Vroeg!

De komende twee weken vindt in Jerevan, de hoofdstad van Armenië, de VN-top over biodiversiteit plaats. Bijna 200 landen komen samen om te bespreken hoe het ervoor staat met de biodiversiteit wereldwijd. Maar hoe gaat het met de biodiversiteit? Waar hebben we het eigenlijk over als we over biodiversiteit praten?  En hoe kunnen internationale afspraken worden vertaald naar concrete maatregelen? Daarover spreekt Jan met Jelle Behagel, universitair hoofddocent natuurbeleid aan Wageningen Universiteit, die momenteel in Jerevan is, en Theo van der Sluis, landschapsecoloog bij Wageningen Environmental Research.

De Amerikaanse president Trump heeft gezegd niet van plan te zijn om Iran opnieuw te zullen aanvallen vóór de tussentijdse verkiezingen op 3 november, liet hij begin oktober weten op zijn eigen platform Truth Social. Maar wat is zo'n belofte waard? En wat zal er daarna gebeuren? En bovenal, wat betekent dit voor de mensen die in het land wonen? Ik ga erover praten met Yaghoub Sharhani, journalist bij De Groene Amsterdammer, en met Matin Abbasi, gemeenteraadslid voor PRO Haarlem.

Precies een jaar geleden werd op klaarlichte dag het Louvre beroofd. De Mona Lisa lieten de dieven links liggen, want ze kwamen voor wat heel anders - het waren juwelen, waaronder een ketting die Napoleon aan zijn vrouw gaf, waar ze het op gemunt hadden. Een jaar later zijn de daders nog steeds niet gepakt en uit een recent verschenen rapport van Interpol blijkt dat het aantal kunstroven in musea in Europa is toegenomen. En ook wat er geroofd wordt, verandert. Emma van den Berg duikt in de wereld van de kunstroof met Naomi Oosterman, gepromoveerd op kunst- en erfgoedcriminaliteit.

Er verschijnen ieder jaar talloze nieuwe boeken, maar ook de literatuur uit het interbellum, de periode tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, krijgt opnieuw aandacht. Boeken van schrijvers als Joseph Roth, Stefan Zweig en Thomas Mann worden heruitgegeven en gelezen door een nieuwe generatie. Maar waarom lezen we deze schrijvers juist nu opnieuw? En wat kunnen we leren van hun werk? Wat zegt dat over onze huidige tijd? Dat bespreek ik deze ochtend met Els Snick, literatuurwetenschapper en docent  aan de universiteit van Gent en vertaler van 'Hakenkruisen in knoopsgat'.

Inmenging, spionage, hybride oorlogsaanvallen... Wie het nieuws volgt kan niet om deze thema's heen. En ook in politiek Den Haag staat het op de agenda. Vandaag vindt in de Tweede Kamer het commissiedebat ongewenste buitenlandse inmenging plaats.  Wat wordt daar besproken? Hoe ziet ongewenste buitenlandse inmenging eruit? En wat kan je er tegen doen? Jan's gast deze ochtend: Rowin Jansen, Universitair docent nationaal veiligheidsrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Bijna dertig jaar lang bleef het een van de grootste mysteries uit de hiphopgeschiedenis: wie zat er achter de moord op Tupac Shakur? De rapper werd in 1996, op 25-jarige leeftijd, doodgeschoten in Las Vegas. Nu is er eindelijk een veroordeling. Voormalig bendelid Duane ‘Keffe D’ Davis is schuldig bevonden aan het organiseren van de moord en hoort vandaag zijn straf. Tupac was veel meer dan een rapper. Hij was ook acteur en activist, die met zijn muziek racisme, armoede en ongelijkheid aankaartte. Ook jongeren die hem nooit hebben meegemaakt, luisteren vandaag nog naar zijn muziek. Waarom groeide Tupac uit tot zo’n icoon? Wat weten we bijna dertig jaar later écht over zijn dood? En verandert deze veroordeling iets aan het verhaal dat rond hem is ontstaan? Te gast: post-doctoraal onderzoeker Kim Dankoor.

Het is al weken onrustig in Frankrijk. Scholieren en studenten gaan de straat op om te protesteren tegen het onderwijssysteem dat aan alle kanten piept en kraakt: van overvolle klaslokalen, een tekort aan leraren tot aan vervallen lesgebouwen. De intensiteit van de protesten lijkt nog niet af te nemen en escalaties en geweld worden niet geschuwd. En wie wat van Frankrijk weet, weet dat protesteren daar niet vreemd is. Maar hoe is dat ooit zo ontstaan? Om dat uit te zoeken, duikt Emma van den Berg dit uur in de Franse protesthistorie met Niek Pas, historicus aan de Universiteit van Amsterdam.

"The World Needs More Space, dat kan je interpreteren als een uitbreiding van de activiteiten van de mens in de ruimte. Maar wat gaat dat effectief betekenen? Zullen er steeds meer mensen voor een lange periode verblijven in de ruimte? En wat gaan ze daar dan doen? Wonen, werken, landbouw bedrijven of moeten we denken aan militaire activiteiten? Jan praat erover met onderzoeker ruimtelandbouw Wieger Wamelink, en aan de lijn Frans von der Dunk, hoogleraar ruimterecht aan de Universiteit van Nebraska.

Wanneer vinden we iets rechtvaardig? Dat lijkt een simpele vraag, totdat je ermee naar de rechtszaal gaat. Want wat eerlijk voelt, is niet altijd hetzelfde als wat juridisch juist is. Voormalig rechter Aisha Dutrieux schreef het boek 'Dit is niet rechtvaardig', waarin ze aan de hand van twaalf bekende Nerderlandse rechtszaken laat zien hoe rechters tot hun oordeel komen en waarom dat oordeel soms heel anders kan zijn dan wat wij als samenleving verwachten

Brazilië maakt zich op voor de presidentsverkiezingen van zondag. Huidig president Lula da Silva neemt het op tegen onder anderen Flávio Bolsonaro, de zoon van oud-president Jair Bolsonaro. Een verkiezing in een land waar de politieke tegenstellingen diep zijn. Waar komt die verdeeldheid vandaan? Wat typeert de belangrijkste spelers in deze verkiezingsstrijd? En wat staat er voor Brazilië op het spel? Daarover spreken we met Kees Koonings, emeritus hoogleraar Braziliaanse Studies, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, het CEDLA en de Universiteit Utrecht.