Macro met Boot en Mujagić | BNR

Het aanpassingsvermogen van de wereldeconomie is veel groter dan mensen vaak beseffen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Men ziet vaak over het hoofd hoe veerkrachtig en weerbaar de wereldeconomie is, en hoe goed in staat om zich aan te passen aan de ontwikkelingen in de wereld. Elke actie lokt een tegenreactie uit.’ 'Dat zien we op dit moment bijvoorbeeld in de Golfstaten, waar ze oude plannen aan het heroverwegen zijn om pijpleidingen aan te leggen zodat hun olie niet meer via de Straat van Hormuz naar de rest van de wereld verscheept hoeft te worden, maar via alternatieve routes. Die plannen hadden ze in het verleden ook, maar die zijn nooit uitgevoerd omdat ze ontzettend duur en complex zijn, en het neemt veel tijd in beslag. Zo past de wereldeconomie zich dus aan.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De lange rentes (de kapitaalmarktrente) van de grote vier landen van de eurozone – Frankrijk, Italië, Duitsland en Spanje – lopen op. Dat heeft te maken met de stijgende inflatie. Vorige maand kon de Europese Centrale Bank (ECB) nog vieren dat de inflatie onder de 2 procent zakte, maar nu zitten we weer op 2,5 procent. De ECB kan via obligatieaankopen ingrijpen om oplopende lange rentes te temperen. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić.  Hoe kan het dat die lange rentes zó hoog zijn? Die stijging hangt samen met de oorlog in het Midden-Oosten, waardoor olie- en gasprijzen zijn gestegen. Maar ook inflatieverwachtingen lopen op. Beleggers rekenen erop dat de ECB de rente dit jaar drie keer zal verhogen. En omdat lange rentes eigenlijk een optelsom zijn van verwachte korte rentes (de geldmarktrentes), bewegen die mee omhoog. Dus als de markt verwacht dat de ECB de rente verhoogt, stijgen de lange rentes ook. Dat is logisch.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 14 april komen de World Economic Outlook en het Global Financial Stability Report van het IMF uit. Maar die rapporten moeten nu al geschreven en gedrukt worden. ‘In de huidige onzekere omgeving is dat killing’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Dat komt omdat niet duidelijk is wat er de komende weken gebeurt. Wat is de rol van het IMF? Het IMF staat voor economische stabiliteit in de wereld. Je ziet dat terug in grote steunprogramma’s, zoals bij Griekenland en Argentinië. De kracht van het IMF is dat het steun koppelt aan eisen. Landen moeten hun arbeidsmarkt hervormen of hun overheidstekorten aanpakken. In ruil daarvoor krijgen ze steun en kunnen ze op een nieuw pad komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door de oorlog in Iran is de dollar weer helemaal terug van weggeweest. Waar de Amerikaanse president Donald Trump vorig jaar de waarde van de dollar liet duikelen met zijn handelsoorlog, daar heeft hij de dollar nu flink gestut met de oorlog. ‘De oorlog in het Midden-Oosten kan zomaar nog meer vertrouwen onder de dollar weg kunnen slaan’, hoort macro-econoom Edin Mujagic op de financiële markten.   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Private credit was en is een goed idee, vindt Arnoud Boot. Bedrijven kunnen geld lenen bij instellingen die geen bank zijn. Die instellingen halen geld op bij pensioenfondsen en verzekeraars en lenen dat uit aan middelgrote bedrijven. Dat bestaat al decennia en werkte goed. Toch ontstaan er nu problemen. Waarom wordt private credit nu een probleem? Partijen die geld ophalen bij professionele beleggers richten zich nu ook op gewone mensen. Die krijgen te horen: in plaats van tegen 1 of 1,2 procent rente bij de bank kunt u uw geld bij ons investeren. Dat heeft ook zin voor de economie. Zo wordt geprobeerd een massamarkt te bereiken. Is die markt voldoende op de hoogte om die keuze te maken?....See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagic bezocht deze week de conferentie ‘The ECB and Its Watchers’ in Frankfurt, waar onder meer werd gesproken over de gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten en de snelle opkomst van kunstmatige intelligentie (AI). Wat die ontwikkelingen betekenen voor Europa, hangt volgens hem vooral af van eerdere keuzes die zijn gemaakt. ‘Je krijgt wel het gevoel dat besluiten hierover vaak zijn genomen op basis van ideologie of wensdenken.’ Wat viel je op bij de conferentie? Wat mij opviel, is dat een China-expert zei dat de toepassing van AI daar zo snel gaat dat het al zichtbaar is in de cijfers over arbeidsproductiviteit. Dat zegt wel iets, want wetenschappers zeggen dit soort dingen pas als ze het echt terugzien in de data. Het goede nieuws is daarmee dat AI echt ingeburgerd raakt, maar het slechte nieuws is dat wij achterlopen. Verder zei iemand dat de verschillen tussen wat centrale banken in Europa en Amerika gaan doen groter kunnen worden dan in het verleden. Dat komt doordat de schokken van de oorlog in het Midden-Oosten landen verschillend raken, en dat heeft vooral te maken met hoe afhankelijk je bent van energie.