Vroeg!

Onlangs besloot de EMA, het Europees Geneesmiddelenbureau, dat het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis een door hen zelf ontwikkelde kankertherapie niet op de markt mag brengen. De reden: het onderzoek was niet goed onderbouwd. Maar dit hele proces, van een ziekenhuis dat een medicijn op de markt wil brengen, is uniek. Is hier sprake van een doorbraak in wie er medicijnen maakt? Wat betekent deze afwijzing? En hoe werkt die medicijnenmarkt überhaupt? Jan praat erover met Wouter Boon, hoogleraar Innovatie en Transitiestudies aan de Universiteit Utrecht!

Geschiedenis bestaat uit verhalen, feiten uit bronnen en getuigenissen. En wil je die geschiedenis navertellen, dan is het belangrijk dat die bronnen blijven bestaan. Dat had UNESCO al door in 1980, toen ze op deze dag, de ‘Werelddag voor Audiovisueel Erfgoed’ in het leven riepen.  Maar hoe doe je dat nou goed, het archiveren van beeld en geluid? En wat bewaar je wel, en wat niet? Daar praat Jan over met conservator Bas Agterberg van, hoe kan het ook anders, Beeld en Geluid!

Van laptops en smartphones tot kruisraketten, overal zitten chips in. En voor de productie van de meest geavanceerde chips speelt één Nederlands bedrijf een sleutelrol: ASML. Hoe groeide een bedrijf uit het Brabantse Veldhoven uit tot een van de machtigste technologiebedrijven ter wereld?  Techjournalist Maxim van Mil en programmamaker Daniël Mol van BNR Nieuwsradio maakten de podcast ‘Ons ASML’, waarvoor ze twee jaar lang in de wereld van de chipmachinemaker doken. Emma van den Berg gaat met hen in gesprek.

Het is bijna niet meer weg te denken: seksspeeltjes, en dan vooral de Satisfyer. Ze duiken op op sociale media, in de kerstboom als ornament en zelfs op de shirts van een voormalig eredivisieclub. Ze worden steeds vaker gepresenteerd als onderdeel van een gezond seksleven. De belofte is groots: een seksspeeltje helpt je niet alleen aan plezier, maar ook om jezelf te ontdekken, je lichaam beter te leren kennen en jezelf seksueel te ontplooien. Religiewetenschapper Indy Booij viel op hoe sexual wellness brands hun producten aan de man, maar toch ook de vrouw brengen onder het mom van ‘heilig’, ‘helend’ en ‘ontwaken’.  Wat heeft de verkoop van seksspeeltjes met religie te maken? En als we denken dat we seksueel steeds vrijer worden, welke normen bepalen dan eigenlijk wat goede seks is? Dat ga ik bespreken met Indy Booij, Promovendus in religiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht.

Half november moet de Tweede Kamer stemmen over het belastingplan, het pakket aan belastingwetgeving voor komend jaar. Dit plan moet functioneren in ons huidige belastingsysteem. Maarja, dat systeem stamt uit 2001. Is dit nog wel in deze tijd? En hoe hervorm je zo'n belastingsysteem?  Jan praat erover met Keetie Jakma, expert belastingbeleid bij PwC!

De komende twee weken vindt in Jerevan, de hoofdstad van Armenië, de VN-top over biodiversiteit plaats. Bijna 200 landen komen samen om te bespreken hoe het ervoor staat met de biodiversiteit wereldwijd. Maar hoe gaat het met de biodiversiteit? Waar hebben we het eigenlijk over als we over biodiversiteit praten?  En hoe kunnen internationale afspraken worden vertaald naar concrete maatregelen? Daarover spreekt Jan met Jelle Behagel, universitair hoofddocent natuurbeleid aan Wageningen Universiteit, die momenteel in Jerevan is, en Theo van der Sluis, landschapsecoloog bij Wageningen Environmental Research.

De Amerikaanse president Trump heeft gezegd niet van plan te zijn om Iran opnieuw te zullen aanvallen vóór de tussentijdse verkiezingen op 3 november, liet hij begin oktober weten op zijn eigen platform Truth Social. Maar wat is zo'n belofte waard? En wat zal er daarna gebeuren? En bovenal, wat betekent dit voor de mensen die in het land wonen? Ik ga erover praten met Yaghoub Sharhani, journalist bij De Groene Amsterdammer, en met Matin Abbasi, gemeenteraadslid voor PRO Haarlem.

Precies een jaar geleden werd op klaarlichte dag het Louvre beroofd. De Mona Lisa lieten de dieven links liggen, want ze kwamen voor wat heel anders - het waren juwelen, waaronder een ketting die Napoleon aan zijn vrouw gaf, waar ze het op gemunt hadden. Een jaar later zijn de daders nog steeds niet gepakt en uit een recent verschenen rapport van Interpol blijkt dat het aantal kunstroven in musea in Europa is toegenomen. En ook wat er geroofd wordt, verandert. Emma van den Berg duikt in de wereld van de kunstroof met Naomi Oosterman, gepromoveerd op kunst- en erfgoedcriminaliteit.

Er verschijnen ieder jaar talloze nieuwe boeken, maar ook de literatuur uit het interbellum, de periode tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, krijgt opnieuw aandacht. Boeken van schrijvers als Joseph Roth, Stefan Zweig en Thomas Mann worden heruitgegeven en gelezen door een nieuwe generatie. Maar waarom lezen we deze schrijvers juist nu opnieuw? En wat kunnen we leren van hun werk? Wat zegt dat over onze huidige tijd? Dat bespreek ik deze ochtend met Els Snick, literatuurwetenschapper en docent  aan de universiteit van Gent en vertaler van 'Hakenkruisen in knoopsgat'.

Inmenging, spionage, hybride oorlogsaanvallen... Wie het nieuws volgt kan niet om deze thema's heen. En ook in politiek Den Haag staat het op de agenda. Vandaag vindt in de Tweede Kamer het commissiedebat ongewenste buitenlandse inmenging plaats.  Wat wordt daar besproken? Hoe ziet ongewenste buitenlandse inmenging eruit? En wat kan je er tegen doen? Jan's gast deze ochtend: Rowin Jansen, Universitair docent nationaal veiligheidsrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen.