Column Corné van Zeijl | BNR

Een van de vragen die ik op dit moment regelmatig krijg is, waarom de correctie op de obligatiemarkt geen gevolgen heeft voor de aandelenmarkt. Er is lichte paniek op de obligatiemarkt, de rente schiet omhoog en toch blijven de aandelenkoersen liggen. Dat lijkt inderdaad op het eerste gezicht tegenstrijdig. Maar wie wat dieper in de cijfers duikt ziet dat er wel degelijk een correctie van de aandelenwaardering heeft plaats gevonden. Alleen niet via gedaalde koersen, maar dit keer via de gestegen winsten. Eind 2025 stond de k/w voor de S&P500 nog op ruim 23 maal de verwachte winst. Inmiddels ligt die verhouding nu op 19 keer. Meestal gaat een dergelijke daling van de waardering via een flinke correctie in de aandelenmarkt. 1987 is daar zo’n mooi voorbeeld van. In dat opzicht is 2026 een heel bijzonder jaar. In een normaal beursjaar worden de winsten door analisten naar beneden bijgesteld. In januari zijn analisten vaak erg optimistisch over de winstontwikkeling van de bedrijven die ze volgen. Maar als dan in de loop van het jaar de realiteit toeslaat beseffen deze analisten dat ze veel te enthousiast waren en stellen ze hun verwachtingen naar beneden bij. Maar 2026 is geen normaal jaar. Door de enorme investeringsboom in AI worden de winsten dit keer naar boven bijgesteld. Niets aan de hand dus zou u zeggen. Toch zijn er wel wat kanttekeningen bij te plaatsen. De relatie tussen waarderingen en rente is nu één-op-één, maar dat is niet altijd zo. In 2023 en in 2024 was de correlatie compleet weg. Het is dus geen wet van Meden en Perzen. Een tweede kanttekening is dat het allemaal is gebaseerd op de enorme winstexplosie die de investeringsboom in AI heeft veroorzaakt. De verwachtingen zijn extreem hoog. Het wil niet zeggen dat die verwachtingen ook zo hoog blijven. Analisten verwachten nu een lange termijn winstgroei van 26% per jaar. Dat is een record. De vorige piek was op het hoogtepunt tijdens de internetboom. Toen gingen deze experts uit van 18% winstgroei per jaar. Van al die overspannen verwachtingen kwam destijds weinig terecht. Drie jaar later stonden de winsten 12% lager in plaats van hoger en de koersen gingen mee omlaag. Analisten zijn ook maar mensen en gaan soms volledig mee in de hype van de dag. En als laatste, staat de beurs maar op één been. Alle actie vindt plaats in de technologie hoek. Van de top 10 in de Amerikaanse S&P 500 zijn er negen technologiebedrijven. Alleen JP Morgan mag op nummer 10 aanschuiven. Die negen bedrijven zijn qua beurswaarde maar liefst 41% van de totale S&P 500 index. Bij de overige 491 bedrijven is de winstgroei maar matig. De conclusie is simpel. Veel beleggers zijn bang dat de gestegen rente alsnog een flinke invloed gaat hebben op aandelen. Maar de waarderingen zijn al gekelderd. Dit keer niet door gedaalde koersen, maar door gestegen winsten. Ook wel eens fijn. Maar dan moeten die enorme hoge winstverwachtingen wel uitkomen. Dat alle analisten daar nu van uitgaan, zegt helemaal niets. Voorbeelden uit het verleden genoeg dat ze volledig fout zaten. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse politieke situatie staat volop in de belangstelling. Wat ik daar zelf van denk of vind is niet belangrijk. Het thema is dat voor beleggers wel. De AfD wint snel terrein. In een analyse kwam ik het wonderbaarlijke woord Merzschmerz tegen. Vrij vertaald Merz-pijn. Het staat voor het ongemak van iemand die na een lange carrière eindelijk de top bereikt om daar te ontdekken dat het uitzicht  erg tegenvalt. You rise to your level of incompetence, is een gevleugelde uitspraak. De positie van Bondskanselier Merz staat door de opkomst van de AfD en verzwakking van de CDU erg onder druk, maar een duidelijke opvolger staat nog niet klaar. De opkomst van AfD staat niet op zichzelf. Het is een ontwikkeling die we in heel Europa terug zien. Immigratie wordt door kiezers als probleem gezien en als je het niet oplost wordt het