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft overduidelijk geleerd van haar fouten in 2022 en dat stemt macro-econoom Edin Mujagic tevreden. ‘Uit alles kun je opmaken: de ECB is echt niet van plan die fout uit 2022 nog een keer te herhalen.’ Je bent in Frankfurt bij de ECB, bij de jaarlijkse conferentie voor ECB-watchers. Wat is dat voor conferentie?   Het is een ontmoeting van mensen uit de hele wereld die de ECB volgen. Ook de mensen van de centrale bank zijn daarbij. President Lagarde opent de conferentie met een toespraak.   En het is de inhoud van die toespraak waar je tevreden over bent? ...See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn alleen maar winnaars, durven de EU en Australië te stellen na het sluiten van het handelsakkoord waar al jaren op werd gewacht. Dat er na al die tijd onderhandelen toch een deal ligt, is volgens macro-econoom Edin Mujagic te danken aan de Verenigde Staten. ‘Dit soort traditionele bondgenoten van de VS kunnen er niet meer op vertrouwen dat die goede relatie met Washington altijd in stand zal blijven.’   See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen in Nederland is in maart opnieuw gedaald naar min 30. Dat is de grootste daling in bijna vier jaar. Toch blijven de bestedingen in Nederland op niveau. Macro-econoom Arnoud Boot geeft daar zijn verklaring voor. Hoe negatief zijn de meest recente cijfers? De laatste score is min 30. Dat klinkt heel negatief, maar je moet je ook afvragen wat die score precies betekent. Het gaat om een panel van een paar duizend mensen dat wordt gevraagd hoe ze denken over hun eigen financiën en de economie, terugkijkend en vooruitkijkend. De negatieve antwoorden tellen als min, de positieve als plus en het saldo bepaalt de uiteindelijke score.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl nationale en Europese parlementen door de oorlog in het Midden-Oosten worden gedwongen na te denken over de gevolgen van de stijgende energieprijzen, is in Brussel gisteren besloten het emissiehandelssysteem voorlopig intact te houden. Daarmee was het glas ‘halfvol’, denkt macro-econoom Arnoud Boot. Nog even: emissiehandelssysteem? Dat systeem (ETS) zet bedrijven die CO2 uitstoten onder druk om schoner te produceren. Wie wil vervuilen, moet vervuilingscertificaten kopen, die steeds schaarser worden. Dit zorgt voor een prijsprikkel: bedrijven worden gestimuleerd te investeren in groenere energie en minder vervuilende productiemethoden. Omdat het aantal beschikbare certificaten over de tijd afneemt, zijn bedrijven verplicht hun productie aan te passen, waardoor de totale CO2-uitstoot geleidelijk daalt. Het ETS wordt terecht gezien als een succes van de Europese Unie. Maar dit vereist continu overheidsbeleid, want om de CO2-uitstoot tegen te gaan moet je investeren in groenere energie en productie. Daarom was het glas in Brussel toch wel halfvol. Want er is veel discussie over voortzetting van het ETS?  Sommige landen wilden het ETS tijdelijk stopzetten om de industrie te ontzien. Polen, Italië en Oostenrijk noemen het voortzetten van het systeem een existential threat voor de industrie. Gelukkig blijft het ETS overeind, al worden er enkele kleine aanpassingen doorgevoerd. Deze geven bedrijven iets meer speelruimte, waardoor het systeem iets minder strak wordt, maar de kern blijft intact. Dat is goed nieuws, maar er speelt meer in de energiediscussie, namelijk de verzwaring van de energienetten.  Een belangrijk onderdeel van de energiediscussie is de toegang van bedrijven tot het elektriciteitsnetwerk. Investeringen in het netwerk zijn achtergebleven, waardoor veel bedrijven geen aansluiting hebben. Dit vormt een fundamentele beperking voor het groeivermogen van de economie. Europa stelt nu dat niet alleen de energiekosten, maar ook de netwerkkosten gesubsidieerd mogen worden om energie goedkoper te maken. Dat klinkt gunstig voor consumenten, maar kan er ook toe leiden dat er minder geld binnenkort voor investeringen in de netwerken. Op de lange termijn betekent dit dat de capaciteit van het netwerk beperkt blijft, waardoor bedrijven en consumenten uiteindelijk weer te maken krijgen met tekorten. Daarmee spannen we het paard achter de wagen. Die investeringen zijn dus belangrijk. Waarom zijn die zo achtergebleven destijds? Energienetwerken kunnen in private handen zijn, maar in feite zijn ze een publiek goed. Ze zijn de ruggengraat van een land en zijn van nationaal en internationaal belang. Op de vraag waarom de investeringen in deze netwerken zijn achtergebleven, waardoor we te maken hebben met capaciteitsproblemen, is nog geen eenvoudig antwoord op te geven. Een deel van de verklaring is dat netwerkkosten doorberekend worden aan consumenten en bedrijven die er gebruik van maken. Die tarieven worden gereguleerd door de Nederlandse mededingingsautoriteit (ACM), om te voorkomen dat de kosten te hoog worden. Het streven om de tarieven zo laag mogelijk te houden is goed voor de consument, maar gaat wel ten koste van noodzakelijke investeringen. Maar die zijn juist cruciaal, want zonder investeringen hebben consumenten en bedrijven morgen geen toegang tot het netwerk.  See omnystudio.com/listener for privacy information.