onderzoek bij Multinationale Ondernemingen, oftewel SOMO.

Vandaag komt de Republikeinse Partij in de VS bijeen tijdens hun partijcongres. En de timing daarvan is bijzonder, het zijn namelijk spannende tijden voor de Amerikaanse president Trump: de midterms komen eraan, zijn populariteit loopt al maanden achteruit door de oorlog in Iran en ook binnen de partij is niet iedereen tevreden over zijn beleid. Waarom kiest Trump er juist nu voor om dat congres te houden? Jan praat erover met Amerikakenner Kenneth Manusama!

De Franse en Zuid-Koreaanse ambtsgenoten ontmoeten elkaar vandaag in Parijs om het te hebben over de Straat van Hormuz. Net als de rest van de wereld, voelt ook dit Oost-Aziatische land de gevolgen van de oorlog die de VS daar voert met Iran. Vorige week nog maakte Zuid-Korea bekend dat het troepen en een oorlogsschip naar de Straat wil sturen. Waarom overweegt het land dit, welke rol spelen zij in het Midden-Oosten en wat hopen ze met het bezoek aan Frankrijk te bereiken? Over dat alles en meer praat Jan deze ochtend met Hoogleraar koreastudies aan de Leiden Universiteit, Remco Breuker!

De meeste mensen in Nederland zullen in hun dagelijks leven niet meer bezig zijn met corona. Maar er is een grote groep mensen die lijdt aan de gevolgen van long covid, en voor een klein deel daarvan is het lijden ondraaglijk. Uit cijfers die EenVandaag opvroeg bij de Regionale Toetsingscommisie Euthanasie blijkt dat steeds meer mensen die long covid hebben zo erg lijden, dat euthanasie de enige uitweg lijkt. In 2022 tot en met 2024 kozen 9 patiënten voor deze optie, in 2025 waren dit er in één jaar tijd al 10. Hoe houden we de mensen die lijden onder long covid in beeld? Is de zorg toereikend, en wordt hun lijden serieus genomen?  We praten erover met Rien de Böck van Patiëntenvereniging Long Covid Nederland, en huisarts en zoönosen-expert Alfons Olde Loohuis.

Het geweld dat eerder deze week plaatsvond in het Gelderse Overasselt werd door burgemeester Joerie Minses van de gemeente Heumen getypeerd als ‘on-Nederlands’. Die uitspraak riep veel reacties op. Want hoe on-Nederlands is bendegeweld eigenlijk echt? Dat zul je vast ook op deze zender voorbij hebben horen komen. Maar dit gesprek wordt niet altijd gevoerd. Hoe werkt framing eigenlijk zonder dat we het doorhebben? En op welke manier worden we, bewust of onbewust, gestuurd in ons denken over misdaad? We praten erover met dr. Ilse Ras, Universitair docent criminologie.

Verwoestende bosbranden in Frankrijk en Spanje, droogte in Nederland... Het was hét nieuws van deze zomer en daar is ook op deze zender veelvuldig over gepraat. Maar hoe geef je woorden aan deze gebeurtenissen? Daar dacht milieujournalist en ecoloog Bart Crezee ook over na. Hij dook erin en zijn zoektocht bracht hem bij 'Het tijdperk van het Pyroceen'.  Wat dat is, bespreekt Jan met Bart zelf.

Een heleboel EU-ministers verzamelen zich deze dagen in Ierland. En dat is niet geheel toevallig, want Ierland, dat zich tot en met het einde van dit jaar voorzitter van de EU mag noemen, wil daar het politieke jaar aftrappen met een bijeenkomst over onder andere Defensie.  Waarom juist over Defensie? Wat staat er nog meer op de agenda? En wat mogen we van Politiek Europa verwachten dit jaar? Dat alles bespreekt Jan deze ochtend met Alexander Bakker, Correspondent Brussel bij De Telegraaf.

Morgen is het zover: dan gaat kledinggigant SHEIN naar de beurs in Hongkong. De hypergoedkope online kledingwinkel werd groot dankzij de enorme hoeveelheid kleding die dagelijks wordt aangeboden én de vele influencers die er hun kleding bestellen. Tegelijkertijd ligt het bedrijf al jaren onder vuur vanwege kritiek op arbeidsomstandigheden, mensenrechten en duurzaamheid. Wat betekent deze beursgang voor SHEIN, en waar staat het voor? Waarom lukte het eerder niet om naar de beurs te gaan? En is het aandeel op dit moment eigenlijk aantrekkelijk voor beleggers? We praten erover met Jochem Visser van BNR-Nieuwsradio.

In de tentoonstelling Gossip: Magie en Marginalisering worden geschiedenis en heden aan de lopende band bevraagd. Want dat we lessen kunnen trekken uit het verleden, weten we al langer. Maar wat als die geschiedenis niet goed is gearchiveerd en toch grote invloed heeft op ons leven? Met die vraag ging curator en kunstenaar Marjolein van der Loo aan de slag toen zij een tentoonstelling mocht samenstellen voor het Zuid-Limburgse Kasteel Wijlre. Verschillende kunstenaars lieten zich inspireren door een stukje slecht gearchiveerde maar invloedrijke geschiedenis: de heksenvervolging. Deze zoektocht levert naast historisch inzicht ook confronterende en inspirerende gelijkenissen met het heden op. Zo ontstaat een gelaagd verhaal dat volop aandacht verdient.  Daarom is Marjolein van der Loo vanmorgen bij ons te gast om ons alles te vertellen over de tentoonstelling die aanstaande zondag opengaat voor het grote publiek.