voor je opgelost. Merz kan daar op zich niet veel aan doen. Hij heeft de immigratieproblemen voor een belangrijk deel geërfd. Hetzelfde geldt voor de Duitse energie problemen, de problemen met goedkope Chinese export en de stroperige bureaucratie. Maar hij laat ook geen daadkracht zien om er iets aan te doen. Daarvoor is zijn politieke machtsbasis te zwak. De beweging richting extreem rechts is ook voor beleggers relevant. De meeste extreem rechtse partijen zijn hard op immigratie, maar voeren een links economisch beleid. Dat betekent in de praktijk vaak een lage pensioenleeftijd, een ruim beleid qua gezondheidszorg en andere leuke dingen voor de kiezers. Zaken die veel geld kosten en die de overheid maar moet betalen. Dat is leuk maar het geld moet ergens vandaan komen. Vaak wordt er voor de financiering gekeken naar hogere belastingen voor vermogenden of bedrijven of een oplopende staatsschuld. Dat is een keuze, maar het betekent niet dat hogere belastingen automatisch ook meer geld gaan opleveren. Hogere belastingtarieven leveren over het algemeen meer belasting op. Maar als je voorbij het omslagpunt in de Laffercurve zit, is dat niet meer zo. De meeste Europese landen zitten al ver voorbij dat omslagpunt. Werkenden gaan minder werken, omdat het niet meer loont, bedrijven gaan minder investeren of vertrekken naar het buitenland waar je nog wel een redelijk belastingtarief betaalt. Achteraf komen de economisch linkse partijen daar ook achter, maar dan is de schade al geleden. Voor beleggers is de combinatie hogere belastingen of grotere overheidstekorten weinig aantrekkelijk.   Ook zijn de extreem rechtse partijen over het algemeen anti-EU en pro-Russisch. Naarmate nationale belangen zwaarder wegen dan Europese samenwerking, wordt het moeilijker om gezamenlijk op te treden. Dat heeft ook een financiële prijs. Bedenk wel dat landen buiten de euro zone over het algemeen meer rente betalen. Het Verenigd Koninkrijk is een mooi voorbeeld. De problemen met de overheidsfinanciën zijn vergelijkbaar met die van Frankrijk. Maar toch ligt de Britse 10 jaarsrente gemiddeld een heel procent hoger. En zo heeft niet alleen Merz last van Merzschmerz, maar hoe meer deze ontwikkeling zich door zet, hoe meer beleggers uiteindelijk ook de pijn gaan voelen. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik ben geen Formule 1 fan. Maar stelt u zich eens deze situatie voor. De F1 racewagens worden steeds sneller, de topsnelheden worden steeds hoger en de risico’s steeds groter. De coureurs zitten na een wedstrijd bij elkaar en besluiten: zo kan het niet langer. Als dit zo doorgaat vallen er doden. Het laatste dodelijke ongeluk was in 2014 en dat willen ze graag zo houden. Daarom spreken ze af om niet meer op maximale snelheid te rijden. Dat is ongeveer wat er zich nu in de AI wereld afspeelt. Diverse AI modellen zijn op hol geslagen, zonder dat de makers het door hadden. En een paar jonge onderzoekers hebben ontslag genomen en zeggen nu dat AI de mensheid kan vernietigen. In reactie daarop riepen de AI topmannen; Dario Amodei van Anthrophic, Sam Altman van OpenAI en Elon Musk op om het AI innovatietempo te vertragen. Het wordt allemaal veel te gevaarlijk. De aandelenmarkten reageerden onmiddellijk. De koersen van de AI bedrijven gingen onderuit. Minder investeren in AI betekent minder groei en minder winst voor de toeleveranciers zoals ASML en Siemens Energy. Aan de andere kant schoten de koersen van de AI-slachtoffers zoals, RELX, Wolters, Adobe, Duolingo omhoog. Als AI minder snel oprukt kunnen de huidige business modellen van deze bedrijven wat langer mee. Maar nog even terug naar die Formule 1 coureurs. Ze spreken af om met z’n allen wat minder hard gaan rijden. Maar de vraag is: gaan ze dat ook daadwerkelijk doen? Haalt Max Verstappen echt zijn voet van het gaspedaal in het heetst van de strijd? Mijn lekenmening zegt van niet. Hetzelfde geldt voor de AI wapenwedloop. Natuurlijk zeggen ze dat ze met z’n allen het investeringstempo gaan verlagen. Maar iedereen wil winnen net als Max. De kans dat ze vrijwillig hun investeringssnelheid gaan verminderen lijkt mij klein. Overigens zou een temporisering niet eens zo slecht zijn. Op korte termijn zijn de economische effecten simpel en duidelijk. Op langere termijn is dat maar de vraag. Big Tech gaat komende jaar U$ 900 miljard in AI investeren, bijna 3% van de totale Amerikaanse economie. Dat is een enorme impuls. Maar als het datacenter er eenmaal staat is dat effect weg. Bovendien zijn deze datacenters vaak naar binnen gehaald met gunstige belastingdeals, dus de belastinginkomsten zijn beperkt. Wat resteert is een groot lelijk gebouw dat veel water koeling nodig heeft en energie slurpt. Voor mij als gebruiker prettig dat ik in no-time een AI filmpje kan maken. Maar voor de buren van dat datacenter is het minder aangenaam. Voor beleggers is vooral de vraag hoelang de angst aanhoudt. Als koersen zo hard gestegen zijn, zijn beleggers gevoelig voor dit soort verhalen. Eerder dit jaar zagen we dat ook toen Citrini Research hun rapport The 2028 Global Intelligence Crisis publiceerde. De enorme koersreactie van toen is menigeen al weer vergeten. Waarschijnlijk gaat het met de huidige angstgolf ook zo. Want iedereen kan roepen dat de snelheid naar beneden moet, maar ze willen allemaal winnen. Dus blijft de verleiding groot om in deze moordende wedstrijd het gaspedaal maximaal in te trappen. Net als Max. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er wordt flink geklaagd over de rendementen van pensioenfondsen. Het woke beleid van de gemiddelde pensioenfonds bestuurder zou daar de oorzaak zijn dat de rendementen zo slecht zijn. Een van de redenen van het slechte imago is dat er veel voormalige politici in de besturen zitten. Die voormalige politici zitten er meestal niet vanwege hun beleggings - of pensioenkennis. De publieke verontwaardiging komt vooral door het recente pensioenrapport van de OESO. Volgens de OESO zagen pensioenfondsen wereldwijd hun vermogen flink toenemen, terwijl het in Nederland het met 2,8% daalde. Dat enorme verschil komt niet door het woke beleggingsbeleid, maar vooral door de rente afdekking. De pensioenfondsen beschermen zich voor een dalende rente en als de rente toch stijgt kost dat geld. Volgens menig zolderkamer pensioendeskundige is het zo klaar als een klontje; de rente hoef je niet af te dekken. Iedereen weet toch dat de rente stijgt. Ja, achteraf weet iedereen dat. Maar met achteraf beleggen is nog nooit iemand rijk geworden. Vooraf is dat heel wat moeilijker in te schatten. Ik heb ook ooit in 2015 gezegd dat het Ministerie van Financiën maar beter ultra-lange obligaties zou moeten uitgeven. Op een 30-jarige lening zat toen maar een half procent rente. Ze hebben niet geluisterd en dat was maar goed ook. Pas zeven jaar later was de 30 jarige rente weer hoger dan die 0,5%. Als je zeven jaar lang moet wachten op je gelijk, ben je intussen al out of business. Ik ben wel overigens blij voor die zolderkamerdeskundigen. Met hun briljante beleggingsinzichten zijn ze inmiddels allemaal schathemeltjerijk  geworden. Ze zitten waarschijnlijk vanaf hun zolderkamer in hun tweede huis op de Bahama’s hun pensioenadvies te verkondigen. Wat die ‘deskundigen’ wel even vergeten is dat de meeste pensioenfondsen een consequent afdekkingsbeleid hebben gevoerd sinds de introductie van het zogenaamde FTK regime in 2007. Daarna was er een sterke rentedaling. Dat heeft naar schatting ruim 200 miljard euro opgeleverd. Daar heb ik nooit iemand over horen klagen. Toegegeven er waren ook pensioenfondsmanagers die het beter dachten te weten. Die hadden de rente niet afgedekt. Zij keken te veel naar het rendement en niet naar het risico. Als particulier moet je dat lekker zelf weten, maar als pensioenfonds moet je goed naar het rendement en de risico’s kijken. Dus prima als je een grote mond op zet over de rendementen van pensioenfondsen, maar verdiep je dan wel eerst in de materie. Roeptoeteren zonder verstand van zaken is een teken van deze tijd. Overigens ben ik ook zeker geen pensioenspecialist, maar ik weet wel dat beleggen iets anders is dan achteraf praten. Voor de pensioenfondsen heb ik overigens nog een boodschap. Wees duidelijk. Vertel wat je rendement is. Verstop het niet ergens op pagina 230 rechts onderin het jaarverslag. Het rendement is de belangrijkste bijdrage aan de pensioenpot en zou met koeienletters op de voorpagina moeten staan. Ja, een tegenvallend rendement levert kritiek op. Maar rendement verstoppen levert iets veel ergers op: wantrouwen. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nvidia cijfers zijn binnen en daarmee is het cijferseizoen zo goed als voorbij. Het was een ongelofelijk sterk winstseizoen. In de US groeide de winst met maar liefst 25% en in Europa 23%. Bijzonder is dat de groei in Europa bijna net zo hoog is als in de US. Bijzonder, want het is immers allemaal AI voor en AI na en dat is in Europa nauwelijks aanwezig. Hoe kan Europa het dan zo goed doen? Wij hebben toch een enorme stapel met structurele problemen, zoals te dure energie, te hoge belastingen, een starre arbeidsmarkt, teveel bureaucratie, te weinig innovatiekracht en goedkope Chinese concurrentie? Ja, dat hebben we allemaal. De economische groei in Europa ligt al 10 jaar lang onder die van de US, met uitzondering van een kleine periode in 2023. Maar de afgelopen maanden zien we de eerste groene sprieten van herstel boven de grond uitkomen. Zelfs de Duitse industrie ziet het iets rooskleuriger in. Voordat een Duitser wat optimistischer wordt moet er echt wel wat aan de hand zijn. Bovendien is de economie de beurs niet. Ja, het is een belangrijke factor, maar niet de enige. Als we iets dieper graven kunnen we de verklaringen vinden. Een belangrijke verklaring is de goede performance van de bankensector. Zonder recessie hoeven ze niet veel af te schrijven voor slechte leningen. Bovendien zijn de rentemarges zeer ruim. Iedereen met een spaarrekening weet wel waarom. Bij de ING krijg je bijvoorbeeld een magere 1% rente (bij een inflatie van 3,2%), terwijl de bank zelf de 2.25% ECB rente ontvangt. De netto rente-inkomsten van ING stegen dan ook in het tweede kwartaal met 590 miljoen euro (+ 18%). Een dergelijk beeld zien we bij de meeste banken in Europa. En banken zijn met een marktweging van 15% de grootste sector in de Europese aandelenindex. Ook oliemaatschappijen hebben een flinke weging in de index en logischerwijs hebben die die superwinsten bij de huidige hoge olieprijzen. Overigens is er ook een sector die het gemiddelde naar beneden trok. Dat waren natuurlijk de Duitse autobouwers. Die lijken geen weerwoord te hebben tegen de goedkope Chinese concurrentie. Helaas is de winststijging van banken en oliemaatschappijen niet structureel. De olieprijs zal niet altijd zo hoog blijven en de ideale omstandigheden voor banken zijn er ook niet eeuwig. Maar gelukkig is er voor Europa nog een laatste belangrijke factor. Hoewel nog niet heel zichtbaar in de economische statistieken, dragen diverse Europese bedrijven hun steentje bij aan de AI boom. Bedrijven zoals Prysmian, Siemens Energy, ABB en Schneider zorgen voor de electriciteit in een data center. Daarnaast is ASML een natuurlijke profiteur van de AI boom. Een data center is slechts een leeg gebouw als het geen stroom heeft en er geen rekken met chips in staan.  Deze Europese bedrijven zorgen daarvoor en dat is aan hun winsten te merken. Het is nog steeds de vraag of al die Amerikaanse AI bedrijven wel winst gaan maken met hun modellen, maar deze Europese toeleveranciers hebben de buit al binnen. Ook voor hen is het te hopen dat deze AI investeringsboom nog even voortduurt.   Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Langzaam beginnen obligatiebeleggers zenuwachtig te worden. In de Verenigde Staten wordt het U$ 40.000 miljard schulden niveau steeds zichtbaarder. De obligatierente bereikte een gevaarlijk niveau. Er is het gezegde dat obligatiehandelaren kunnen stoppen met paniekeren, als de Fed in paniek raakt. Deze week raakte de minister van Financiën in paniek. Hij besloot om Amerikaanse staatobligaties op te kopen om de koersen te steunen en dus de rente te drukken. Dat hielp, even. Maar op lange termijn is het natuurlijk geen oplossing. Met deze enorme overheidstekorten moet de US meer schuldpapier uitgeven. Opkopen van datzelfde papier heeft geen zin. We kunnen wel met een beetje schadenfreude naar Amerika zitten kijken maar in Europa hebben zelf schuldenproblemen genoeg. Frankrijk bijvoorbeeld lijkt langzaam maar zeker op de financiële afgrond af te sturen. En er is geen enkel signaal dat ze bereid zijn om het stuur om te gooien. In het verleden waren er wel meer Europese probleemgevallen. Weet u de PIIGS landen nog? Portugal, Ierland, Italie, Griekenland en Spanje. Met hulp van de overige EU landen en een streng fiscaal beleid hebben deze landen het gered. Griekenland kondigde zelfs een vervroegde aflossing van eur 13 miljard van hun staatschuld af. Daarmee komt de staatschuld in percentage van de economie op 137%. Onder dat van Italië. Wie had dat ooit gedacht tijdens de eurocrisis van 2012. Maar we zijn wel 14 jaar verder,14 jaar  met pijnlijke bezuinigingen. Politiek gezien is en blijft dat erg moeilijk. Kiezers vinden bezuinigingen niet leuk en zien vaak het nut niet. Met grote zorg zie ik de komende Franse presidentsverkiezingen tegemoet. De kans is groot op een extreem rechtse of een extreem linkse kandidaat. En allebei willen ze leuke dingen voor de mensen. De enige oplossing die ze lijken te aanvaarden is hogere belastingen voor bedrijven en rijken. Maar de belastingen in Frankrijk zijn al zo hoog, dat nog meer belasten alleen maar minder oplevert. Bedrijven zullen niet meer investeren en vertrekken. Hetzelfde geldt voor de vermogenden. Waarschijnlijk wordt het zo lang mogelijk pappen en nathouden. Maar daar gaat het probleem niet mee weg. Hoe langer je de pijnlijke bezuiniging uitstelt, hoe groter het probleem wordt. De rentelasten groeien harder en harder en voor je het weet zit je in een schuldenspiraal. Net zoals de man met te veel schulden die de brieven van de deurwaarder maar niet meer opent. Intussen tikt de klok verder. 18 april 2027 zijn de Franse presidentsverkiezingen. Dat is nog maar 240 dagen. Ligt daar de rand van de afgrond? Als Frankrijk gaat, gaan wij mee. Frankrijk is te groot om te redden. Wat te doen? Nederland is te klein om de boel te kunnen redden. Misschien moet we de schulden ratio dan ook maar op het Franse niveau brengen en dat geld teruggeven aan de Nederlandse belastingbetaler. Dat betekent dat iedere belastingbetaler eur 90.000 terugkrijgt. Dat is natuurlijk een belachelijk idee. We gaan dan een explosie in te betaalde rente en aflossingen zien net zoals Frankrijk nu. Maar is het minder belachelijk dan het Franse beleid om maar de kop in het zand te steken? Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gezien de titel van deze column kan dit een hele korte column worden. In Europa zijn de meningen over Trump duidelijk verdeeld. Maar laten we hem eens bekijken zoals een belegger naar een belegging kijkt: niet vanuit sympathie of antipathie, maar vanuit de vraag wat werkt wel en wat werkt niet. Nu ik me in een neutrale positie heb gewrongen, is het ook goed om te kijken naar de goede dingen die Trump heeft gedaan. Zo is er de daling van het aantal ambtenaren. Dat werd opnieuw zichtbaar in het rapport over de arbeidsmarkt vorige week. De werkgelegenheid bij de overheid daalde afgelopen jaar bijna iedere maand, terwijl de private sector nog steeds banen creëert. Natuurlijk zijn er veel ambtenaren die nuttig werk verrichten, maar ook velen die slechts overbodige regels verzinnen. Van meer regels wordt de maatschappij en de economie niet beter. Een van de grote aanjagers in de private sector is de enorme AI investeringsboom. In de race om zo snel mogelijk zoveel mogelijk datacenters neer te zetten is er een grote vraag naar bouwvakkers en technici. Bedenk hierbij  wel dat er ongeveer 1500 werknemers nodig zijn om een datacenter te bouwen, maar slechts 30 om hem operationeel te houden. Dus als al die datacenters er eenmaal staan, valt die de extra vraag naar arbeid weg. Een ander punt waarin de Trump regering goed scoort is het stimuleren van gezonde voeding. Afgelopen week kondigde Trump’s minister van gezondheid Robert Kennedy Jr. aan dat producenten niet zomaar alles in voedingswaren mogen stoppen. Dat is geen overbodige luxe. Ik heb teveel video’s gezien van ijsjes die niet smelten onder heet water en brood wat zich als een rubber spons gedraagt in het water. Mijn favoriete maatregel is de invoering van de Trump Account. Natuurlijk moest er de naam Trump op. Dat is een beleggingsrekening voor Amerikaanse kinderen onder de 18 jaar. Daar hoef je geen belasting over te betalen. Om het idee te promoten stort de Amerikaanse regering eenmalig U$ 1000 voor kinderen geboren tussen 1 januari 2025 en 31 december 2028 op de Trump Account. Ouders mogen jaarlijks U$ 5000 bijstorten. Kinderen krijgen hiermee al op jonge leeftijd een eigen beleggingsrekening en leren zo dat vermogen niet alleen iets is wat je kunt uitgeven, maar ook iets wat je kunt opbouwen. In Nederland hebben we op dit punt het tegenovergestelde beleid. Hier wordt vermogen vooral gezien als iets wat belast moet worden. Nee, stel je voor dat iemand door sparen en te beleggen wat vermogen opbouwt. De regering vergeet even dat het heffen van belasting niet de primaire taak is van de overheid. Het is nodig om nuttige activiteiten te financieren. Basta. Ja, het is verstandig om het overheidstekort niet te veel te laten oplopen. Maar om de befaamde econoom Milton Friedman aan te halen; "Hogere belastingen zullen het tekort niet verminderen, behalve voor een korte periode. Ze zullen de overheidsuitgaven alleen maar verhogen”. Als de huidige regering dat niet begrijpt moeten ze maar even bij Trump in de leer. Maar dan alleen de goede lessen overnemen natuurlijk. Dat moet in een paar lessen wel lukken.   Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump lijkt er alles aan te doen om de rente omlaag te praten, maar tegelijkertijd zorgt vrijwel alles wat hij doet of zegt juist voor een hogere rente. Zo is daar de geldverslindende oorlog met Iran. Volgens de Minister van Oorlog Pete Hegseth liggen de kosten tot op heden op U$ 37 miljard. Marktschattingen liggen boven de U$ 100 miljard. Bovendien zorgt de oorlog voor een hoge benzineprijs en dus een hogere inflatie, waardoor de Fed de rente wel moet verhogen. De markt prijst inmiddels minimaal één renteverhoging in. Voor de oorlog ging men nog uit van drie renteverlagingen. Daarboven op komen Trump’s belasting verlagingen. De One Big Beautful Bill kost een bescheiden U$ 4000 miljard in de komende 10 jaar. Dat komt allemaal bij het begrotingstekort. Kredietbureau Fitch denkt dat het financieringstekort dit jaar op maar liefst 7,9% uitkomt.   Kortom de Amerikaanse staatschuld zal waarschijnlijk ergens in de komende maanden de U$ 40.000 miljard mijlpaal bereiken. U$ 40.000.000.000.000! Dat is U$ 115.000 voor iedere Amerikaan. Even ter vergelijking in Nederland ligt dat cijfer op eur 21.000 per inwoner en (in) Italië op eur 61.000. De rente wordt niet alleen bepaald door de geldvraag van de overheid, maar ook van de private sector. De enorme geldhonger van Big Tech doet ook nog een duit in het zakje. Die U$ 752 miljard die Big Tech alleen al dit jaar investeert moet wel ergens mee gefinancierd worden. Uit de cashflow lukt dat niet meer. Hoe meer vraag naar geld, hoe hoger de prijs. De prijs van geld heet rente. Door al die factoren bij elkaar staat de rente op Duitse staatsobligaties bijna op het hoogste niveau sinds 2011 en die van de Verenigde Staten bijna op het hoogste punt sinds 2007. Door de sussende woorden van Scott Bessent, dat de Iranoorlog nu echt bijna is afgelopen (nee, nu echt) is de obligatie rente de afgelopen paar dagen een beetje afgekoeld. Maar het blijft een risico factor. Het doet me een beetje aan 1987 denken. Ook toen was de obligatie rente flink aan het stijgen. En ook toen negeerden aandelen beleggers de rentestijging. Totdat zwarte maandag kwam natuurlijk en toen was opeens Leiden in last. Michael Burry, bekend van het voorspellen van de kredietcrisis van 2008, maakt die vergelijking ook al. Voordat u gelijk op de rode verkoopknop drukt, wil ik wel even wat kanttekeningen plaatsen. De rente op Amerikaanse staatsobligaties steeg in 1987 in een halfjaar tijd van iets boven de 7% naar boven de 10%. Dat is wel even een andere orde van grootte dan de huidige 4,6%. En voor wat Michael Burry betreft, de afgelopen acht waarschuwingen sinds 2021 zijn allemaal (nog) niet uit gekomen. In het verleden bleek duidelijk dat stijgende rente niet goed is voor aandelen. Het alternatief voor aandelen wordt simpelweg aantrekkelijker en dus schuift er geld van aandelen naar obligaties. Vooral het 5% niveau lijkt daarbij een breekpunt te zijn. Maar goed, zover zijn we nog niet. Tot die tijd lijkt de markt zich vast te houden aan de wijsheid van mijn tante; “je moet geen zorgen maken over ongelegde eieren”. Tot die tijd kunt u rustig slapen, maar ik zou wel de wekker op 5% zetten. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Regelmatig zie ik op social media een grafiek van de CAPE Shiller waardering voorbijkomen. Robert Shiller is bekend geworden door deze index. Hij waarschuwde in 2000 dat de waardering zo extreem hoog was dat de markt wel zou moeten imploderen. Hij kreeg gelijk en hoe. De CAPE Shiller index vergelijkt de huidige beurskoers met de gemiddelde winst over de afgelopen 10 jaar en dan gecorrigeerd voor inflatie. Op deze manier voorkom je dat een tijdelijke piek in de winstgevendheid te zwaar wordt meegewogen. Zo neem je de winstpieken en dalen mee. CAPE staat dan ook voor Cyclically Adjusted Price Earnings. Het track record is indrukwekkend. In 1929, in 1965 en in 2000 liet het duidelijk zien dat aandelen overgewaardeerd waren. In de 10 jaar erna volgden sterk negatieve rendementen van respectievelijk -13%, -13% en -29%. 10 jaar lang wachten op een herstel wat maar niet komt is lang en voor de meeste beleggers te lang. Die hebben dan al lang de handdoek in de ring gegooid. Nu staat deze ratio op 40 keer de winst, dat is zelfs hoger dan in 1929. Vandaar dat deze grafiek zoveel aandacht krijgt. Ondanks het trackrecord is er wel wat op af te dingen. De CAPE ratio telt ook de winsten van 10 jaar geleden mee. Wie maalt daar nu nog om? De winsten stijgen de afgelopen tijd zo snel, dat de winsten die 10 jaar geleden werden gemaakt er eigenlijk niet meer toe doen. De echte vraag is natuurlijk, zijn die enorme winsten van vandaag ook duurzaam? Analisten verwachten van wel. De lange termijn verwachte winstgroei voor de hele S&P 500 index is maar liefst 25% per jaar. Dat is nog nooit zo hoog geweest. Zelfs niet in de dot.com bubbel. Gemiddeld groeien de winsten maar met 8% per jaar. Dat overmatige optimisme maakt me bezorgd. Daarmee wordt de lat wel hoog gelegd. En hoe hoger de verwachting hoe groter de kans op teleurstelling. Precies de reden waarom Shiller met zijn CAPE ratio kwam. Er zijn gelukkig ook wat realistische geluiden. Afgelopen week kwam zakenbank Bernstein met een rapport dat de winsten van de semiconductor bedrijven in 2028 weer zullen normaliseren. De huidige winst boom is vooral gedreven door hogere prijzen. Als er straks voldoende capaciteit is bijgebouwd zullen de prijzen weer dalen. Dat betekent een flink lager winstniveau dan de huidige piekwinsten. Dat past ook bij het boom-bust karakter van deze sector. Niet voor niets is de waardering van deze sector extreem laag. Beleggers houden er al rekening mee dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Chipfabrikanten, zoals SK Hynix, Micron and Samsung handelen niet voor niets op een koers-winstverhouding van slechts 4. Dat roept de vraag op hoe Robert Shiller zelf naar de huidige marktsituatie kijkt? Opvallend genoeg waarschuwt hij zelf dat beleggers niet moeten blind varen op de CAPE index. Deze ratio is niet bedoeld om de markt te timen. Maar hij zegt wel dat het huidige enthousiasme in de markt vooral gebaseerd is op verhalen niet op fundamentals. Dat is nou net precies het patroon wat we bij de vorige pieken van de CAPE index zagen. Want uiteindelijk winnen de fundamentals het altijd van de mooie verhalen. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het regent winstcijfers en de verwachtingen zijn torenhoog. Analisten rekenen op een winstgroei van 22% voor de gehele S&P 500. Extreem hoog, maar minder dan de 27% van het eerste kwartaal, al werd dat vertekend door boekhoudkundige aanpassingen door de herwaardering van belangen in AI-bedrijven. Ook in het tweede kwartaal spelen die effecten een belangrijke rol. Alphabet meldde dat zijn aandelenbelangen vorig kwartaal $99 mrd meer waard zijn geworden. Dat wordt geteld als winst, maar is natuurlijk boekhoudkundig geneuzel. De werkelijke waarde wordt pas duidelijk als de aandelenmarkt er een waardering aan plakt. En juist daar zie je de eerste scheurtjes. De beursintroductie van SpaceX was een goed voorbeeld. De koers staat nu ruim 15% onder de introductieprijs van $135. Intussen werpt het succes van het Chinese AI-model Kimi K3 een ongemakkelijke vraag op. Als dergelijke modellen goedkoper en efficiënter dezelfde taken kunnen uitvoeren, hoeveel pricing power hebben de grote AI-spelers dan eigenlijk nog? Steeds meer cfo’s klagen over de exploderende AI-budgetten en gaan selectiever inkopen. Voor simpele taken volstaat een eenvoudig model. Dat betekent dus minder omzet per gebruiker. Denk, voordat u in paniek uw aandelen verkoopt, wel even terug aan de periode dat DeepSeek werd geïntroduceerd. Toen bleek dat gebruikers hun data niet aan een Chinees model toevertrouwen. Maar de gedachte dat het veel goedkoper kan, verdwijnt niet meer. Dit cijferseizoen staan de mooiste winsten in de resultatenrekening, maar zijn de grootste risico’s in de voetnoten te vindenDaarbij is er steeds meer aandacht voor de schuldpositie van techbedrijven. Leuk dat de sector dit jaar $752 mrd in AI investeert, maar dat geld moet wel ergens vandaan komen, wat steeds vaker buiten de balans om gaat. Dat wil zeggen dat je niet zelf investeert, maar via bijvoorbeeld leaseconstructies, special purpose vehicles (SPV’s) of afnamegaranties. Dan heb je alsnog de verplichting, maar staat het niet als schuld op de balans. Onderzoeksjournalisten van Nikkei Asia becijferden dat de grote techbedrijven al $1650 mrd aan dergelijke verplichtingen in de voetnoten hadden verstopt. Het mag dan geen ‘echte’ schuld zijn, je hebt wel de verplichting. Op zich niet eens zo’n probleem. Meestal worden de nettoschulden ten opzichte van het bedrijfsresultaat afgemeten. Voor wie op de volgende buurtbarbecue slim wil overkomen: noem het net debt/ebitda, zo heet het in analistenjargon. Die ratio ziet er in de meeste gevallen nog oké uit. Zelfs als je de verborgen schulden meeneemt, stijgt hij van ongeveer nul naar 1,2. Nog altijd ruim binnen de grenzen van wat banken acceptabel vinden. Maar binnen het techspectrum zijn er wel een paar uitzonderingen. CoreWeave en Oracle willen net als de grote jongens fors investeren, maar beschikken niet over de kasstromen die bedrijven als Microsoft, Meta en Alphabet wel hebben. Ze zitten daardoor tot over hun oren in de schulden en hun winst moet erg hard groeien willen die nog een beetje behapbaar blijven. Dit cijferseizoen staan de mooiste winsten dus in de resultatenrekening, maar zijn de grootste risico’s in de voetnoten te vinden. Over Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.